II OSK 680/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku E. G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 3128/19 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] października 2019 r. znak: [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 3128/19 oddalił skargę E. G. (dalej jako skarżący lub wnioskodawca) na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] października 2019 r. znak: [...] w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Jednocześnie wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji do czasu prawomocnego zakończenia niniejszego postępowania sądowego. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zasadnym wydaje się wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozstrzygnięcia niniejszego postępowania, gdyż w świetle opisywanych przez skarżącego wydarzeń, jego powrót do rodzinnego kraju może spowodować znaczne szkody lub też nieodwracalne dla niego skutki. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania okoliczności świadczących o zaistnieniu przesłanek ww. wstrzymania spoczywa na wnioskodawcy. Powinien on wykazać we wniosku o wstrzymanie wykonania okoliczności, które powiązane z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogą w jego aktualnej sytuacji doprowadzić do wystąpienia przesłanek wstrzymania. Rolą Sądu jest ocena całości materiału zgromadzonego w sprawie pod kątem wykazania przez wnioskodawcę zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. W postępowaniu tym Sąd ocenia wyłącznie czy zachodzą w sprawie okoliczności, które w związku z wykonaniem aktu lub czynności mogą doprowadzić do sytuacji odpowiadającej przesłankom wstrzymania tj. do prawdopodobieństwa wyrządzenia stronom znacznej szkody czy wywołania w ich sytuacji trudnych do odwrócenia skutków. W pierwszej kolejności NSA stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie sytuacja skarżącego jest odmienna od przedstawionej w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2018 r., sygn. akt II OZ 1239/18, w którym Sąd sformułował pogląd, że rozpoznanie na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o odmowie udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej wymaga uwzględnienia prawa cudzoziemca do pobytu na terytorium Polski do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji w zakresie wynikającym z art. 46 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (Dz. U. UE.L. 2013.180.60) - dalej: dyrektywa proceduralna 2013/32. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający przedmiotowy wniosek o wstrzymanie decyzji o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny zasadniczo podziela pogląd co do konieczności wstrzymania wykonania decyzji o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej z uwagi na konieczność zapewnienia prawa cudzoziemca do pobytu do czasu rozpatrzenia przez sąd środka zaskarżenia złożonego co do wydanej w tym przedmiocie decyzji. Zauważyć należy, że niniejszej sprawie przedmiot zaskarżenia stanowi jednak decyzja o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, nie zaś decyzja o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej. Ta odmienność przedmiotów decyzji prowadzi do tego, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32 w zw. z art. 61 § 3 P.p.s.a. nie jest wymagane. W przypadku decyzji o uznaniu wniosku za niedopuszczalny prawo do pobytu na terytorium kraju nie ma charakteru prawa bezwzględnego (postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2019 r., II OZ 951/18). Z przepisów dyrektywy nie wynika, aby złożenie kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej uprawniało cudzoziemca do pozostawania w państwie członkowskim do czasu rozpatrzenia środka zaskarżenia od decyzji wydanej w wyniku rozpatrzenia tego wniosku. Z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32 wynika, że państwa członkowskie muszą zapewnić osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową prawo do pozostawania na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji. Obowiązek państwa członkowskiego zapewnienia cudzoziemcowi prawa pobytu na swoim terytorium do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji podlega ograniczeniu w przypadkach określonych w art. 46 ust. 6 dyrektywy proceduralnej 2013/32 np. w przypadku skarg na decyzje o uznaniu wniosku za oczywiście bezzasadny lub o uznaniu wniosku za niedopuszczalny. Z powyższego wynika, że rozpoznanie na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny nie wymaga uwzględnienia prawa cudzoziemca do pobytu na terytorium Polski do zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji w zakresie wynikającym z art. 46 ust. 5 dyrektywy proceduralnej 2013/32. Okoliczność, że w przepisie tym mowa o zakończeniu postępowania przed sądem I instancji nie stanowi, zdaniem NSA, przeszkody do udzielenia tego prawa pobytu także na etapie rozpatrywania wniosku o wstrzymanie po zapadnięciu wyroku Sądu I instancji skoro zasadniczo wniosek o wstrzymanie wykonania może być rozpatrywany na etapie skargi kasacyjnej. Z powyższego wynika, że już sam charakter decyzji ogranicza ww. prawo. NSA nie był zatem zobowiązany z automatu do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem dyrektywa przewiduje wprost ograniczenie prawa do pobytu w państwie członkowskim do czasu rozpatrzenia sprawy, jeśli sprawa ta dotyczy uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Odnosząc się do twierdzenia wniosku o wstrzymanie, że okoliczności sprawy uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, NSA stwierdza, że zagrożenie prześladowaniem w kraju pochodzenia ze strony władz ze względu na działalność zbrojną braci skarżącego, zostało ocenione negatywnie w postępowaniu dotyczącym udzielenia ochrony międzynarodowej i zakończyło się decyzją ostateczną. W postępowaniu tym zostało zbadane, czy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia skarżącemu grozić będzie prześladowanie ze strony władz tego kraju. Skoro organy jednoznacznie oceniły to zagrożenie jako nieprawdopodobne, kontrola sądowa wydanych decyzji nie podważyła prawidłowości tej oceny (wyroki WSA oddalający skargę i wyrok NSA oddalający skargę kasacyjną) to złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny opartego na wspomnianej już okoliczności nie uzasadnia udzielenia ochrony tymczasowej, bowiem w istocie zagrożenie takie w sytuacji skarżącego nie wystąpi. Nie wystąpi zatem znaczna szkoda czy trudne od odwrócenia skutki związane z tym prześladowaniem. W tym miejscu należy przywołać art. 170 P.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem NSA rozpatrując wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji musiał brać pod uwagę oceny sądów w sprawie prawomocnie zakończonej dotyczącej odmowy skarżącemu udzielenia ochrony międzynarodowej. Ponoszona wielokrotnie okoliczność oceniona negatywnie nie może spowodować, że w ramach odrębnego postępowania zostanie oceniona odmiennie. Wobec tego przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. nie można skutecznie upatrywać w zagrożeniu prześladowaniem przez władze kraju pochodzenia z uwagi na działalność zbrojną braci skarżącego w związku z powrotem do kraju pochodzenia. Wobec tego okoliczności sprawy nie przemawiały za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący, powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność udzielenia mu ochrony tymczasowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.