II OZ 69/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. T., K. W., M. W., W. T. na zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 5/23 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. T., K. W., M. W., W. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 3 października 2022 r., nr SKO.GP.4000.1067.2021 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie.

Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie ze skargi B. T., K. W., M. W., W. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 3 października 2022 r., nr SKO.GP.4000.1067.2021 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, zarządzeniami z dnia 12 stycznia 2023 r., wezwał Skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 (sto) złotych stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Zażalenie na powyższe zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli B. T., K. W., M. W. oraz W. T. W uzasadnieniu Żalący wskazali, że ustawa zasadnicza nie przewiduje żadnych opłat. Dlatego nie można powoływać się na żaden niższej rangi akt prawny i żądać opłat sądowych w tej sprawie. To w zasadniczy sposób zmienia wymowę art. 63 Konstytucji RP oraz ogranicza dostęp i możliwości uczestniczenia ludzi w życiu publicznym. Jest to sprzeczne z art. 60 Konstytucji RP, art. 47 Konstytucji RP, art. 37 Konstytucji RP, art. 31 Konstytucji RP, art. 8 Konstytucji RP, art. 7 Konstytucji RP. Oświadczyli też, że ich wyjaśnienie wskazuje na istotę problemu i jest zgodne z duchem ustawy zasadniczej. W przeciwnym razie można wywodzić, że w tym przypadku, organy samorządu terytorialnego mogą wydawać dowolne postanowienia, dowolne decyzje, a tylko ludzie którzy mają pieniądze mogą się obronić, oraz że Sąd w sprawach publicznych rozstrzyga za pieniądze. Nadto Żalący oczekują, że Sąd odstąpi od poboru opłat lub pobierze opłatę od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, które nie zbadało istoty sprawy i zajmując się sprawami pobocznymi, swobodną ich interpretacją, skargę odrzuciło. Można też – zdaniem Żalących – zażądać opłaty od sprawcy, winowajcy, którym jest Starostwo Powiatowe w Gnieźnie, które wydało uzgodnienie na fikcyjną, nieistniejącą gminną drogę wewnętrzną w miejscowości W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Po wpłynięciu środka odwoławczego do zadań Sądu I instancji należy zbadanie czy środek odwoławczy odpowiada wymogom formalnym, a także czy został uiszczony wpis. W razie potrzeby Sąd wzywa do usunięcia braków formalnych i uiszczenia wpisu. W kontekście podniesionych w zażaleniu zarzutów w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Natomiast w myśl ust. 2 tego artykułu, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Wobec powyższego, a stosownie do art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn., Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis. Do pism, o których mowa w tym przepisie należy między innymi skarga. W przypadku gdy skarga nie została należycie opłacona, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, ponieważ wobec braku opłaty Sąd nie podejmie żadnej czynności. W świetle § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 535) w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym wpis stały, bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności, wynosi 100 zł. W myśl art. 214 p.p.s.a. do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, o ile ustawa nie stanowi inaczej (§ 1). Pismo wnoszone przez kilka osób, których uprawnienia lub obowiązki związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, podlega jednej opłacie (§ 2 zd. 1), co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Uwzględniając przytoczone przepisy należy stwierdzić, że każdy z Żalących został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu zaskarżonymi zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 12 stycznia 2023 r. oraz pouczony o rygorze niezastosowania się do wezwania. Zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ewentualne zakończenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób korzystny dla skarżącego, przy czym samo oczekiwanie Żalących, "że Sąd odstąpi od poboru opłat" nie może zostać uznane za wniosek w tym przedmiocie. Samo subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej wysokości określonego przez Sąd wpisu, czy jak w niniejszym przypadku o zasadności czy też niezasadności jego pobierania, nie zwalnia od obowiązku jego uiszczenia w wysokości wskazanej w zarządzeniu. Skarżący wnosi opłatę sądową niezależnie od swych racji. W przeciwnym razie jego skarga zostaje odrzucona. (por. postanowienie NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II GZ 291/12). Z tych też względów przytoczone w zażaleniu zarzuty należy uznać za nieusprawiedliwione. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.