II OSK 892/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1908/24 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 listopada 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1908/24 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 10 maja 2024 r. nr DL.WIPO.412.991.2019/MT w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1908/24.

Komendant Placówki Straży Granicznej w Bohukałach decyzją z 27 lipca 2019 r. nr NA-BH/4/D-ZDP/2019 orzekł o zobowiązaniu Z. K. (obywatela Federacji Rosyjskiej, narodowości czeczeńskiej) do powrotu w terminie 25 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") decyzją z 5 kwietnia 2022 r. nr DL.WIPO.412.991.2019/ERe uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu i w tym zakresie orzekł o określeniu terminu dobrowolnego powrotu wynoszącego 25 dni od dnia doręczenia decyzji Szefa Urzędu oraz zakazał ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy; w pozostałej zaś części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z. K. (zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Szefa Urzędu. W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek umotywowano tym, że opuszczenie przez skarżącego terytorium Polski przed rozpoznaniem sprawy przez sąd pozbawi go możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym oraz sprawi, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna. W złożonych w toku postępowania pisma procesowych pełnomocnika skarżącego z 3 września 2024 r. i z 25 września 2024 r. wskazano z kolei, że u cudzoziemca stwierdzono zaawansowany proces nowotworowy i wymaga on niezwłocznego podjęcia odpowiedniej terapii ratującej życie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 3 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1908/24 wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu wykonanie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem skargi spowodować może trudne do odwrócenia skutki w postaci poważnego zagrożenia dla zdrowia i życia cudzoziemca. Sąd odwołał się w tym zakresie do nadesłanej dokumentacji medycznej, z której wynika, że u cudzoziemca zdiagnozowano zaawansowany proces nowotworowy, stan jego zdrowia jest ciężki, zagrażający życiu i stale pogarszający się, wobec czego pilnie wymaga on podjęcia postępowania terapeutycznego w celu ratowania życia. Skarżący wymaga natychmiastowego wdrożenia odpowiedniego leczenia w związku ze stale pogarszającym się stanem zdrowia, a konieczność nagłego opuszczenia przez niego terytorium Polski zaburzyłoby podjęty już proces leczenia i zdecydowanie zahamowałoby wszelkie ewentualne postępy w walce z chorobą nowotworową. Wyrokiem z 11 listopada 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1908/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną w tej sprawie skargę. Skarżący wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Pismem z 7 kwietnia 2025 r. Szef Urzędu wniósł o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 października 2024 r. W ocenie organu w niniejszej sprawie, po wydaniu ww. postanowienia, doszło do zasadniczej zmiany okoliczności, które uprzednio uzasadniały wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jak wynika bowiem z zapisów w krajowym zbiorze rejestrów, ewidencji i wykazu w sprawach cudzoziemców, prowadzonego przez Szefa Urzędu, oraz z pisma Komendanta Placówki Straży Granicznej w Bezledach z 26 marca 2025 r. (wydruk z systemu teleinformatycznego dotyczącego przekroczeń granicy oraz ww. pismo – w aktach sprawy, jako załączniki do wniosku z 7 kwietnia 2025 r.), skarżący w dniu 21 listopada 2024 r. stawił się w drogowym przejściu granicznym w Bezledach do kontroli granicznej w kierunku wyjazdowym z Polski do Federacji Rosyjskiej. W tym dniu cudzoziemiec dobrowolnie przekroczył granicę jako pasażer samochodem osobowym. Szef Urzędu nie posiada informacji o ewentualnym ponownym przyjeździe skarżącego do Polski. Z dostępnych organowi informacji o przekroczeniach przez skarżącego polskiej granicy wynika, że po dniu 21 listopada 2024 r. nie odnotowano żadnego innego przekroczenia przez skarżącego granicy, w tym w kierunku wjazdowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z powyższego wynika, zdaniem organu, że pomimo stwierdzonego w postanowieniu ciężkiego i zagrażającego życiu stanu zdrowia, jak również niezależnie od ewentualnie podjętego w Polsce leczenia, skarżący po wydaniu nieprawomocnego wyroku oddalającego skargę zdecydował się na dobrowolne opuszczenie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wyjazd do kraju pochodzenia. Doszło zatem do następczej zmiany okoliczności, które uprzednio uzasadniały wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy wniesiono o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 października 2024 r., w oparciu o art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek Szefa Urzędu o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1908/24 wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji jest zasadny. Zgodnie z przepisem art. 61 § 4 p.p.s.a. (znajdującym zastosowanie odpowiednio w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym – stosownie do art. 193 p.p.s.a.) postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i 3 sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W orzecznictwie przyjmuje się, że przez zmianę okoliczności należy rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postawienia odmiennej treści niż to, które zostało wydane uprzednio. Na stronie domagającej się zmiany lub uchylenia postanowienia spoczywa ciężar wykazania takiej zmiany okoliczności, która czyni zasadnym jej wniosek (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., II OZ 569/08; CBOSA). Bez takiej zmiany okoliczności tryb zmiany albo uchylenia postanowienia określony w art. 61 § 4 p.p.s.a. nie może zostać zastosowany. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Szef Urzędu wykazał (stosownymi dokumentami załączonymi do akt sprawy), że po wydaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 października 2024 r. wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji nastąpiła istotna zmiana okoliczności, które uzasadniają uchylenie tego postanowienia. Wyłączną przyczyną rozstrzygnięcia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji była ocena Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że udzielenie skarżącemu ochrony tymczasowej w tym postępowaniu jest konieczne ze względu na ciężki i stale pogarszający się stan zdrowia cudzoziemca. Wskazano, że konieczność nagłego opuszczenia przez skarżącego terytorium Polski, czyli wykonanie zaskarżonej decyzji zobowiązującej do powrotu, spowodować może trudne do odwrócenia skutki w postaci poważnego zagrożenia dla zdrowia i życia cudzoziemca (zaburzenie podjętego już procesu leczenia i zahamowanie ewentualnych postępów w walce z chorobą nowotworową). W świetle dokumentów przedstawionych przez organ przyjąć należy, że wyrażona przez Sąd Wojewódzki ocena o niebezpieczeństwie wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków wiążących się z wykonaniem decyzji zobowiązującej do powrotu nie jest już aktualna. Skoro skarżący przekroczył granicę i powrócił do kraju pochodzenia, co wykazane zostało dokumentacją załączoną do wniosku Szefa Urzędu, czyli w istocie sam dobrowolnie wykonał orzeczenie o zobowiązaniu do powrotu, to dalsze utrzymywanie w mocy udzielonej mu ochrony tymczasowej jest bezprzedmiotowe. Postawa skarżącego wskazuje, że opuszczenie terytorium Polski nie stanowi już dla niego poważnego zagrożenia dla zdrowia i życia, a nawet jeśli nadal wiąże się z ryzykiem pogorszenia stanu zdrowia, to skarżący dobrowolnie zgodził się podjąć to ryzyko. Dodatkowo nadmienić należy, że przeciwnych argumentów nie dostarczyła strona skarżąca kasacyjnie, nie przedstawiła bowiem odpowiedzi na złożony wniosek Szefa Urzędu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 4 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.