II OSK 624/25

Dnia 20 maja 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2011/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. E. M. I. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 6 lutego 2024 r., nr [....] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną, 2. sprostować zaskarżone postanowienie w ten sposób, że w miejsce podanej daty wydania zaskarżonej decyzji: "30 kwietnia 2024 r." wpisać: "6 lutego 2024 r.".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 października 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2011/24, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), odrzucił skargę M. E. M. I. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 6 lutego 2024 r. w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga została wniesiona przedwcześnie, tj. przed doręczeniem pełnomocnikowi skarżącego decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 6 lutego 2024 r. Sąd wyjaśnił, że wziął pod uwagę fakt, iż zaskarżona decyzja została uznana przez organ odwoławczy za doręczoną w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) adw. D. S., który nie podał w toku postępowania administracyjnego swojego adresu. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że "doręczenie to nie może zostać uznane za skuteczne. Jedynym adresem, na jaki organ powinien był doręczyć rozstrzygnięcie był podany przez pełnomocnika – adw. K. P. – adres ePUAP". Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł organ administracji. Skarżący kasacyjnie przytoczył podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 1, art. 58 § 1 pkt 2, art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 i art. 44 § 1 – 4 k.p.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie do naruszenia powołanych przepisów doszło na skutek przyjęcia, że: - "skoro adw. D. S., który został ustanowiony w sprawie pełnomocnikiem substytucyjnym to w niniejszej sprawie nie można uznać za skuteczne doręczenia zaskarżonej decyzji (...) ww. pełnomocnikowi substytucyjnemu w trybie art. 44 § 1 – 4 K.p.a.", - "jedynym adresem, na jaki organ powinien był doręczyć rozstrzygnięcie był podany przez pełnomocnika – adw. K. P. – adres ePUAP", - "skarga została złożona na decyzję niedoręczoną, a więc przedwcześnie". W ocenie skarżącego kasacyjnie na pełnomocnictwie substytucyjnym z 12 stycznia 2024 r. udzielonym adw. D. S. "widniał adres korespondencyjny (taki sam jak adres adw. K. P.), który wobec niewskazania innego adresu prawidłowo został uznany za właściwy adres do doręczeń także pełnomocnikowi substytucyjnemu. Wobec braku wyraźnego wskazania pełnomocnika do doręczeń na mocy art. 40 § 2 K.p.a. organ odwoławczy miał możliwość skierowania zaskarżonej decyzji zarówno do adw. K. P. na podawany przez niego adres ePUAP, jak i adw. D. S., na adres widniejący w złożonym przez Niego pełnomocnictwie substytucyjnym. Skoro w pełnomocnictwie substytucyjnym widniał adres korespondencyjny organ odwoławczy nie miał podstaw do poszukiwania innego adresu pełnomocnika substytucyjnego". W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja została prawidłowo w trybie art. 44 k.p.a. doręczona adw. D. S. w dniu 1 marca 2024 r., a to oznacza, że skarga wniesiona na tę decyzję w dniu 31 lipca 2024 r. została złożona z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. i powinna zostać odrzucana na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z ostrożności procesowej skarżący kasacyjnie, "w uzupełnieniu ww. zarzutów" zarzucił również "naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia postanowienia w sposób lakoniczny, z uwzględnieniem jedynie stanowiska Skarżącego, i całkowicie pomijający stanowisko organu odwoławczego wyrażone w odpowiedzi na skargę, bez bliższego wyjaśnienia dlaczego niedopuszczalnym miało być wysłanie zaskarżonej decyzji na adres widniejący w pełnomocnictwie substytucyjnym złożonym do akt przez adw. D. S.". We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i na podstawie art. 189 p.p.s.a. odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jako wniesionej z uchybieniem terminu, względnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Ze skargi kasacyjnej wynika, że organ administracji nie kwestionuje jako takiej koncepcji odrzucenia skargi jako przedwczesnej, czyli skargi niedopuszczalnej z uwagi na wniesienie jej przed doręczeniem zaskarżonej decyzji, lecz stara się wykazać, że skarga powinna była być odrzucona z uwagi na wniesienie jej po terminie. W związku z tym w skardze kasacyjnej twierdzi się, że zaskarżona decyzja została doręczona 1 marca 2024 r. w trybie art. 44 k.p.a., co powoduje, że skarga wniesiona 31 lipca 2024 r. powinna była być odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. z powodu wniesienia jej po upływie terminu do wniesienia. Przy tak sformułowanej skardze kasacyjnej, z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynikające z art. 183 § 1 p.p.s.a., poza zakresem rozpoznania skargi kasacyjnej pozostaje przyczyna odrzucenia skargi wskazana przez Sąd pierwszej instancji, zaś dopuszczalny zakres rozpoznania ogranicza się do oceny, czy zasadnie w skardze kasacyjnej wywodzi się, że skarga powinna była być odrzucona z powodu wniesienia jej z uchybieniem terminu do wniesienia. O zasadności wniesionej przez organ administracji skargi kasacyjnej przesądza zatem zasadność zawartego w niej stanowiska o doręczeniu zaskarżonej decyzji w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 1 marca 2024 r. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że skarga kasacyjna jest niezasadna, gdyż nie jest zasadne twierdzenie, według którego zaskarżona decyzja została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. 1 marca 2024 r. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że art. 44 k.p.a. przewiduje fikcję prawną doręczenia. W związku z tym musi być stosowany bardzo rygorystycznie, w szczególności tylko wtedy, gdy nie ulega wątpliwości, że adres na który próbowano doręczyć pismo jest właściwym adresem adresata. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie było dostatecznych podstaw, aby przyjąć, że adres [...], na który próbowano doręczyć zaskarżoną decyzję adw. D. S., był adresem tego pełnomocnika. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się pełnomocnictwo z 10 listopada 2023 r. udzielone przez skarżącego adw. K. P., który wraz z pismem z 14 listopada 2023 r. zgłosił się do udziału w postępowaniu administracyjnym oraz pełnomocnictwo substytucyjne z 12 stycznia 2024 r. udzielone przez adw. K. P. adw. D. S. Dokumenty te zostały nadesłane za pośrednictwem platformy ePUAP, a nadto pełnomocnictwo substytucyjne zostało także złożone do akt w odpisie poświadczonym za zgodność przez adw. D. S. W pełnomocnictwie substytucyjnym z 12 stycznia 2024 r. ani w żadnym innym piśmie nie wskazano adresu adw. D. S. W stopce pełnomocnictwa substytucyjnego widniał jedynie adres [...], ale jednoznacznie powiązany z kancelarią adw. K. P., w szczególności z adresem internetowym tej kancelarii oraz jej adresem e-mail. Do akt nie dołączono też żadnego dokumentu, z którego by wynikało, że adw. D. S. oraz adw. K. P. wspólnie wykonują zawód adwokata w jednej z form wykonywania tego zawodu przewidzianej w art. 4a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1564). W tych okolicznościach sprawy, w ocenie NSA, wadliwie przyjęto, że adres wskazany w pełnomocnictwie substytucyjnym jest adresem adw. D. S. Zauważyć przy tym należy, że nie było nadmiernie utrudnione zweryfikowanie ewentualnych wątpliwości, co do adresu pełnomocnika substytucyjnego. Jeżeli organ administracji, dokonując zgodnie z art. 40 § 2 zdanie drugie k.p.a. wyboru pełnomocnika w celu doręczenia mu pisma, koniecznie chciał doręczyć zaskarżoną decyzję adw. D. S., to wobec wątpliwości, co do tego jaki jest jego adres, mógł w tej sprawie zwrócić się do adw. K. P., którego adres nie budził wątpliwości. W konsekwencji brak podstaw, aby uznać, że zaskarżona decyzja wysłana do adw. D. S. na adres [...] została temu pełnomocnikowi skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a. Uwzględniając powyższe NSA oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. W myśl art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Ponadto NSA, na podstawie art. 156 § 1 i 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a., sprostował oczywistą omyłkę w postanowieniu Sądu pierwszej instancji, polegającą na wskazaniu błędnej daty zaskarżonej decyzji organu administracji. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego NSA stwierdza, że w świetle art. 203 i art. 204 p.p.s.a., brak podstaw do takiego rozstrzygnięcia w przypadku, gdy – tak jak w rozpoznawanej sprawie – przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie.