II OZ 576/23

Dnia 10 października 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 10 października 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1270/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 14 października 2022 r., nr WINB-WOP.7721.77.2022.BL w przedmiocie rozbiórki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 1270/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Bydgoszczy odmówił M.W. wstrzymania wykonania zaskarżonej przezeń decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy (KPWINB) z 14 października 2022 r., nr WINB-WOP.7721.77.2022.BL w przedmiocie rozbiórki. W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z 11 lipca 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. (PINB) nakazał M.W. rozbiórkę rozbudowy budynku sali bankietowej od strony północnej o wymiarach 3,0 x 9,0 m przykrytej dachem jednospadowym oraz od strony wschodniej o wymiarach 8,40 x 9,90 m z dachem dwuspadowym pokrytym blachodachówką, zlokalizowanej na terenie działki nr [...] w granicy z działką o numerze ewidencyjnym [...] m w miejscowości [...], obręb ewidencyjny [...], gmina [...] bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Powołaną na wstępie decyzją z 14 października 2022 r. KPWIB utrzymał w mocy powyższy nakaz rozbiórki. W skardze do WSA w Bydgoszczy na decyzję II instancji skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując na prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślił, że nakaz dokonania rozbiórki rozbudowy budynku sali bankietowej grozi paraliżem i zniweczeniem prowadzonej przez skarżącego działalności agroturystycznej w postaci utraty klientów oraz partnerów biznesowych, co w konsekwencji przełoży się na utratę płynności finansowej skarżącego oraz współpracujących ze skarżącym osób. Sąd pierwszej instancji odmawiając uwzględnienia wniosku stwierdził, że zarówno ogólnikowość wniosku, jak i akta sprawy nie pozwalały na zweryfikowanie, czy w istocie w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a ciężar wykazania występowania tych przesłanek spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie ochrony tymczasowej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M.W., zaskarżając to orzeczenie w całości, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: a) art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259 ze zm., Ppsa) poprzez jego błędne niezastosowanie polegające na nieuzasadnionej odmowie wstrzymania wykonania "zaskarżonego postanowienia" (oczywista omyłka, skoro chodzi o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji – uwaga Sądu) w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie bezsprzecznie zachodzić ma niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a skarżący nie tylko uprawdopodobnił, ale w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości udowodnił i wykazał realną możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, b) art. 133 § 1 w zw. z art. 166 Ppsa, poprzez błędne niezastosowanie, polegające na zaniechaniu przez WSA w Bydgoszczy dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania, a w konsekwencji odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy okoliczności wskazane przez skarżącego w treści skargi i wynikające z akt sprawy jednoznacznie świadczą o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 Ppsa. Wobec powyższych zarzutów żalący wnosi o: 1. zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji PINB, nakazującej skarżącemu dokonać rozbiórki rozbudowy budynku sali bankietowej od strony północnej o wymiarach 3,0 x 9,0 m przykrytej dachem jednospadowym oraz od strony wschodniej o wymiarach 8,40 x 9,90 m z dachem dwuspadowym pokrytym blachodachówką, zlokalizowanej na terenie działki nr [...] w granicy z działką o numerze ewid. [...] w miejscowości [...], obręb [...], gm. [...] bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę – do czasu prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania sądowego; 2. ewentualnie – przy nieuwzględnieniu wniosku z punktu powyższego – uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji; 3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci uwierzytelnionego odpisu Opinii dotyczącej uwarunkowań techniczno-budowlanych rozbiórki rozbudowy budynku Sali bankietowej zlokalizowanej w miejscowości [...] sporządzonej przez dr inż. G.A.; 4. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że załączona do niego Opinia dot. uwarunkowań techniczno-budowlanych rozbiórki rozbudowy budynku sali bankietowej nie tylko obejmuje aspekt uwarunkowań techniczno-budowlanych sensu stricto nakazanej rozbiórki, ale również oszacowanie kosztów rozbiórki oraz kosztów odtworzeniowych wzniesienia budynku. Zgodnie z treścią Opinii - typowy koszt samej rozbiórki może się zawierać w przedziale 40.000 - 60.000 zł, przy czym oszacowanie to dotyczy przypadku braku komplikacji związanych z połączeniem budynków w ich styku oraz nie obejmuje skutków rozbiórki w postaci konieczności modernizacji budynków sąsiednich. Z kolei ewentualne łączne koszty odtworzenia mogą zawierać się w przedziale od ok. 360.000 zł do nawet 600.000 zł. W konsekwencji, łączne koszty rozbiórki oraz koszty odtworzeniowe mogą wynieść ponad 600.000 zł. Zaznacza się, że kwota ta stanowi 1/3 ceny nieruchomości, za którą skarżący nabył kompleks obiektów, co świadczy o gigantycznych rozmiarach przedsięwzięcia w postaci rozbiórki i ewentualnego odtworzenia. W zażaleniu przywołano szereg judykatów, z których wynikać ma, że w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że decyzja nakazująca rozbiórkę jest tego typu rozstrzygnięciem, które może spowodować wyrządzenie stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 Ppsa (aktualny tekst jednol. Dz. U. 2023 , poz. 1634), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 Ppsa). Przywołany powyżej art. 61 § 3 Ppsa, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek skarżącego, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia "znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony skarżącej jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 Ppsa. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymano w mocy nakaz wykonania rozbiórki rozbudowy budynku sali bankietowej od strony północnej o wymiarach 3,0 x 9,0 m przykrytej dachem jednospadowym oraz od strony wschodniej o wymiarach 8,40 x 9,90 m. Mając na względzie powyższe podnieść należy, że wprawdzie rację ma sąd pierwszej instancji, iż ogólnikowość źródłowego wniosku uniemożliwiła temu sądowi stwierdzenie czy wykonanie zaskarżonej decyzji wiązałoby się dla skarżącego z nadmiernymi kosztami i trudnymi do odwrócenia skutkami, a tym samym, czy zachodziły w tej sytuacji przesłanki wskazane w art. 61 § 3 Ppsa, to jednak okoliczności podniesione w zażaleniu pozwalają przyjąć, że zasadnym jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zakres rozbiórki nakazanej skarżącemu w zaskarżonej decyzji, oraz przedstawiony w zażaleniu znaczny koszt ich wykonania, jak również ewentualnego przywrócenia stanu sprzed rozbiórki, świadczą w ocenie Sądu o zasadności wniosku skarżącego. Wykonanie nakazanej rozbiórki przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy może spowodować, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi udzielona skarżącemu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. Z akt sprawy wynika z kolei, że nakaz rozbiórki podyktowany był ustaleniem, iż przedmiotowa rozbudowa stanowić ma samowolę budowlaną, a obecny właściciel – skarżący – nie złożył terminie wniosku o legalizację. Z akt sprawy nie wynika przeto, aby istniały dostatecznie ujawnione przeszkody, aby nie uwzględnić wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wstrzymanie wykonania wyłącznie decyzji organu II instancji jest wystarczające dla uzyskania przez skarżącego ochrony tymczasowej, skoro decyzja pierwszej instancji nie zawierała rygoru natychmiastowej wykonalności. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.