II OZ 485/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Żak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1503/25 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 maja 2025 r., nr 62/SPEC/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o uznanie za stronę postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

W dniu 18 czerwca 2025 r. M. G. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 maja 2025 r., nr 62/SPEC/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o uznanie za stronę postępowania. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 czerwca 2025 r. wezwaniem z dnia 24 lipca 2025 r. zobowiązano skarżącego do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania braków formalnych wniesionej przez niego skargi przez nadesłanie 2 odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem w celu doręczenia ich uczestnikom postępowania. Pouczono skarżącego o treści art. 47 p.p.s.a., w tym m.in. że odpisami mogą być uwierzytelnione fotokopie lub uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Wezwanie zawierało rygor odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w razie nieusunięcia braków skargi w terminie. Jednocześnie w tym samym dniu wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący odebrał ww. wezwanie w dniu 11 sierpnia 2025 r. (zpo k. 14). W odpowiedzi nadanej w dniu 18 sierpnia 2025 r. (k. 21) skarżący wskazał, że "przekazuje dwa odpisy skargi poświadczone za zgodność z oryginałem", jednak faktycznie załączył dwie odpowiedzi na skargę; jednocześnie wystąpił z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W kolejnym piśmie z dnia 28 sierpnia 2025 r. (nadanym 29 sierpnia 2025 r., k. 23) skarżący przyznał, że omyłkowo do poprzedniego pisma załączył odpisy odpowiedzi na skargę i dopiero przy tym piśmie przedłożył brakujące dwa odpisy skargi. Postanowieniem referendarza sądowego w WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2025 r., sygn. akt VII SPP/Wa 423/25 przyznano skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. OIRP w Warszawie pismem z dnia 30 stycznia 2026 r. wskazała dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego [...], który otrzymał pismo w dniu 16 lutego 2026 r. (k. 45), a odpis skargi i odpowiedź na nią odebrał w dniu 25 lutego 2026 r. (k. 47). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 lutego 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1503/25 na podstawie art. 86 § 1 i 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 8 maja 2025 r., nr 62/SPEC/2025 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o uznanie za stronę postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że potraktował pismo skarżącego z dnia 28 sierpnia 2025 r. (nadane 29 sierpnia 2025 r.) jako wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi i rozpoznał go po zakończeniu rozpoznawania sprawy przyznania prawa pomocy. Powodem odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi był brak przesłanki, ponieważ za taką w ocenie Sądu I instancji nie można uznać własnej omyłki skarżącego, za którą on sam ponosi pełną odpowiedzialność. W piśmie z dnia 24 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 24 lutego 2026 r. o odmowie przywrócenia terminu, zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucono: 1. poczynienie błędnych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, że skarżący dopiero w dniu 29 sierpnia 2025 r. tj. z uchybieniem terminu wysłał pismo uzupełniające braki formalne podczas, gdy skarżący korespondencję zawierającą uzupełnienie braków formalnych nadał na Poczcie Polskiej w dniu 18 sierpnia 2025 r. tj. w terminie 7 dni od otrzymania wezwania Sądu w dniu 11 sierpnia 2025 r.; 2. poczynienie błędnych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, że skarżącego prawidłowo wezwano do usunięcia braków formalnych przez nadesłanie dwóch odpisów skargi podczas gdy wezwanie sądu było obarczone wadą w postaci wezwania skarżącego do złożenia dwóch odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem. Wezwanie to obarczone jest wadą bowiem jeśli skarżący nie dołączył do skargi odpisów skargi to powinien być wezwany do złożenia jej odpisów (np. kserokopii), a nie odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem. Ponadto w wezwaniu nie wskazano, czy skarga powinna być złożona wraz z załącznikami; 3. poczynienie błędnych ustaleń faktycznych polegających na uznaniu, że skarżący nie bez własnej winy nie dochował terminu do uzupełnienia skargi podczas gdy na skutek otrzymanego jak wyżej wskazano błędnego wezwania sądu do uzupełnienia braków formalnych skarżący uznał, że nie jest w stanie samodzielnie prowadzić tej sprawy bez pełnomocnika w sytuacji, gdy z nieznanej mu przyczyny w wezwaniu został obciążony obowiązkiem potwierdzenia za zgodność z oryginałem odpisu skargi i w jaki sposób ma dokonać tego potwierdzenia. Ponadto w zaskarżonym postanowieniu pominięto okoliczność, że skarżący w dniu 18 sierpnia 2025 r. tj. w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania wystosował pismo do sądu uzupełniające braki formalne oraz wystąpił o przyznanie prawa pomocy, a następnie zaledwie 10 dni później, gdy zorientował się, że popełnił błąd sam bez wzywania sądu poprawił swój błąd pismem z dnia 28 sierpnia 2025 r. Tym samym pominięto okoliczność, że przekroczono termin nieznacznie oraz fakt, że skarżący składając wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu był przekonany, że to pełnomocnik od ego czasu dokona za niego wszelkich czynności w sprawie. W związku z powyższym wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Sądem I instancji i postępowaniu zażaleniowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania kontrolowanego postanowienia Sądu I instancji był wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy zatem przyjąć pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Okoliczności uchybienia terminu muszą być więc nieprzewidywalne i całkowicie niezależne od strony (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 11 sierpnia 2022 r., II GZ 291/22; wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., IV SA 1153/96, CBOSA). W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że przedstawione we wniosku okoliczności nie pozwoliły na przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Powołane przez skarżącego okoliczności nie stanowią przesłanki warunkującej przywrócenie terminu. Jak wynika z akt sprawy, skarga złożona przez skarżącego nie zawierała jakichkolwiek jej odpisów dla stron postępowania. Wezwanie do uzupełnienia tego braku zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 11 sierpnia 2025 r. Zatem termin 7 dni od doręczenia wezwania do uzupełnienia wskazanego braku upływał w dniu 18 sierpnia 2025 r. W tym terminie skarżący nie nadesłał brakujących odpisów skargi, a zatem stwierdzony brak formalny skargi nie został usunięty, co w konsekwencji nie pozwala na nadanie jej - jako obarczonej brakiem formalnym - dalszego biegu. Prawidłowe egzemplarze skargi zostały przedłożone już po terminie i nie ma znaczenia, że przekroczenie terminu było nieznaczne. Skoro skarżący wiedział, że termin na uzupełnienie braku formalnego skargi wynosi 7 dni, powinien w sposób staranny podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie sprawy. Nie mogło budzić wątpliwości, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z niezawinionym i usprawiedliwionym uchybieniem terminu w dokonaniu czynności procesowej, lecz z zaniedbaniem własnych spraw i brakiem staranności uzasadniających nieuwzględnienie przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Oczywiście nie można wykluczyć przypadku, gdy pomyłka w nadesłaniu odpisów pisma może być niezawiniona, spowodowana uzasadnionymi okolicznościami, lecz ani we wniosku o przywrócenie terminu ani w zażaleniu nie zawarto takiej argumentacji, z której Sąd mógłby wywieść przyczyny niezawinionej pomyłki. Odnosząc się do zarzutu błędnego wezwania przez Sąd I instancji, przypomnieć należy, że wymagania pisma w postępowaniu sądowym wskazuje art. 46 p.p.s.a. oraz art. 47 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarga zawierała brak formalny w postaci braku dwóch odpisów skargi i zarządzeniem wstępnym z dnia 30 czerwca 2025 r. wezwał do ich nadesłania oznaczając termin i rygor na wypadek niedokonania tej czynności. Wbrew temu co sugeruje zażalenie, wezwanie do uzupełnienia braków skargi było prawidłowe, a jego treść jednoznacznie wskazywała czego dotyczy stwierdzony brak skargi, jak należy go uzupełnić, jaki jest termin na wykonanie tegoż obowiązku i wskazany został rygor na wypadek uchybienia obowiązkowi określonemu w wezwaniu; dołączono również pouczenie o treści m.in. art. 46 i 47 p.p.s.a. Treść art. 47 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, co należy rozumieć przez odpisy pisma procesowego. Zawarte tam unormowanie jednoznacznie dowodzi, że odpisy pisma, a zatem i odpisy skargi, nie muszą być podpisane przez stronę. Odpis wymaga jednak bezwzględnego poświadczenia jego zgodności z oryginałem. Przez to poświadczenie osoba poświadczająca przyjmuje odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. Zatem uwierzytelnienia takiego dokonuje strona, która jest autorem danego pisma procesowego lub jej pełnomocnik (por. postanowienie NSA z 29 grudnia 2011 r., I OSK 2337/11, LEX nr 1149350; postanowienie NSA z 14 czerwca 2024 r., II GZ 256/24, LEX nr 3726258). Obowiązku uzupełnienia przez skarżącego wskazanego braku formalnego skargi nie wyłącza fakt złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Złożenie takiego wniosku nie wstrzymuje biegu 7-dniowego terminu z art. 49 § 1 p.p.s.a. Termin ten ma ustawowy charakter, co oznacza, że nie może być ani skrócony, ani przedłużony przez sąd (por. postanowienie NSA z 30 października 2009 r., I OSK 1462/09, CBOSA). Kwestia udzielenia prawa pomocy jest kwestią odrębną od uzupełnienia braków formalnych skargi. Udzielenie tej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie wpływa na ustalenie, czy brak formalny skargi został uzupełniony w terminie (por. postanowienie NSA z 4 kwietnia 2009 r., II OZ 264/19, CBOSA). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Odnosząc się do zamieszczonego w zażaleniu wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej. Stosownie do art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.