II OZ 379/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 459/13 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. N. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Krośnie z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 16 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 459/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił K. C. przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego od ww. rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 244/15, oddalił zażalenie. W dniu 15 lipca 2015 r. K. C. ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Argumentując wniosek podał, że jest on zasadny z uwagi na stan zdrowia jego oraz jego żony. Te okoliczności powodowały, że nie mógł przedstawić stosownych dokumentów, to zaś wpłynęło na brak uwzględnienia przez Sąd wszystkich okoliczności a dotyczących jego sytuacji majątkowej, zdrowotnej, finansowej i "co do nieruchomości (mienia)". Zdaniem wnioskodawcy Sąd znał jego sytuację z innej sprawy, w której przyznano mu prawo pomocy. Końcowo wskazał, że celem uzyskania niewątpliwych i bezsprzecznych informacji Sąd winien zwrócić się o dodatkowe informacje do "właściwych instytucji". Postanowieniem z dnia 24 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 459/13. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że przedmiotowy wniosek potraktował jako wniosek o zmianę wydanego już uprzednio w sprawie postanowienia w przedmiocie prawa pomocy z dnia 16 lutego 2015 r., którym odmówiono K. C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd podkreślił, że aby mógł zmienić swoje poprzednie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy, strona powinna wykazać, że jej sytuacja majątkowa, w stosunku do tej, jaka stanowiła podstawę postanowienia z 16 lutego 2015 r., uległa pogorszeniu. Zatem powinna ona konkretnie wskazać, jakie wysokości dochody uzyskuje jej rodzina, jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego (opłaty za media, wyżywienie, odzież) itd. W okolicznościach sprawy wnioskodawca nie wykazał natomiast by jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w stosunku do okresu, kiedy wydano poprzednie postanowienie w przedmiocie prawa pomocy. Wnioskodawca ograniczył się jedynie do wskazania, że ze względu na stan zdrowia swój i żony nie mógł przedstawić dokumentów. Ponadto, zdaniem wnioskodawcy, Sąd znał jego sytuację z innej sprawy, w której przyznano mu pomoc prawną. Sąd podniósł, że K. C. stwierdzeń dotyczących sytuacji majątkowej i zdrowotnej, nie poparł żadnymi dokumentami, które pozwalałby na ich weryfikację. Sąd, decydując o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na Skarb Państwa, nie może poprzestać na gołosłownych, niedających się zweryfikować, oświadczeniach strony. To na wnioskodawcy spoczywał obowiązek wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy, przedłożenie dokumentów oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku a wskazujących na zmianę stanu majątkowego w porównaniu do okresu objętego prawomocnym orzeczeniem z dnia 16 lutego 2015 r. Zażaleniem K. C. zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości oraz rozpoznanie jego wniosku z dnia 30 września 2015 r. o ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i Naczelnego Sądu Administracyjnego, stąd zasadnie Sąd I instancji zastosował przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Orzeczenie to należy bowiem do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylone lub zmienione na wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. W takiej sytuacji skarżąca powinna wykazać, że jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, gdyż ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy zmierza w istocie do weryfikacji poprzednich orzeczeń. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo dokonał oceny wniosku skarżącego porównując go z okolicznościami przywołanymi we wcześniejszym, rozpoznanym już prawomocnie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z wniosku będącego przedmiotem niniejszego postępowania nie wynika, żeby w sprawie zaszły takie zmiany okoliczności, które mogłyby doprowadzić do odmiennej od dotychczasowej oceny sytuacji finansowej skarżącego, brak było zatem podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich informacji odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Tym bardziej, że w postanowieniu odmawiającym przyznania prawa pomocy Sąd podkreślając, że podane w sprawie informacje są niepełne, zwrócił skarżącemu uwagę, że ukrywanie faktycznej wysokości dochodów i ponoszonych wydatków nie może postawać bez wpływu na ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.