II OSK 2404/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 458/25 w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 12 grudnia 2024 r., nr DL.WIP0.4100.2363.2024/JŻ w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od J. A. na rzecz Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców kwotę 390 (trzysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 maja 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 458/25, po rozpoznaniu skargi J.A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 12 grudnia 2024 r. nr DL.WIPO.4100.2363.2024/JŻ w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały, (1.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z 17 lipca 2024 r. nr SOC-PCIII.6152.1.1725.2022.MM oraz (2.) zasądził od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego J.A. kwotę 814 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 6 września 2022 r. do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: "Wojewoda") wpłynął wniosek J.A. (obywatel Republiki Indii) z 2 września 2022 r. (data nadania przesyłką pocztową) o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. W uzasadnienia wniosku oświadczył: "Miejsce życia (żona)". Wojewoda decyzją z 17 lipca 2024 r. nr SOC-PCIII.6152.1.1725.2022.MM odmówił udzielenia stronie zezwolenia na pobyt stały. Po rozpoznaniu odwołania cudzoziemca Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") decyzją z 12 grudnia 2024 r. nr DL.WIPO.4100.2363.2024/JŻ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji, że cudzoziemiec nie spełnia przesłanki do udzielenia zezwolenia na pobyt stały określonej w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r., poz. 769 z późn. zm.; dalej: "ustawa o cudzoziemcach"), tj. wymogu dwuletniego nieprzerwanego pobytu w Polsce na podstawie zezwoleń na pobyt czasowy udzielonych w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Jak ustalono, cudzoziemiec zawarł związek małżeński z obywatelką polską M.A. (z d. O.) w dniu 20 lipca 2019 r. Wojewoda decyzją z 12 listopada 2020 r. udzielił cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy z terminem ważności do 12 listopada 2023 r. Zezwolenie to zostało udzielone w trybie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, tj. w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Oznacza to, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały został złożony w dniu 2 września 2022 r., czyli po 1 roku 9 miesiącach i 20 dniach od uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy na podstawie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy. Nie została zatem spełniona przesłanka udzielenia zezwolenia na pobyt stały określona w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach dotycząca przebywania nieprzerwanie na terytorium RP przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeński z tym obywatelem polskim. Organ wyjaśnił, że brak jest podstaw do przychylenia się do wniosku pełnomocnika o "umorzenie postępowania w części, tj. w okresie od dnia jego złożenia, tj. od 6 września 2022 r. do dnia 14 listopada 2022 r. i udzielenie zezwolenia na pobyt stały zgodnie z ostateczną wersją wniosku, tj. od dnia 15.11.2022 r.". W ocenie Szefa Urzędu dopuszczalności umorzenia postępowania w części dotyczącej terminu złożenia przez stronę wniosku nie przewiduje ani Kodeks postępowania administracyjnego, ani ustawa o cudzoziemcach. Złożenie wniosku w danym dniu jest faktem dokonanym i nie można cofnąć samego terminu złożenia takiego wniosku, a jedynie wycofać cały wniosek. J.A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, w której zarzucił organowi: 1. nierozpoznanie istoty sprawy, co ogniskowało się w bezrefleksyjnej aprobacie przez Szefa Urzędu stanowiska organu I instancji i brakiem odniesienia się do zarzutów wskazanych przez skarżącego w odwołaniu, podczas gdy obowiązkiem Szefa Urzędu było kompleksowe odniesienie się do zarzutów, co prowadzi do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa i nie może się ostać; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.195 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, jakoby dwuletni okres pomiędzy wydaniem decyzji zezwalającej na pobyt czasowy w związku z małżeństwem z obywatelem polskim a złożeniem wniosku o pobyt stały należy liczyć od daty wydania decyzji w postępowaniu, którego przewlekłość wynosiła ponad 11 miesięcy, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów uwzględniająca zarówno termin rozpoznania sprawy, istotę ich wprowadzenia (ratio legis 2 lat karencji), jak i normy konstytucyjne dotyczące rozpoznania spraw w rozsądnym terminie, nie pozostawiają wątpliwości, iż to przedłużenie postępowania w pierwszej ze spraw spowodowało de facto nieuprawnione i sprzeczne z powołanymi normami wydłużenie okresu wyczekiwania na możliwość złożenia wniosku o pobyt stały o czas, w jakim postępowanie to trwało zbyt długo w odniesieniu do art. 35 k.p.a., a tym samym przerzucenie odpowiedzialności za konsekwencje rażącego naruszenia prawa do rozpoznania sprawy przez organ w zakreślonym przepisami prawa terminie na skarżącego, podczas gdy zgodnie z przepisem art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach Wojewoda był zobowiązany do wydania decyzji w sprawie prowadzonej pod sygn. akt SOC-LPI.6151.1.8867.2019.AM w terminie 60 dni od dnia wszczęcia postępowania, tj. 12 listopada 2019 r., a wydał ją 11 listopada 2020 r., tj. 12 miesięcy po ustawowym terminie, co zaś miało bezpośredni wpływ na zaskarżone postępowanie, albowiem bezczynność Wojewody w postępowaniu o wydanie decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy w sposób negatywny wpłynęła na sytuację prawną strony i pozbawiła skarżącego pozytywnej przesłanki do udzielenia zezwolenia na pobyt stały w dniu złożenia wniosku w zakreślonej materii, tj. okresu dwóch lat nieprzerwanego pobytu na terytorium RP na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w związku z pozostawaniem w związku z małżeńskim z obywatelem polskim; 3. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 61 § 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji z pominięciem słusznego interesu społecznego, co implikowało brak zaufania skarżącego do organu (władzy publicznej), albowiem zaskarżona decyzja aprobuje pozbawienie skarżącego czynnego udziału w sprawie, co ogniskowało się w pominięciu przez Szefa Urzędu rozpatrzenia zarzutu uniemożliwienia skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed zakończeniem postępowania przed organem I instancji, a w szczególności pominięciu w toku postępowania pisma pełnomocnika skarżącego z 16 lipca 2024 r., co spowodowało, że Szef Urzędu nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie, a tym samym wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o błędną i wybiórczą ocenę części materiału dowodowego oraz dokonał błędnych ustaleń faktycznych oraz subsumpcji tak ustalonego stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, że nie została spełniona przesłanka 2-letniego pobytu na terytorium RP, podczas gdy na podstawie dowodów i wniosków składanych przez skarżącego, w szczególności w zakresie cofnięcia wniosku w części, co powinno prowadzić do umorzenia postępowania w części i merytorycznego rozpoznania wniosku wyłącznie w zakresie od dnia 15 listopada 2022 r., albowiem od dnia złożenia przez skarżącego pisma z 16 lipca 2022 r. bezprzedmiotowym stało się prowadzenie postępowania w części od 2 września 2022 r. do 14 listopada 2022 r., co miało istotny wpływ na zaskarżoną decyzję, albowiem w przypadku prawidłowego zastosowania ww. przepisów Szef Urzędu uznałby, że przed wydaniem decyzji przez organ I instancji skarżący skutecznie cofnął w części wniosek i złożył wniosek o zezwolenie na pobyt stały od 15 listopada 2022 r., co implikowałoby wydanie decyzji zgodnej z żądaniem skarżącego; 4. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 61 § 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że organy postępowania nie były uprawnione do umorzenia postępowania w części od 2 września 2022 r. do 14 listopada 2022 r., gdyż dopuszczalności takiej nie przewiduje k.p.a., podczas gdy postępowanie zostało wszczęte na żądanie skarżącego i do czasu zakończenia postępowania skarżący ma prawo cofnąć część swoich żądań lub zmienić swoje żądania, co przekładając na realia przedmiotowej sprawy skarżący uczynił pismem z 16 lipca 2024 r., w którym cofnął wniosek w części od 2 września 2022 r. do 14 listopada 2022 r., a w konsekwencji organ I instancji był zobowiązany do umorzenia postępowania w ww. zakresie, czego zaniechał, albowiem wydał decyzję przed ustosunkowaniem się skarżącego do zebranego w sprawie materiału dowodowego, a tym samym Szef Urzędu winien sam w toku rozpoznania sprawy umorzyć postępowanie w części żądanej przez skarżącego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., albowiem w tym zakresie postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a tym samym ww. naruszenie miało istotny wpływ na zaskarżoną decyzję, albowiem Szef Urzędu dokonał błędnej subsumpcji stanu faktycznego i prawnego sprawy; 5. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 105 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż brak jest podstaw do przychylenia się do wniosku pełnomocnika o umorzenie postępowania w części, podczas gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki z przepisu art. 105 § 2 k.p.a., tj. postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, wniosek o umorzenie postępowania w części wniosła ta strona, która żądała wszczęcia postępowania, inne strony postępowania nie zgłosiły sprzeciwu, a umorzenie postępowania nie naruszało interesu społecznego, w konsekwencji czego postępowanie stało się bezprzedmiotowe wyłącznie w zakresie od 2 września 2022 r. do 14 listopada 2022 r., a organ powinien dokonać wykładni oświadczenia woli strony, a następnie wydać decyzję o umorzeniu w zakresie wskazanym przez skarżącego i rozpatrzyć sprawę merytorycznie w części, w jakiej obejmowała ona żądanie udzielenia na pobyt stały od 15 listopada 2022 r., względnie wydać decyzję o umorzeniu postępowania w całości i umożliwić skarżącemu ponowne złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały; 6. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 195 ust. 1 pkt. 4 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że zastosowanie dwuletniej cezury czasowej pomiędzy decyzją o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy a wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały ma zastosowanie do wszystkich spraw, podczas gdy ratio legis art. 210 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jednoznacznie wskazują na rozpatrzenie sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w terminie 6 miesięcy, a także do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, tymczasem in casu organ prowadzący postępowanie dopuścił się rażącej zwłoki, albowiem postępowanie trwało niemalże 2 lata zamiast 6 miesięcy, co zaś w sposób oczywisty naruszyło zasadę zaufania obywatela do władzy publicznej wskazaną zarówno w art. 8 k.p.a., jak i w art. 2 Konstytucji RP, a także nie poinformował wcześniej skarżącego o oczywistym, zdaniem organu, naruszeniu terminu do złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, co w konsekwencji jawi się jako rażąco sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami; 7. naruszenie przepisów prawa ustrojowego, tj. 45 ust. 1 w zw. z art. 30 w zw. z art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 KPP poprzez niezastosowanie i pozbawienie skarżącego prawa do rozpoznania sprawy o legalizację pobytu na terytorium RP bez nieuzasadnionej zwłoki, albowiem postępowanie przed organem I instancji toczyło się przez blisko dwa lata, podczas gdy winno zakończyć się w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku, co w efekcie uniemożliwia skarżącemu legalizację pobytu, a tym samym godzi w jego nienaruszalną, przyrodzoną i niezbywalną godność człowieka, albowiem organy postępowania wprost nie przestrzegając przepisów obowiązującego prawa doprowadziły do sytuacji, gdzie skarżący pomimo licznych związków zawodowych i osobistych z Polską nie może zalegalizować swojego pobytu, a tym samym jest traktowany jako człowiek gorszej kategorii wyłącznie z uwagi na swój błąd obrachunkowy, podczas gdy w przypadku rozpatrzenia sprawy w ustawowym terminie skarżący miałby szansę na legalizację pobytu, a więc tylko na podstawie przewlekłości i naruszenia przepisów prawa przez organy administracji sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu, co przekłada się na brak ochrony przez władze publiczne godności skarżącego, albowiem pozostaje w sprzeczności z rafio legis znowelizowanej ustawy o cudzoziemcach, ponieważ w uzasadnieniu projektu ustawy wskazano wprost, że nowelizacja ma ułatwić legalizację pobytu w Polsce osobom, które są małżonkami obywateli polskich (jak skarżący), a w ustawodawca wskazał, że po spełnieniu przesłanki realności związku, znajomości języka polskiego oraz legalnego pobytu na terytorium RP przez 3 lata pobyt cudzoziemca zostanie zalegalizowany na stałe, a tym samym skarżącemu pomimo spełnienia wszelkich kryteriów legalizacyjnych odmówiono pobytu na stałe na terytorium RP, co implikuje fakt, że zaskarżona decyzja nie może się ostać w demokratycznym państwie prawa. W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Skarżący wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu – postanowienia Szefa Urzędu z 22 czerwca 2020 r. na okoliczność: jego treści, przewlekłości postępowań administracyjnych toczących się z udziałem wnioskodawcy oraz spełnienia przesłanek do wydania zezwolenia na pobyt stały. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał za prawidłowe ustalenia organów obu instancji, że skarżący nie spełnił określonego w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach warunku przebywania nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z tym obywatelem polskim. Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały skarżący złożył bowiem 6 września 2022 r., zaś zezwolenie na pobyt czasowy w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim udzielone zostało decyzją z 12 listopada 2020 r. Wniosek o pobyt stały został złożony po upływie 1 roku 9 miesięcy i 20 dni od dnia uzyskania ww. zezwolenia na pobyt czasowy. W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie wadliwie nie uwzględniły jednak, że pismem z 16 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącego cofnął wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w części, w jakiej obejmuje on żądanie udzielenia zezwolenia na pobyt stały w okresie od jego złożenia tj. od 6 września 2022 r., do 14 listopada 2022 r. i jednocześnie podtrzymał go w całości od 15 listopada 2022 r. Wprawdzie pismo to wpłynęło do akt sprawy 18 lipca 2024 r., a więc dzień po wydaniu decyzji przez organ I instancji, jednak, zdaniem Sądu, organ odwoławczy powinien uwzględnić treść tego wniosku. Dodatkowo uwzględnieniu przez organ I instancji wychodzi naprzeciw art. 132 § 1 k.p.a., w myśl którego jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję, uzna, że to odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do argumentacji Szefa Urzędu zawartej w zaskarżonej decyzji a odwołującej się do wniosku pełnomocnika o umorzenie postępowania we wskazanej części, Sąd wyjaśnił, że do postępowań dotyczących spraw regulowanych w ustawie o cudzoziemcach znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.; dalej: "k.p.a."), chyba że ustawa o cudzoziemcach wyłącza ich zastosowanie. W zakresie postępowań o udzielenie zezwolenia na pobyt stały takich wyłączeń ustawa nie zawiera. W związku z tym zastosowanie winien także znajdować art. 105 k.p.a. Sąd podkreślił, że postępowanie w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały wszczynane jest wyłącznie na wniosek podmiotu. Oznacza to, że z chwilą cofnięcia wniosku zachodzi obiektywna przeszkoda w dalszym prowadzeniu postępowania polegająca na braku wniosku uprawnionego podmiotu, czyli właściwy organ załatwiający taką sprawę zobligowany jest wydać decyzję o umorzeniu danego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 k.p.a. Dalej Sąd odwołał się do przesłanek umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu skoro podmiot jest dysponentem swojego żądania (wniosku), może ten wniosek cofnąć i to w całości lub też w części, która daje się jednoznacznie wyodrębnić. Z tych przyczyn Sąd nie uznał za trafne stanowiska organu o braku dopuszczalności umorzenia postępowania w części dotyczącej terminu złożenia przez stronę wniosku. Sąd zaznaczył, że – jak wynika z wniosku zawartego w piśmie z 16 lipca 2024 r. – wolą strony było cofnięcie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w części, w jakiej obejmuje on żądanie udzielenia zezwolenia na pobyt stały w okresie od jego złożenia tj. od 6 września 2022 r. do 14 listopada 2022 r. Sąd dostrzegł, że skarżący pozostaje na terytorium Polski w oparciu o stosowne tytuły pobytowe od wielu lat (jak wynika z wniosku co najmniej do 2013 r.). Związek małżeński z obywatelką polską zawarł 20 lipca 2019 r. Wniosek o uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelem polskim złożył w 12 września 2019 r. i zezwolenie to uzyskał 12 listopada 2020 r. Wniosek cudzoziemca został zatem rozpatrzony pozytywnie po upływie 14 miesięcy od jego złożenia. Gdyby organ rozpoznał wniosek cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie przewidzianym przepisami prawa, to w dniu złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt stały skarżący spełniałby przesłanki do udzielenia zezwolenia, przynajmniej te określone w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Z tej też przyczyny uwzględnienie wniosku zawartego w piśmie z 16 lipca 2024 r. było, zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy jak najbardziej uzasadnione. Nie uwzględniając zaś tego wniosku organy dopuściły się naruszenia art. 105 § 2 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniało to uchylenie zaskarżonej decyzji – w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), oraz organu I instancji – w oparciu o art. 135 p.p.s.a. Pozostałe naruszenia wyodrębnione w skardze stanowiły konsekwencję naruszenia art. 105 § 2 k.p.a. Sąd wyjaśnił, że samo naruszenie terminów rozpoznania sprawy nie mogłoby odnieść oczekiwanego przez stronę skarżącą skutku. Samo przewlekłe rozpatrywanie wniosku pozostaje bowiem co do zasady bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Końcowo Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i podda ocenie wniosek skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt stały, uwzględniając cofnięcie wniosku w zakresie wskazanym w piśmie pełnomocnika skarżącego z 16 lipca 2024 r. Skargę kasacyjna od powyższego wyroku wywiódł Szef Urzędu. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił Sądowi I instancji: I. przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 105 § 2 oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 61 § 1 i art. 61 § 3 k.p.a. w zw. z art. 195 ust. 1 pkt 4 i art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach polegające na nieuzasadnionym przypisaniu Szefowi Urzędu naruszenia art. 105 § 2, art. 7, art. 8, art, 77 § 1 i art. 61 § 1 k.p.a., które w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mające polegać na błędnym nieuwzględnieniu wniosku skarżącego o umorzenie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały w części, w jakiej obejmował on żądanie udzielenia zezwolenia na pobyt stały w okresie od jego złożenia tj. od 6 września 2022 r. do 14 listopada 2022 r., do czego doszło na skutek: ‒ błędnego przyjęcia, iż dysponent żądania wszczęcia postępowania w oparciu o przepis art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach może swobodnie wpływać – już w toku postępowania – na datę złożenia wniosku, co doprowadziło Sąd I instancji do błędnego przekonania, że możliwe jest umorzenie postępowania w części dotyczącej terminu złożenia przez stronę wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały, ‒ błędnego uznania, że przedmiot sprawy administracyjnej dotyczącej udzielenia zezwolenia na pobyt stały jest podzielny i można wyodrębnić element sprawy dotyczący żądania udzielenia zezwolenia na pobyt stały w okresie od jego złożenia, tj. od 6 września 2022 r. do 14 listopada 2022 r., a w konsekwencji dopuszczalne jest na podstawie art. 105 § 2 k.p.a. umorzenie postępowania administracyjnego w części, w jakiej obejmuje ono żądanie udzielenia zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach w okresie od 6 września 2022 r. do 14 listopada 2022 r., podczas gdy: ‒ zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, a dysponent żądania nie może inaczej ukształtować tej daty, ‒ we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały z 2 września 2022 r. skarżący zwrócił się do organu administracji o załatwienie sprawy w oparciu o przepis art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, kształtując w ten sposób zakres sprawy administracyjnej oraz zakres rozstrzygnięcia w przedmiocie jego praw w decyzji administracyjnej, ‒ przesłanki materialnoprawne udzielenia zezwolenia na pobyt stały w oparciu o ww. przepis zostały przez ustawodawcę ukształtowane w taki sposób, że mają charakter historyczny, tj. przepis prawa materialnego art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach odwołuje się do zdarzenia o charakterze niezmiennym – tzn. daty złożenia wniosku jako punktu odniesienia dla oceny spełnienia przesłanek materialnoprawnych udzielenia zezwolenia na pobyt stały wynikających z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, a próba cofnięcia skutków złożenia w określonej dacie wniosku – wobec niespełniania przesłanek materialnoprawnych – jest bezskuteczna, ‒ organ nie mógł uwzględnić żądania cofnięcia wniosku w części, w jakiej obejmuje on żądanie udzielenia zezwolenia na pobyt stały w okresie od 6 września 2022 do 14 listopada 2022 r., bowiem treścią wniosku jest żądanie udzielenia zezwolenia na pobyt stały, a decyzja udzielająca zezwolenia na pobyt stały nie ma charakteru deklaratoryjnego, zatem nie ma elementu sprawy w postaci "żądania udzielenia zezwolenia od określonej daty", ‒ skarżący nie wycofał wniosku w całości, a jedynie w specyficznie określonym zakresie, który jednak nie stanowił dającego się wyodrębnić przedmiotu sprawy, w konsekwencji czego Szef Urzędu zobowiązany był uznać, że żądanie cofnięcia wniosku w takim zakresie jest nieskuteczne; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 197 § 1 pkt 1 w zw. z art. 195 ust. 1 pkt 4 w zw. art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach przez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że w okolicznościach sprawy organy nie miały podstaw do odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowa Administracyjnemu w Warszawie, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego Szefa Urzędu w tym postępowaniu według norm przepisanych. Strona zrzekła się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że jest ona w pełni uzasadniona. Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o odmowie udzielenia J.A. zezwolenia na pobyt stały. W ocenie organów obu instancji cudzoziemiec nie spełnia wymaganej przesłanki określonej w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, tj. wymogu dwuletniego nieprzerwanego pobytu w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Bezpośrednio przed złożeniem wniosku cudzoziemiec przebywał bowiem w Polsce na podstawie zezwolenia udzielonego decyzją Wojewody z 12 listopada 2020 r., w trybie art. 158 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, przez okres 1 roku 9 miesięcy i 20 dni, czyli mniej niż 2 lata wymagane ustawą. Ustaleń organów w powyższym zakresie Sąd I instancji nie zakwestionował, uznając je za prawidłowe. Zarzuty skargi kasacyjnej koncertują się natomiast wokół zagadnienia, czy prawidłowo Sąd Wojewódzki uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., jako wyłączną przyczynę takiego rozstrzygnięcia wskazując naruszenie przede wszystkim art. 105 § 2 k.p.a. i konieczność uwzględnienia cofnięcia przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w części określonej w piśmie strony z 16 lipca 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić należy się ze skarżącym kasacyjnie organem, że żądanie cofnięcia wniosku w części, w jakiej obejmował on żądanie udzielenia zezwolenia na pobyt stały w okresie od 6 września 2022 r. do 14 listopada 2022 r., nie było prawnie skuteczne. Przepis art. 105 § 2 k.p.a. nie miał w tej sprawie zastosowania, a przez to nie mógł zostać przez organy naruszony. Przepis art. 105 § 2 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeśli wystąpi o to strona, na której żądanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Sąd I instancji odwołał się do podglądów orzecznictwa i doktryny, które wskazują, że skoro podmiot jest dysponentem swojego żądania (wniosku), może ten wniosek cofnąć i to w całości lub też w części, która daje się jednoznacznie wyodrębnić. Słuszność tego stanowiska nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Zasadniczą wadą zaskarżonego wyroku jest jednak to, że Sąd I instancji skupiając się na abstrakcyjnych i ogólnych rozważaniach dotyczących instytucji umorzenia postępowania nie dokonał subsumpcji przytaczanego przepisu zawartego w art. 105 § 2 k.p.a. do prawidłowo ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd Wojewódzki pominął bowiem istotne zastrzeżenie. Niespornym jest, że strona w piśmie z 16 lipca 2024 r. nie cofnęła wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w całości, a jedynie w specyficznie określonej części. Rozważenia zatem wymagało to, czy zakres wskazany w rzeczonym piśmie pełnomocnika stanowi ową "część wniosku, która daje się jednoznacznie wyodrębnić", a przez to – czy możliwe jest wyodrębnienie takiego zakresu sprawy administracyjnej, którego dotyczyć by miało częściowe umorzenie postępowania w oparciu o art. 105 § 2 k.p.a. Prawidłowo wyłożył w skardze kasacyjnej Szef Urzędu, że we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały skarżący zwrócił się do organu administracji o załatwienie sprawy w oparciu o przepis art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, kształtując w ten sposób zakres sprawy administracyjnej oraz zakres rozstrzygnięcia w przedmiocie jego praw w decyzji administracyjnej. Przepis art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach określający warunki udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wymaga m.in., by bezpośrednio przed złożeniem wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały cudzoziemiec przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z tym obywatelem polskim. Dla oceny owego wymogu "bezpośredniości pobytu" przed złożeniem wniosku ustawodawca jako punkt odniesienia jednoznacznie wskazał datę złożenia wniosku. Stanowisko to jest jednolicie przyjmowane w orzecznictwie sądowym i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest zaś, zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Złożenie (dostarczenie organowi) wniosku wywołuje zatem skutki w dwóch płaszczyznach: procesowej i materialnej. W sferze procesowej złożenie przez skarżącego wniosku w dniu 6 września 2022 r. doprowadziło do skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego i spowodowało stan zawisłości sprawy administracyjnej. W płaszczyźnie materialnej, jak wskazano wyżej, do tej właśnie daty odwołuje się przesłanka dotycząca długości pobytu (i trwania związku małżeńskiego) cudzoziemca określona w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Data złożenia (dostarczenia organowi) wniosku stanowi zdarzenie o charakterze historycznym i niezmiennym. Wnioskodawca nie może wpływać na tę datę w inny sposób niż przez faktyczną czynność złożenia wniosku w określonym dniu. Strona nie może zatem skutecznie rozporządzać wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w zakresie "żądania udzielenia zezwolenia od określonej daty" i modyfikować w ten sposób określonego w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach sposobu obliczania długości dwuletniego nieprzerwanego pobytu na terytorium RP na podstawie stosownego zezwolenia na pobyt czasowy. Tym samym nie można też mówić o podzielności żądania załatwienia sprawy administracyjnej dotyczącej udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały. W świetle powyższego, wbrew ocenie Sądu Wojewódzkiego, Szef Urzędu prawidłowo ocenił, że zawarte w piśmie pełnomocnika skarżącego z 16 lipca 2024 r. żądanie cofnięcia wniosku w zakresie obejmującym żądanie udzielenie zezwolenia na pobyt stały od złożenia wniosku, tj. 6 września 2022 r. do 14 listopada 2024 r. nie mogło skutkować umorzeniem postępowania w części dotyczącej terminu złożenia wniosku w oparciu o art. 105 § 2 k.p.a. W przedmiotowej sprawie wszystkie skonkretyzowane podstawy kasacyjne okazały się uzasadnione. Sąd I instancji niezasadnie przypisał organom obu instancji naruszenie art. 105 § 2 k.p.a. stanowiące zasadniczą przyczynę uchylenia wydanych w sprawie decyzji. W konsekwencji bezpodstawnie Sąd stwierdził również "pozostałe naruszenia wyodrębnione w skardze". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. art. 105 § 2 oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 61 § 1 i art. 61 § 3 k.p.a., jak również art. 195 ust. 1 pkt 4 i art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy została należycie wyjaśniona, co w oparciu o art. 188 p.p.s.a. obligowało ten Sąd do rozpoznania skargi. Biorąc pod uwagę wskazane kwestie należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wynik poddanego kontroli sądowej postępowania administracyjnego nakazywał bowiem przyjąć, że skarżący nie spełnia wymaganej przesłanki do udzielenia zezwolenia na pobyt stały, określonej w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, tj. wymogu dwuletniego nieprzerwanego pobytu w Polsce na podstawie zezwoleń na pobyt czasowy udzielonych w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. W dniu złożenia przedmiotowego wniosku strona przebywała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosowanego zezwolenia udzielonego decyzją Wojewody z 12 listopada 2020 r. przez okres krótszy niż 2 lata wymagane ustawą. Naczelny Sąd Administracyjny ze zrozumieniem odnosi się do niewątpliwie trudnej sytuacji skarżącego, w jakiej znalazł się w związku z, jak się okazało finalnie – nieudaną, próbą uzyskania zezwolenia na pobyt stały w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelką polską. Dostrzec jednak wypada, że w skardze do Sądu Wojewódzkiego strona skarżąca w istocie sama przyznała, że dopuściła się błędu obrachunkowego w kontekście wyliczenia daty złożenia wniosku o udzielenie przedmiotowego zezwolenia tak, by wykazać spełnienie przesłanki dwuletniego nieprzerwanego pobytu, o jakim stanowi art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje akcentowana przez skarżącego kwestia zarzucanej Wojewodzie bezczynności w zakresie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie udzielenia ostatniego zezwolenia na pobyt czasowy w trybie art. 158 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zakończonej decyzją tego organu z 12 listopada 2020 r. Bezsprzecznie przedłużenie postępowania w tamtej sprawie spowodowało wydłużenie okresu wyczekiwania na możliwość złożenia wniosku o pobyt stały w oparciu przesłankę z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Nie oznacza to jednak, że stan ten pozbawił skarżącego pozytywnej przesłanki do udzielenia zezwolenia na pobyt stały. W dobrze pojętym interesie strony leży bowiem złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały w takiej dacie, by możliwe było spełnienie warunku okresu dwóch lat nieprzerwanego pobytu na terytorium RP na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy w związku z pozostawaniem w związku z małżeńskim z obywatelem polskim. Organy administracji rozpoznające niniejszą sprawę dotyczącą udzielenia zezwolenia na pobyt stały nie mogły dokonywać ustaleń okoliczności relewantnych z punktu widzenia przepisów prawa materialnego w oparciu o stan hipotetyczny, w którym wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy zostałby rozpoznany przez Wojewodę w terminie wynikającym z art. 35 § 3 k.p.a. Próba cofnięcia przez skarżącego skutków złożenia w określonej dacie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały – wobec niespełniania przesłanek materialnoprawnych z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach – nie może prowadzić do naruszenia wskazanego przepisu prawa materialnego, a przez to oceniona musi zostać jako bezskuteczna. W tym stanie rzeczy, działając w oparciu o art. 188 i art. 151 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało oparte o treść art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zwrot kosztów składają się wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego kasacyjnie organu w kwocie 240 zł. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.