II OZ 1516/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 390/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji w sprawie ze skargi A. H. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 14 marca 2025 r. nr 330/2025 w przedmiocie zastosowania wykonania zastępczego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 30 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Wr 390/25 odmówił A.H. (dalej skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (dalej DWINB) z 14 marca 2025 r. nr 330/2025 oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia (dalej PINB) z 17 lutego 2025 r. nr 372/2025 w przedmiocie zastosowania wykonania zastępczego obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego z 18 października 2024 r. nr [...] polegającego na usunięciu nieprawidłowości występujących w stanie technicznym budynku przy ul. [...] w W. i wzywającego do wpłacenia zaliczki na poczet kosztów jego wykonania. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji przywołując treść art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej Ppsa) wskazał, że w rozpatrywanej sprawie poza złożeniem wniosku skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji uzasadniającej wniosek, co uniemożliwia Sądowi jakąkolwiek merytoryczną ocenę okoliczności, które mogłyby przemawiać za udzieleniem ochrony tymczasowej. Z tych względów uznano, że w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 61 § 3 Ppsa przez błędne przyjęcie, że wstrzymanie wykonania postanowienia nie jest uzasadnione tym, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy wykonanie postanowienia spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, w szczególności uniemożliwi skarżącemu kontynuowanie narzuconych prac przez organ, co oczywiste, znacznie przedłuży remont nieruchomości przy ul. [...] w W., co bezpośrednio zagraża stanowi nieruchomości, a także pozbawi skarżącego płynności finansowej, przede wszystkim z uwagi na bardzo wysokie zaliczki, a także koszty towarzyszące ewentualnemu wyegzekwowaniu postanowienia, jak również szkodę, jaką może ponieść skarżący w związku ze zwrotem wyegzekwowanych kar pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 Ppsa wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 Ppsa). Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia musi w sposób przekonujący przedstawić zależność między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 Ppsa. Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Wskazać ponadto należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. W okolicznościach niniejszej sprawy zasadnie wskazał Sąd I instancji, że przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zawierał uzasadnienia, które wskazywałoby na zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Formułując wniosek skarżący nie przytoczył okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania ww. postanowień, lecz jedynie podniósł, że wnosi o ich wstrzymanie wykonania. Już chociażby z tej przyczyny przedmiotowy wniosek nie podlegał uwzględnieniu, co oznacza, że Sąd I instancji niewadliwie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Także w zażaleniu nie przywołano takiej argumentacji, która uprawdopodobniałaby, że przesłanki do zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. Powołując się na wysokie koszty wykonania zastępczego, które organ wstępnie oszacował na kwotę 100 000 zł, skarżący nie wykazał, aby koszty prowadzonych czynności powodowały niebezpieczeństwa, o których mowa w ww. przepisie. Skarżący nie przestawił bowiem informacji dotyczących swojej sytuacji majątkowej, tj. o posiadanym majątku ruchomym i nieruchomościach, wysokości osiąganych przychodów i ponoszonych wydatków, posiadanych środkach pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Przedłożone wydruki z konta bankowego, mają charakter wybiórczy i nie obrazują w żaden sposób rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego. Nie wyjaśniono również jaki wpływ na jego sytuację finansową będzie miało wykonanie zastępcze. Samo powołanie się na ogólnikowe konsekwencje finansowe, bez przedstawienia rzetelnej informacji tym zakresie, nie może uzasadniać stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonych postanowień wiąże się z trudnymi do odwrócenia skutkami. Zaakcentować przy tym należy wnioskodawca nie usuwając w odpowiednim terminie ww. nieprawidłowości wskazanych przez organ winien liczyć się ze wszystkimi następstwami w tym związanymi, w szczególności zabezpieczyć konieczne środki finansowe na pokrycie kosztów ewentualnego wykonania zastępczego. Orzeczenie wykonania zastępczego nie pozbawia przy tym skarżącego możliwości wykonania nakazu na własny koszt, co pozwoliłoby mu ograniczyć koszty związane z usunięciem nieprawidłowości w stanie technicznym budynku do niezbędnego minimum. Okoliczność, iż skarżący poczynił starania w 2024 r. celem realizacji nałożonego w 2019 r. ww. obowiązku (m.in. zawarcie umów o dokonanie inwentaryzacji nieruchomości czy sporządzenie prac projektowych) nie świadczy jednak o tym, że obowiązek ten zostanie w orzeczonym zakresie przez niego wykonany. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca nadto uwagę, że ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wykonywania ostatecznych aktów i czynności administracyjnych (art. 61 § 1 Ppsa). Dlatego też oceniając wniosek w przedmiocie zastosowania środka ochrony tymczasowej sąd administracyjny powinien kierować się przede wszystkim ochroną dóbr o szczególnym znaczeniu, jakim jest zdrowie i życie osób, których dotyczy zaskarżony akt, przyznając im pierwszeństwo przed względami ekonomicznymi podnoszonymi przez skarżącego. Sąd rozpoznając wniosek powinien brać pod uwagę następstwa jego wykonania nie tylko w kontekście sytuacji strony skarżącej, lecz również uwzględnić szeroko rozumiany interes publiczny. Częstokroć bowiem interes skarżącego w czasowym odroczeniu skutków wykonania zaskarżonego aktu koliduje z innymi wartościami zasługującymi na ochronę (por. postanowienie NSA z 3 marca 2023 r. sygn. akt II OZ 103/23). W niniejszej zaś sprawie egzekwowany obowiązek dotyczy właśnie chronionych prawnie dóbr, bowiem dotyczy występujących nieprawidłowości w stanie technicznym zabytkowego budynku przy ul. [...] w W. – mogących stanowić zagrożenie dla życia, zdrowia oraz bezpieczeństwa mienia. Konieczność zapewnienia ochrony ww. wartościom w okolicznościach przedmiotowej sprawy przewyższa interes skarżącego. Stwierdzony przez organy stan ww. obiektu, mogący powodować powyższe zagrożenie oraz podjęte przez te organy kroki celem zniwelowania tego zagrożenia, do którego należy zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o zastosowaniu wykonania zastępczego, także przemawiało za nieuwzględnieniem zażalenia, a tym samym uznaniem jako odpowiadającego prawu rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego nie leżałoby bowiem w interesie publicznym, któremu w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy przyznać pierwszeństwo przed interesem skarżącego w zakresie oceny skutków jego wykonania pod kątem przesłanek określonych w art. 61 § 3 Ppsa. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 Ppsa, zażalenie oddalił.