II OZ 345/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 716/23 odmawiające K. L. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. L. i K. L. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 czerwca 2023 r., nr WOP.7722.102.2023.HB w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie przedłużenia terminu do złożenia dokumentów związanych z budową obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 12 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 716/23, odmówił K. L. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia 29 czerwca 2023 r., nr WOP.7722.102.2023.HB. Sąd podał, że K. L. i K. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. postanowienie WINB. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 25 sierpnia 2023 r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł. W wezwaniu tym wyznaczono skarżącym termin 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia na jego wykonanie pod rygorem odrzucenia skargi i pouczono skarżących, że uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia. Przepis art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), stanowi bowiem, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, a stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlega odrzuceniu przez sąd. W postanowieniu z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 716/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł o odrzuceniu skargi wniesionej przez skarżących w niniejszej sprawie, wskazując, że przesyłki zawierające odpisy zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego odebrane zostały przez skarżących w dniu 1 września 2023 r., a tym samym termin do uiszczenia wpisu sądowego upływał w dniu 8 września 2023 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścili jednakże wymaganego wpisu sądowego od skargi. Na powyższe postanowienie skarżąca K. L. wniosła zażalenie, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OZ 735/23. W piśmie z dnia 17 października 2023 r. skarżąca K. L. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, podnosząc, że mylnie zrozumiała treść zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia solidarnego wpisu sądowego z dnia 25 sierpnia 2023 r. Skarżąca wyjaśniła, że zapis w zarządzeniu o treści: "uiszczenie wpisu przez któregokolwiek przez skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku uiszczenia" został przez nią odczytany w ten sposób, jakoby została ona już zwolniona od wniesienia wpisu. Skarżąca posiadała mylne wyobrażenie również ze względu na równoczesne doręczenie jej odpowiedzi na skargę, przez co pozostawała w mylnym przekonaniu, że niniejsze postępowanie pozostaje w toku. Skarżąca podkreśliła, że nie posiada odpowiedniego rozeznania na gruncie postępowania administracyjnego i do daty doręczenia jej postanowienia o odrzuceniu skargi, co miało miejsce w dniu 10 października 2023 r., nie zdawała sobie sprawy ze skutków nieuiszczenia wpisu, a także braku jego uiszczenia przez drugiego skarżącego. Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła fundamentalnej przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. braku swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Przede wszystkim o braku winy skarżącej nie może świadczyć treść doręczonego skarżącej zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia solidarnego wpisu sądowego. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OZ 735/23, Sąd I instancji kierując do skarżących wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi dochował zasady udzielania przez Sąd pomocy stronom występującym w sprawie bez adwokata. Udzielił im niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Wskazał bowiem, że wzywa skarżących określonych imiennie do uiszczenia wpisu sądowego na skarżone postanowienie. Podał wysokość wpisu i numer konta Sądu. Sąd określił termin 7 dni na dokonanie wpłaty od doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Sąd wskazał też skutki zaniedbań bowiem wskazał rygor odrzucenia skargi. NSA ocenił jednocześnie, że sformułowanie "uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia" jest jednoznaczne dla osoby posługującej się językiem polskim w mowie i piśmie i nie wymagało dalszego wyjaśnienia. Skoro wzywano skarżących wspólnie (dwie osoby) do uiszczenia wpisu to logicznym jest, że uiszczenie wpisu przez jednego z nich powoduje skutek w postaci opłacenia skargi i obowiązek ten wówczas nie dotyczy innych osób zobowiązanych do wniesienia opłaty. Pouczenie zawarte w zarządzeniu o wpisie należało uznać za zrozumiałe a na pewno nie wprowadzało ono w błąd jego adresatów. Jeśli skarżąca nie zrozumiała wezwania lub miała w tym zakresie wątpliwości mogła zwrócić się o pomoc do sekretariatu sądu lub innej osoby. Sąd Wojewódzki stwierdził, że skoro wezwanie skierowane do skarżącej było prawidłowo sformułowane i zrozumiałe, jak i nie wprowadzało w błąd, to nie mogą odnieść skutku twierdzenia skarżącej dotyczące jego nieprawidłowości. Nadto, uznał także, że fakt przesłania odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w jednej przesyłce z odpisem odpowiedzi organu na skargę również nie może świadczyć o braku winy skarżącej. Zarówno bowiem odpis odpowiedzi na skargę, jak i odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, zostały przekazane skarżącej wraz z odpowiednimi, stosowanymi w sądownictwie administracyjnym pismami przewodnimi, w sposób jasny i konkretny opisującymi dokonywaną czynność przekazania. Sąd I instancji wyjaśnił, że nieznajomość prawa nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu, a obowiązek informowania stron wynikający z art. 6 p.p.s.a. nie oznacza, że sąd ma obowiązek pouczenia strony działającej bez adwokata lub radcy prawnego co do wszelkich możliwych zachowań i mogących wystąpić okoliczności. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła K. L. zarzucając naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., wyrażające się w uznaniu, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, iż nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu bez swojej winy, podczas gdy okoliczności faktyczne sprawy, jak i argumentacja przedstawiona w treści wniosku wskazuje, że skarżąca nie ze swojej winy mylnie zinterpretowała treść zarządzenia w przedmiocie wpisu sądowego, a także pozostawała w błędnym przekonaniu, że doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę powoduje, iż postępowanie pozostaje w toku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie ocenił, że okoliczności podniesione we wniosku nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej jaką było uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Argumentacja podniesiona w zażaleniu nie zmienia tego zapatrywania. Skarżąca nie uprawdopodobniła, iż niezachowanie terminu było wynikiem istnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Słusznie Sąd Wojewódzki w swych rozważaniach odwołał się do wydanego w niniejszej sprawie postanowienia NSA z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OZ 735/23. Nie ma przy tym potrzeby ponownego jego przytaczania. Mylne zrozumienie treści zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego oraz przekonanie, iż postępowanie toczy się dalej, wobec doręczenia odpisu odpowiedzi na skargę, nie są okolicznościami, które mogłyby uzasadniać brak winy po stronie skarżącej. Tym bardziej, że NSA nie dopatrzył się nieprawidłowości w skierowanym do skarżącej wezwaniu. Wskazał, że pouczenie zawarte w zarządzeniu o wpisie należało uznać za zrozumiałe a na pewno nie wprowadzało ono w błąd jego adresatów. Zaniechania skarżącej w realizacji doręczonego wezwania należy rozpatrywać w kategorii niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw. Jeśli strona skarżąca miała wątpliwości co do treści skierowanego do niej wezwania sądowego winna była skorzystać z pomocy profesjonalisty (prawnika) albo też skontaktować się z sekretariatem sądowym w celu zasięgnięcia stosownych informacji. Niepodjęcie jakiegokolwiek wysiłku w tym zakresie nie może świadczyć o braku winy będącej przesłaną przywrócenia uchybionego terminu, wskazuje natomiast niewątpliwie na niezachowanie należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Jak wyżej wskazano, przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.