II OSK 1647/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2815/24 w sprawie ze skargi B. G. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 19 września 2024 r. nr DL.WIPO.4100.172.2024/AW w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z 28 lutego 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2815/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę B. G. obywatelki Federalnej Demokratycznej Republiki Nepalu (dalej: "cudzoziemka", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) z 19 września 2024 r. nr DL.WIPO.4100.172.2024/AW. Postanowieniem tym, Szef Urzędu utrzymał w mocy własne postanowienie z 11 grudnia 2023 r. nr DL.WIPO.410.1165.2017/JPP/I, którym odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 6 października 2017 r. nr WSC-ll-F.6153.855.2017, którą odmówiono cudzoziemce udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 58 § 1 k.p.a., poprzez bezzasadne oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, co oznacza, że zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych odwołania; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo że organ nie rozpatrzył wszechstronnie materiału dowodowego i przekroczył dopuszczalne granice swobody oceny dowodów, co przejawiło się w uznaniu, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, mimo że jako cudzoziemka nieznająca polskich realiów prawnych i zwracając się do osoby zajmującej się obsługą prawną cudzoziemców miała podstawy, żeby zaufać tej osobie jako pełnomocnikowi w zakresie jego rzetelności i profesjonalizmu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego uznania, że w sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo że organ w sytuacji braku uzupełnienia braku formalnego odwołania w postaci przedłożenia pełnomocnictwa, zobowiązany był do wezwania skarżącej, jako strony postępowania, do uzupełnienia braku odwołania poprzez podpisanie odwołania, a zaniechanie tego przez organ stanowi podstawę stwierdzenia, że skarżąca nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 40 § 2 w zw. 43 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo że doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania należy uznać za bezskuteczne, gdyż zostały one doręczone dorosłemu domownikowi, podczas gdy winno być doręczone osobie, co do której organ przyjął, że jest ona pełnomocnikiem skarżącej, co w konsekwencji powoduje, że brak jest podstaw do uznania, że skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Na podstawie przywołanych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. 3.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i prowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko co do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). 3.4. Bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 40 § 2 w zw. z 43 k.p.a. W świetle tych przepisów odróżnić należy zasady określające podmiot, na rzecz którego ma się dokonać doręczenia pisma (tj. stronie czy jej pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu), od określenia przez ustawodawcę sposobów dokonywania doręczeń. Z art. 40 § 2 k.p.a. wynika, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z kolei doręczenie pism pełnomocnikowi odbywa się zgodnie ze sposobami doręczeń przewidzianymi przez k.p.a. Oprócz zatem doręczeń właściwych (do rąk adresata – art. 42 k.p.a.), pisma mogą być doręczane pełnomocnikowi również z wykorzystaniem instytucji doręczeń zastępczych. Dotyczy to nie tylko doręczenia per aviso (art. 44 k.p.a.), ale również doręczenia do rąk dorosłego domownika, czyli w trybie uregulowanym w art. 43 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt II OSK 482/21, ONSAiWSA 2024/3/38). 3.5. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 64 § 2 k.p.a. Organ nie jest zobowiązany do kierowania wezwania do uzupełnienia braków formalnych podania bezpośrednio do strony, jeżeli braki formalne podania, pomimo prawidłowego wezwania skierowanego do pełnomocnika wnoszącego to podanie, nie zostały przez pełnomocnika uzupełnione w terminie (por. np. wyrok NSA z 21 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 1546/22; wyrok NSA z 19 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 674/22; wyrok NSA z 28 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2774/15, CBOSA; Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 32, teza 6). 3.6. Bezzasadne okazały się również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące kwestii ewentualnego braku winy w uchybieniu terminu (art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.). Po pierwsze, w sytuacji, kiedy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to skutki procesowe działań lub zaniechań tego pełnomocnika obciążają stronę (por. np. wyrok NSA z 13 września 2023 r., sygn. akt II OSK 3006/20 oraz wyrok NSA z 10 października 2025 r., sygn. akt I OSK 2756/23 – CBOSA). Po drugie, w świetle wspólnej dla wszystkich procedur (administracyjnych, sądowych) zasady formalizmu, do istoty czynności procesowych stron należy dokonywanie ich w terminach określonych w przepisach prawa. Postępowanie administracyjne stanowi bowiem pewien ciąg uporządkowanych i sformalizowanych czynności organów oraz stron, które to czynności zmierzają do rozstrzygnięcia danej sprawy, co do zasady, poprzez wydanie decyzji (art. 1 oraz art. 104 k.p.a.). Ujęcie tych czynności w określone ramy czasowe jest warunkiem niezbędnym do realizacji takich zasad ogólnych, jak w szczególności zasada legalizmu (art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP), zasada zaufania do działań organów władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji RP) oraz zasada szybkości (art. 12 k.p.a.). Ustawodawca przewidział równocześnie, że w pewnych wyjątkowych przypadkach uchybienie przez stronę terminu nie powinno rodzić dla niej negatywnych skutków. Stąd też w art. 58 § 1 k.p.a. wprowadzono możliwość przywrócenia terminu, jeżeli jego uchybienie nastąpiło bez winy strony. Z wykładni językowej tego przepisu wynika, że warunkiem koniecznym do uwzględnienia podania o przywrócenie terminu jest brak jakiejkolwiek winy strony (odpowiednio: reprezentującego ją pełnomocnika). Te surowe wymagania dotyczą również spraw prowadzonych z udziałem cudzoziemców (por. np. wyrok NSA z 5 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2396/24, CBOSA). Należy przyjąć, że na gruncie art. 58 § 1 k.p.a. każdy stopień winy, w tym w postaci najlżejszej (culpa levissima), nie wyłączając lekkiego niedbalstwa, uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu (por. np. wyrok NSA z 10 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 138/23, CBOSA). Dla przywrócenia terminu niezbędne jest wykazanie, że uchybienie terminu zostało spowodowane przyczynami niezawinionymi przez stronę (odpowiednio: reprezentującego ją pełnomocnika), a nadto przeszkód w dochowaniu terminu nie można by było usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. np. wyrok NSA z 12 października 2023 r., sygn. akt II OSK 1208/22, CBOSA). Tak surowe zasady przywracania terminu znajdują w pełni uzasadnienie w wykładni systemowej, w tym przywołanej wyżej zasadzie formalizmu oraz ogólniej zasadzie prawa vigilantibus iura scripta sunt (prawo powinno zapewniać ochronę tylko tym, którzy należycie korzystają ze swoich uprawnień), obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym, w tym postępowaniu prowadzonym z udziałem cudzoziemców (por. np. wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1596/23, CBOSA). Po trzecie, w realiach niniejszej sprawy nie było w rzeczywistości okolicznością sporną, że uchybienie terminu przez pełnomocnika skarżącej było wynikiem zaniedbań oraz niestaranności tego pełnomocnika. W szczególności, we wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że pełnomocnik okazał się osobą "niekompetentną i niegodną zaufania", która "przestała się zajmować obsługą cudzoziemców, o czym nie poinformował skarżącej" (k. 21 v. akt administracyjnych, tom 2/4). We wniosku nie wskazano, nie wspominając już o uprawdopodobnieniu, okoliczności, które mogłby być zakwalifikowane jako niezawinione przez pełnomocnika przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Tym samym, wniosek o przywrócenie uchybionego terminu nie mógł być uwzględniony. 3.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.