II OZ 1585/25

Dnia 22 października 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 22 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 1383/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 13 sierpnia 2024 r., znak:WI-I.7840.14.3.2024.MS w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 czerwca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odmówił na wniosek strony skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Sąd I instancji wskazał, że w przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, który dopuszczając się zaniedbań oraz uchybień swoim działaniem działa bezpośrednio na szkodę mocodawcy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu (również przy ocenie formalnych aspektów wniosku) należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Strona ponosi wszelkie skutki działań ustanowionego w sprawie pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Ponadto Sąd zaznaczył, że profesjonalny pełnomocnik podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu, zatem należy od niego oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 4 lipca 2008 r., I OZ 496/08). W ocenie Sądu, przykładając obiektywny miernik staranności w działaniu do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, stwierdzić należało, że pełnomocnik skarżącej nie dochował wymaganej od staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem konsekwencje tych działań pełnomocnika obciążają stronę skarżącą. Zażalenie na ww. postanowienie złożyła strona skarżąca, formułując zarzuty dotyczące naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a., art. 87 § 2 p.p.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP – stojąc na stanowisku, że wina profesjonalnego pełnomocnika nie przesądza o winie strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Jednocześnie powtórzyć należało za Sądem I instancji, utrwalony w orzecznictwie pogląd, że wszelkie czynności pełnomocnika strony rozciągają się w swoich skutkach na samą stronę. Tak więc, niepodjęcie przez pełnomocnika strony czynności procesowych w zakreślonym terminie do ich dokonania wywołuje skutki dla samego skarżącego w postaci upływu tego terminu. Działanie takiego pełnomocnika nie może być bowiem oceniane jako działanie osoby trzeciej, ale jako działanie samego skarżącego, który ponosi odpowiedzialność za wybór osoby pełnomocnika. W tym zakresie Sąd I instancji prawidłowo ocenił charakter działań lub zaniechań procesowych pełnomocnika strony. Z punktu widzenia art. 86 § 1 p.p.s.a. i oceny przesłanki "braku winy" w uchybieniu terminowi nie znajduje akceptacji stanowisko strony skarżącej, że wina profesjonalnego pełnomocnika nie przesądza o winie strony. Tymczasem w utrwalonym orzecznictwie przyjęto, że niezawinione działania to zasadniczo stany nadzwyczajne, jak nagła choroba strony i inne nagłe przeszkody, lecz nie zaniedbania pełnomocnika. Strona skarżąca bowiem nie wykazała, że jej pełnomocnik nie dokonał stosownej czynności procesowej w terminie w wyniku innej przeszkody niż zaniechanie, a poza tym zasadniczo w zażaleniu przyznano, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy pełnomocnika. Strona skarżąca i jej pełnomocnik powinni mieć na względzie, że zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, lecz także wykazanie, że nastąpiły okoliczności niemożliwające przezwyciężenie przyczyny niedochowania terminu. Strona skarżąca takich okoliczności nie uprawdopodobniła – nie wykazała, że zaistniała w sprawie okoliczność uniemożliwiająca podejmowanie czynności procesowych przez jej pełnomocnika. Ta ocena jest decydująca dla wyniku postępowania w niniejszej sprawie. Zaniechania pełnomocnika nie można bowiem uznać za obiektywną przeszkodę do dokonania określonej czynności procesowej w terminie. W tym też zakresie w żadnym razie nie można doszukać się naruszenia czy to zasady proporcjonalności czy też prawa strony do sądu. Z tego względu, Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że ustanowienie pełnomocnika niesie daleko idące konsekwencje dla strony. Ponadto działania lub brak działania po stronie pełnomocnika obciążają negatywnymi skutkami mocodawcę, w tym przede wszystkim w zakresie zawinionych działań pełnomocnika. W takich okolicznościach w związku z art. 86 § 1 p.p.s.a. nie można uznać, że niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi nastąpiło bez winy strony, bowiem pełnomocnik dysponował upoważnieniem do samodzielnego działania w imieniu mocodawcy. Wynika to z tego, że pełnomocnik, nawet nieprofesjonalny ma obowiązek działania na korzyść osoby, którą reprezentuje, a brak tego działania odnosi skutek do samego skarżącego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.