II OSK 1891/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1830/23 w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 11 września 2023 r., nr WINB-WOA.7721.287.2023.KC w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 22 marca 2024 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1830/23, oddalił skargę J.W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 11 września 2023 r., nr WINB-WOA.7721.287.2023.KC, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piekarach Śląskich z 6 lipca 2023 r., nr PINB-7035-2/03/2020, którą na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., nakazano skarżącemu rozbiórkę masztu antenowego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę zaakceptował stanowisko organów nadzoru budowlanego, które uznały, że nie jest możliwe doprowadzenie powstałego samowolnie wolnostojącego masztu do stanu zgodnego z prawem, albowiem obowiązujący na tym obszarze miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zakazuje lokalizowania masztów o wysokości powyżej 6 m. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, organy nadzoru budowlanego na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego ustaliły wysokość spornego masztu przyjmując, że wynosi ona około 21,5 m, co było wystarczające do prawidłowego zastosowania przepisów Prawa budowlanego. W skardze kasacyjnej J.W., zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wydanego wyroku, tj.: - art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji, podczas gdy organ nie podjął czynności niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, m.in. oszacowania wysokości masztu, co spowodowało dokonanie błędnej oceny dowodów w sprawie; - art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i art. 12 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji, podczas gdy doszło do załatwienia sprawy w sposób niemający na względzie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W ocenie skarżącego kasacyjnie powyższe uchybienia skutkowały niewłaściwym zastosowaniem art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W razie uznania, że sprawa nie jest dostatecznie wyjaśniona wniesiono o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie zrzeczono się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, a granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wskazane przepisy prawa przywołane w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, albowiem zarzuty skargi objęte podstawami kasacyjnymi nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Z tego względu, w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania administracyjnego i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, w zakresie wykraczającym poza niezbędność wynikającą z konieczności oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Przebieg postępowania administracyjnego jest przedstawiony w odpowiednim zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji oraz orzekających organów co do ziszczenia się normatywnych przesłanek orzeczenia rozbiórki samowolnie zrealizowanego masztu antenowego zlokalizowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w [...]. Oceniając tak sformułowane zarzuty należy stwierdzić, że nie są one usprawiedliwione, bowiem Sąd pierwszej instancji nie uchybił wskazanym w podstawie skargi kasacyjnej przepisom postępowania w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Nie doszło również do zarzucanego naruszenia art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, albowiem wyniki prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego dostarczyły wystarczającego materiału do tego, aby w sposób jednoznaczny rozstrzygnąć o zastosowaniu tego przepisu. Organy dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i właściwej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do obowiązującego w tym zakresie prawa materialnego, co niewadliwie zaaprobował Sąd Wojewódzki. Przede wszystkim, kompletność poczynionych ustaleń faktycznych oraz wszechstronność ich oceny spełnia standardy proceduralne wynikające z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., co oznacza, że zarzuty naruszenia tych przepisów nie mogły okazać się zasadne. W toku przedmiotowego postępowania, w tym w trakcie przeprowadzonych kilkukrotnie czynności kontrolnych, o których skutecznie zawiadamiano skarżącego kasacyjnie, organ pierwszej instancji ustalił, że inwestorem obiektu był skarżący J.W. jako dzierżawca nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Przed realizacją inwestycji skarżący nie uzyskał wymaganego pozwolenia na budowę. Ustalono, że sporny maszt antenowy został posadowiony na stopie żelbetowej i ustabilizowany odciągami stalowymi. Początkowo niejasna pozostawała kwestia wysokości spornego obiektu, co miało istotne znaczenie w kontekście zawartego w § 4 ust. 2 pkt 6 uchwały nr LIII/517/06 Rady Miasta w Piekarach Śląskich z dnia 31 maja 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta Piekary Śląskie w obszarze pierwszym (Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr 79 z 2007 r. z późn. zm.), zakazu lokalizowania masztów o wysokości powyżej 6 m. Stwierdzenie bowiem, że wysokość masztu przekracza 6 m, w świetle obowiązujących na terenie działki zainwestowanej przepisów planu miejscowego, uniemożliwiało legalizację i wymagało orzeczenia rozbiórki masztu. Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Piekarach Śląskich postanowieniem z 12 kwietnia 2022 r., nr 16/2022, wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 oraz art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia oceny technicznej, określającej szczegółowo sposób i prawidłowość posadowienia masztu antenowego na działce nr [...] wraz z jego dokładną wysokością. Organ pierwszej instancji stwierdził bowiem wówczas, że brak jest możliwości pomiaru wysokości przedmiotowego masztu. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy ww. postanowienie, jednak oba postanowienia zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 listopada 2022 r., II SA/Gl 1135/22. Sąd uznał bowiem twierdzenie, iż: "organ nie dysponuje stosownymi urządzeniami pomiarowymi i że dokonanie pomiaru wysokości obiektu budowlanego nie jest możliwe we własnym zakresie, a wymaga wiadomości specjalnych" za nieprzekonywujące i stwierdził, że: "wbrew twierdzeniom organu w sprawie nie ma potrzeby powoływania biegłego geodety". Ponownie rozpatrując sprawę, organ pierwszej instancji po tym, jak nieskuteczne okazało się wezwanie skarżącego kasacyjnie do przedłożenia dokumentacji technicznej masztu, w dniu 14 czerwca 2023 r. przeprowadził kontrolę, w toku której ustalono, że maszt składa się z 20 powtarzalnych elementów o wysokości 1 m, stopy oraz bocianiego gniazda. W ten sposób stwierdzono, że wysokość masztu wynosi około 21,5 m. Do protokołu tej kontroli dołączono dokumentację zdjęciową, odzwierciedlającą proces pomiaru spornego obiektu. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, kontrola przeprowadzona 14 czerwca 2023 r. dostarczyła wystarczającego materiału dowodowego pozwalającego stwierdzić, że wysokość spornego masztu przekracza 6 m, co uniemożliwiało przeprowadzenie kolejnych etapów procedury legalizacyjnej. W tym zakresie nie było potrzeby ani podstawy prawnej do skorzystania z wiadomości specjalnych i sięgania po dowód z opinii biegłego, albowiem organ nadzoru orzekał w warunkach związania ocenę prawną wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1135/22, w której definitywnie przesądzono o możliwości ustalenia wysokości masztu we własnym zakresie przez organ nadzoru. Odwołanie się w powyższej kwestii do opinii biegłego prowadziłoby do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Sposób przeprowadzenia kluczowych dla sprawy ustaleń faktycznych, w tym zaniechanie przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego, nie świadczy w niniejszej sprawie o naruszeniu zasad postępowania wskazanych w art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a. i art. 12 k.p.a. Przyjęta przez organ pierwszej instancji metoda pomiaru, opierająca się na analizie ilości elementów konstrukcyjnych masztu i ich wysokości, dała bowiem dostateczną podstawę do adekwatnego do celu niniejszego postępowania ustalenia wysokości spornego obiektu. Skarżący kasacyjnie poza gołosłownym stwierdzeniem, że w sprawie nie podjęto wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie przeciwstawił ustaleniom organów żadnych konkretnych dowodów, które dezawuowałyby przyjętą przez organy metodologię pomiarów wysokości bądź wskazywałyby na inną wysokość spornego masztu, a zwłaszcza potwierdzałyby taką jego wysokość, która byłaby zgodna z wymogami planu miejscowego. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy odzwierciedlający dokonywane czynności procesowe potwierdza bierną postawę skarżącego kasacyjnie, który zawiadomiony nie brał udziału w oględzinach oraz na wezwanie organu nie współpracował nie przedkładając dokumentacji technicznej obiektu. Tym samym skarżący kasacyjnie nie wykorzystał procesowych możliwości podważenia ustaleń organów odnośnie kluczowej okoliczności w postaci wysokości masztu, co czyni jego aktualne zastrzeżenia wobec faktycznej podstawy rozstrzygnięcia całkowicie nieskutecznymi. W tym zakresie zarzuty kasacyjne podważające przydatność materiału dowodowego zgromadzonego podczas kontroli nadzorczej jako mogącego stanowić podstawę podjętego przez organy rozstrzygnięcia uznać należało za niezasadne. Sąd Wojewódzki trafnie zaakceptował kompletne ustalenia faktyczne stanowiące wynik prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, których odniesienie do właściwie zinterpretowanych przepisów Prawa budowlanego, tj. art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz przepisów planu miejscowego, dało podstawę do orzeczenia rozbiórki jako adekwatnej reakcji organów nadzoru budowlanego na niedającą się usunąć niezgodność obiektu z przepisami planu obowiązującymi w dacie orzekania. Sąd a quo oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. dał właściwy wyraz wynikowi przeprowadzonej kontroli legalności decyzji o rozbiórce, co uzasadnia uznanie zarzutów naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powiązanych z przepisami k.p.a. za nieusprawiedliwione. Nie potwierdził się także zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., albowiem Sąd a quo przeprowadził kontrolę zaskarżonych decyzji z punktu widzenia ich zgodności z prawem i podjął rozstrzygnięcie przewidziane przez przepisy p.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. Wobec tego, że skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony postępowania w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisów tego pisma, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. - skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.