II OZ 337/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.K. i W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 51/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. K. i W.K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 18 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 29 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 51/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił H.K. i W. K. wstrzymania wykonania decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 18 listopada 2022r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd podniósł, że Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 18 listopada 2022 r., nr [...], uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego z 24 czerwca 2022 r., nr [...], nakazującą H. K. i W. K. rozbiórkę wiaty magazynowej w konstrukcji stalowej o wymiarach 7,9 m na 9,9 m zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] przy ul. [...]w [...] i orzekł o nałożeniu obowiązku rozbiórki wiaty magazynowej w konstrukcji stalowej o wymiarach 7,9 m na 9,9 m zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] przy ul. [...]w [...] przedstawionej jako obiekt nr 1 w załączniku decyzji organu II instancji. W skardze na powyższą decyzję skarżący zwrócili się o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji. Uzasadniając odmowę uwzględnienia przedmiotowego wniosku Sąd wskazał, że dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku niezbędne jest jego właściwe uzasadnienie, które powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do osoby skarżącej wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne, ponieważ w odmiennym przypadku osobie tej groziłaby znaczna szkoda lub powstałyby trudne od odwrócenia skutki. Wnioskodawca nie może poprzestać wyłącznie na sformułowaniu samego żądania wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, ponieważ pozbawia to sąd możliwości rozważenia tego, jakie racje mają, zdaniem strony, uprawdopodabniać, że wykonanie aktu objętego skargą, zanim zostanie ona merytorycznie rozpatrzona, w tym czy narazi ją to na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Z tych względów przedmiotowy wniosek, nie mógł zostać w ocenie Sądu uwzględniony. Profesjonalny pełnomocnik skarżących nie podjął bowiem nawet próby wykazania, aby w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek z art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), warunkująca objęcie skarżących wynikającą z tego przepisu ochroną tymczasową. Nie wskazał w czym miałaby się przejawiać znaczna szkoda, a także na czym miałyby polegać trudne do odwrócenia skutki w przypadku wykonania obowiązków nałożonych decyzją organu nadzoru budowlanego. Uzasadnienie zawartego w skardze wniosku nie odnosi się do konkretnych okoliczności faktycznych świadczących o tym, że w stosunku do skarżących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne. Ponadto zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy nie sposób stwierdzić z urzędu, aby przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. zaistniały mimo braku wskazania ich przez skarżących. Sąd wskazał, iż mając na względzie przedmiot decyzji o nakazie rozbiórki – jakim w niniejszej sprawie jest jedynie wiata magazynowa o konstrukcji stalowej o wymiarach 7,9 m na 9,9 m – nie można z samej istoty tego nakazu wywodzić, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed wydaniem wyroku może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków bądź znacznej szkody. Profesjonalny pełnomocnik skarżących nie wykazał, aby w wyniku wykonania nakazu rozbiórki nie było możliwe odwrócenie jego skutków, a nadto nie wskazał jaka konkretnie znaczna szkoda zaistnieje w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. W szczególności strona skarżąca nie podjęła nawet próby sprecyzowania, jaki jest koszt wykonania kwestionowanej decyzji, ani też nie podaje, jaka jest jej sytuacja majątkowa, przez pryzmat której poniesienie takich kosztów mogłoby być uznane za spełniające przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za okoliczność przemawiającą za wstrzymaniem zaskarżonej decyzji nie może być zdaniem Sądu potraktowane to, że w ocenie autora skargi brak było przesłanek do jej wydania. Twierdzenie to odnosi się do kwestii merytorycznej dotyczącej zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Ocena argumentacji, jaka jest w tym względzie prezentowana przez stronę skarżącą przed rozpoznaniem istoty sprawy jest niedopuszczalna, bowiem prowadziłaby do przedsądu. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Zażaleniem H. K. i W. K. zaskarżyli powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd okoliczności, iż wykonanie zaskarżonej decyzji przed wydaniem ostatecznego orzeczenia w przedmiocie skargi na decyzję spowoduje nieodwracalne skutki. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Sąd pierwszej instancji powinien z urzędu wziąć pod uwagę okoliczności możliwości wystąpienia niepowetowanych strat czy niemożliwych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania obowiązków nałożonych decyzją organu nadzoru budowlanego. Wskazano, że zaskarżona decyzja jest z kategorii daleko ingerujących w infrastrukturę budowlaną, ponieważ orzeczono w niej nakaz rozbiórki wiaty, dlatego też z istoty czynności wskazanych do wykonania w decyzji przez skarżących wynika, że ich wykonanie będzie powodować niepowetowane straty oraz niemożliwe do odwrócenia skutki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika więc, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Zagrożenie wystąpieniem znacznej szkody należy rozumieć jako możliwość powstania szkody zarówno majątkowej, jak i niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia prawne i faktyczne skutki to następstwa, które powodują istotną i trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Podkreślenia wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zaznaczyć przy tym należy, że samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez przytoczenie przesłanek hipotezy tej normy, nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia. Mając powyższe na względzie należy zwrócić uwagę, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawierał żadnego uzasadnienia, które przemawiałoby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący we wniosku tym nawet nie próbowali wykazywać okoliczności, które mogłyby wpłynąć na jego pozytywną ocenę. Ponadto okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie przywołano w zażaleniu. Samo stwierdzenie, że z istoty czynności wskazanych do wykonania w zaskarżonej decyzji wynika, że ich wykonanie będzie powodować niepowetowane straty oraz niemożliwe do odwrócenia skutki, nie może stanowić podstawy dla wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Należy podkreślić, że złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niej wynikających. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. W okolicznościach niniejszej sprawy, strona skarżąca w ogóle nie uzasadniła, że wstrzymanie wykonania decyzji rozbiórkowej jest uzasadnione, a brak wykazania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w okolicznościach tej sprawy jest decydujący dla oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.