II OSK 395/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku L.T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lutego 2025 r. znak: [...] zawartego w skardze kasacyjnej L. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 488/25 oddalającego skargę L.T. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lutego 2025 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 września 2025r. sygn. akt IV SA/Po 488/25 oddalił skargę L. T. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lutego 2025 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zawartego w skardze kasacyjnej wniosku podniósł, że wykonanie decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego z zapleczem socjalnym i wiatami w ramach zabudowy zagrodowej doprowadziłoby do nieodwracalnych skutków w postaci fizycznego unicestwienia nieruchomości, które nie mogłyby zostać przywrócone do stanu poprzedniego. Zdaniem Skarżącego oznaczałoby to nie tylko trwałą i nieodwracalną ingerencję w prawo własności, ale także powstanie znacznej szkody majątkowej, której odwrócenie byłoby niemożliwe lub wymagałoby wieloletnich działań i bardzo wysokich nakładów finansowych, niewspółmiernych do ewentualnych skutków pozostawienia obiektu w aktualnym stanie na czas trwania postępowania kasacyjnego. Dalej Skarżący wywiódł, że pozostawienie nieruchomości w aktualnym stanie nie powoduje realnego zagrożenia dla interesu publicznego ani bezpieczeństwa ludzi lub mienia a interes ten nie dozna uszczerbku, natomiast wykonanie decyzji prowadziłoby do nieodwracalnej szkody po stronie Skarżącego. W ocenie Skarżącego wskazane wyżej powody wypełniają przesłankę trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Po oddaleniu skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, strona, która wniosła skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Uwzględnienie takiego wniosku jest możliwe, jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z przyjętej wykładni ww. przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dopuszczalne jest również na etapie postępowania kasacyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji tej normy prawnej wynika, że to na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie aktu lub czynności, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają lub nie za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Przez znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki rozumie się taką szkodę, która nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia lub nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczający sam wywód strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania takiego aktu lub czynności strona nie wskaże okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to wówczas sąd ma obowiązek stwierdzenia braku wypełnienia przesłanek udzielenia przezeń ochrony tymczasowej i oddalenia wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżący nie wykazał, aby zostały spełnione przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przedstawiona przez skarżącego argumentacja zawiera jedynie twierdzenia o charakterze ogólnym i generalnym, pozbawione konkretnej oraz przekonującej argumentacji, a to właśnie na stronie ubiegającej się o wstrzymanie wykonania decyzji, jako tej, która potencjalnie czerpie korzyść z tej instytucji, spoczywa obowiązek wykazania istnienia konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący w niniejszej sprawie nie przywołał takiej argumentacji. Nie wskazał okoliczności, które uprawniałaby stwierdzenie, że wykonanie rozbiórki może spowodować po jego stronie znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Nie wykazał tym samym, aby w okolicznościach tej konkretnej sprawy zachodziły przesłanki udzielenia ochrony tymczasowej. Wskazać jednak w tym miejscu należy na ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że rozbiórka przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, ze swej istoty wiąże się z potencjalnym niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach rozbiórki, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w zasadzie nieuniknione. Co do zasady bowiem wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego pociąga za sobą trudne do odwrócenia skutki, bowiem najczęściej prowadzi do zniszczenia co najmniej części użytych do jego budowy materiałów budowlanych. Nie oznacza to jednakże "automatyzmu" i konieczności każdorazowego udzielania ochrony tymczasowej w sprawach dotyczących skarg na decyzje w przedmiocie rozbiórki. Okoliczność, że decyzja nakazuje rozbiórkę budynku gospodarczo-garażowego z zapleczem socjalnym i wiatami w ramach zabudowy zagrodowej nie stanowi per se o wystąpieniu znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji skarżącego. Charakter decyzji rozbiórkowej sam z siebie nie uzasadnia wstrzymania, w przeciwnym bowiem wypadku zbędne byłoby przy tego rodzaju decyzjach badanie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Mimo, że decyzja nakazuje rozbiórkę i jej wykonanie zasadniczo prowadzi do skutków w postaci utraty przedmiotu decyzji, to jednak przy decyzjach rozbiórkowych należy wykazać, że rozbiórka, w tym przypadku budynku gospodarczo-garażowego z zapleczem socjalnym i wiatami w ramach zabudowy zagrodowej, poprzez utratę tego obiektu budowlanego, prowadzi do sytuacji, którą zakwalifikować będzie można jako trudny do odwrócenia skutek czy znaczną szkodę. Skarżący, jak już wyżej wskazano, posłużył się argumentami natury ogólnej i nie poparł swoich twierdzeń dowodami, które wskazywałyby, że w razie rozbiórki przedmiotowego obiektu może dojść do wystąpienia zagrożeń wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.