II OZ 1517/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2891/24 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi A.Ł. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 września 2024 r. nr 1477/2024 w przedmiocie skierowania do wykonania zastępczego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 lutego 2025 r. sygn. akt VII SA/Wa 2891/24 odmówił A.Ł. (dalej skarżący) wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej MWINB) z 25 września 2024 r. nr 1477/2024 utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (dalej PINB) z 3 czerwca 2024 r. nr 61/2024 w przedmiocie skierowania do wykonania zastępczego obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z 26 stycznia 2017 r nr [...], wynikającego z decyzji organu powiatowego z 25 lipca 2014 r. nr [...], nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach zewnętrznych 7,50 m x 5,00 m zlokalizowanego na działkach nr ew.[...] i [...] w miejscowości B., gm. L. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że argumentacja skarżącego wskazująca na nieodwracalne skutki nakazu rozbiórki ww. budynku gospodarczego nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem istotą zaskarżonego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest określenie sposobu wykonania tego nakazu poprzez wybór środka egzekucyjnego. Podkreślono, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2974/14 oddalono skargę skarżącego na decyzję MWINB z 21 października 2014 r. nr 1769/14 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku. Następnie prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 2 lutego 2018 r. sygn. VII SA/Wa 1251/17 oddalono jego skargę na postanowienie MWINB z 12 kwietnia 2017 r. nr 709/2017 w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skarżący, pomimo świadomości obowiązku wykonania nałożonego na niego nakazu rozbiórki, skutecznie uchyla się od jego spełnienia od 12 kwietnia 2016 r., tj. od momentu kiedy to prawomocny stał się ww. wyrok w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku. Nie może zatem odnieść zamierzonego skutku argument podnoszony przez skarżącego, że wykonanie zastępcze rozbiórki spornego budynku gospodarczego będzie wymagało użycia ciężkiego sprzętu, uporządkowania terenu i wywiezienia zburzonych elementów, co równocześnie wiązać się będzie z poniesieniem znacznych kosztów. Skarżący miał prawie 9 lat na wykonanie nałożonego obowiązku we własnym zakresie. Jego niewykonanie skutkuje tym, iż powinien on liczyć się ze wszystkimi następstwami związanymi z zaniechaniem wykonania obowiązku rozbiórki, w tym zabezpieczyć konieczne środki finansowe na pokrycie kosztów ewentualnego wykonania zastępczego. Także powoływanie się przez skarżącego na korzystanie z budynku gospodarczego poprzez przechowywanie w nim pojazdów oraz możliwe szybsze wyeksploatowanie tych pojazdów w przypadku wykonania rozbiórki budynku nie stanowi argumentu przemawiającego za podjęciem rozstrzygnięcia wstrzymującego wykonanie skarżonego postanowienia na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej Ppsa). Budynek gospodarczy, zgodnie z jego przeznaczeniem, nie jest budynkiem właściwym o przechowywania w nim pojazdów - budynkiem odpowiednim do takich działań jest garaż. Również powoływanie się skarżącego na złożenie wniosku o uchylenie decyzji rozbiórkowej na podstawie art. 155 Kpa nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, ponieważ decyzja rozbiórkowa nałożona na skarżącego nie jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 Ppsa, w sytuacji, gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącemu lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co doprowadziło do błędnego uznania, iż nie ma podstaw do wstrzymania wykonania postanowienia MWINB z 25 września 2024 r. nr 1477/2024 w przedmiocie skierowania obowiązku do wykonania zastępczego, a w konsekwencji do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W oparciu o wskazany zarzut wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia MWINB. Skarżący wskazał, że postępowanie w sprawie uchylenia decyzji o nakazie rozbiórki nie zostało jeszcze zakończone prawomocnym rozstrzygnięciem, oraz że w przypadku uchylenia decyzji w przedmiocie rozbiórki na podstawie art. 155 Kpa brak będzie podstaw do dokonania rozbiórki budynku, a tym samym, do wykonania zastępczego nakazu rozbiórki. Samo zaś zastępcze wykonanie rozbiórki będzie wiązało się z poniesieniem przez skarżącego bardzo wysokich kosztów, jak bowiem wynika z uzasadnienia postanowienia MWINB z 25 września 2024 r. organ powiatowy określił przybliżoną kwotę kosztów wykonania obowiązku nałożonego decyzją z 25 lipca 2014 r. w wysokości 60.000 zł z jednoczesnym wskazaniem, że w/w wartość jest szacunkowa i może ulec zmianie na dalszym etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie. Podkreślono także, że dokonanie rozbiórki budynku jest czynnością nieodwracalną, wskutek której budynek ten ulegnie całkowitemu zniszczeniu co spowoduje wyrządzenie wnioskodawcy znacznej szkody i doprowadzi do nieodwracalnych skutków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 Ppsa wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 Ppsa). Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia musi w sposób przekonujący przedstawić zależność między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 Ppsa. Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Wskazać ponadto należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji zasadnie uznał, że w kontekście konkretnych okoliczności tej sprawy skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek do zastosowania ochrony tymczasowej. Ani bowiem wszczęcie postępowania na podstawie art. 155 Kpa, ani argumentacja wskazująca na wysokie koszty zastępczego wykonania rozbiórki budynku gospodarczego zlokalizowanego na działkach nr ew. [...] i [...] w miejscowości B., nie świadczą o tym, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo przeświadczenie skarżącego, że decyzja o rozbiórce ww. budynku gospodarczego jest niezgodna z prawem i w związku z tym zainicjowanie postępowania w trybie art. 155 Kpa, nie stanowi wystarczającej podstawy to tego, aby stwierdzić, że wykonanie zastępcze obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z 26 stycznia 2017 r. zrodzi skutki określone w art. 61 § 3 Ppsa. Zaakcentować należy, że kwestia zasadności rozbiórki była już przedmiotem kontroli organów i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 11 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 2974/14 oddalił skargę skarżącego na decyzję MWINB z 21 października 2014 r. nr 1769/14 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku. Dlatego też sam fakt zainicjowania przez skarżącego kolejnego postępowania w trybie art. 155 Kpa nie ma znaczącego wpływu na ocenę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Także powołując się na wysokie koszty wykonania zastępczego, które organ wstępnie oszacował na kwotę 60 000 zł, skarżący nie wykazał, aby koszty prowadzonych czynności powodowały niebezpieczeństwa, o których mowa w ww. przepisie. Skarżący nie przestawił bowiem żadnych informacji dotyczących swojej sytuacji majątkowej, tj. o posiadanym majątku ruchomym i nieruchomościach, wysokości osiąganych przychodów i ponoszonych wydatków, posiadanych środkach pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Nie wyjaśnił również jaki wpływ na jego sytuację finansową będzie miało wykonanie zastępcze rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Samo powołanie się na ogólnikowe konsekwencje finansowe, bez przedstawienia jakichkolwiek informacji tym zakresie, nie może uzasadniać uznania, że przesłanki dla zastosowania ochrony tymczasowej zostały spełnione. Ponadto nie sposób nie zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, że wyegzekwowanie obowiązku rozbiórki ze swojej istoty wiąże się z trudnymi do odwrócenia skutkami. Naturalnym następstwem wykonywania czynności związanych z rozbiórką samowolnie wybudowanego ww. budynku gospodarczego jest ingerencja w substancję obiektu oraz związane z wykonywaniem prac budowalnych koszty. Zaznaczyć jednak należy, że przedmiotowa sprawa dotyczy wykonania zastępczego obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z 26 stycznia 2017 r. nr 1/2017. Wnioskodawca zaś powinien liczyć się ze wszystkimi następstwami związanymi z zaniechaniem wykonania obowiązku rozbiórki, w tym zabezpieczyć konieczne środki finansowe na pokrycie kosztów ewentualnego wykonania zastępczego. Orzeczenie wykonania zastępczego nie pozbawia zaś zobowiązanego możliwości samodzielnego wykonania nakazu, co pozwoliłoby mu ograniczyć koszty związane z rozbiórką do niezbędnego minimum. Mając na uwadze powyższe względy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 Ppsa, oddalił zażalenie.