II GZ 813/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 31 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt III SA/Po 349/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 13 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowity, w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] lutego 2015 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W motywach orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że skarżący pismem z dnia 8 czerwca 2017 roku ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W przedłożonym urzędowym formularzu wniosku wskazał, że jego wniosek jest zasadny, gdyż jest osobą bezdomną, której powinna być przyznana pomoc ze strony państwa. W rubrykach odnoszących się do stanu rodzinnego oraz majątkowego wpisał: "Nie mam" lub "Nie dotyczy". Wnioskodawca oświadczył, że jest zadłużony bez jego winy na kwotę kilkuset tysięcy złotych i powołał się na eksmisję na bruk i bezdomność oraz ciężką chorobę fizyczną i psychiczną. Jednocześnie zastrzegł, że obecnie korzysta z jadłodajni Caritasu. Sąd zauważył, że w toku postępowania zapadały już rozstrzygnięcia w przedmiocie żądań R. P., którymi domagał się on przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym – postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonym postępowaniu wpadkowym był brak wykazania przez skarżącego jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Dane zawarte w oświadczeniu o stanie majątkowym, finansowym i dochodach nie pozwalały na ocenę czy zasoby materialne wnioskodawcy wystarczają tylko na zaspokojenie bieżących potrzeb koniecznego utrzymania siebie i rodziny, czy też dysponuje on zasobami w rozmiarze pozwalającym na pokrycie kosztów sądowych. Samo oświadczenie strony o trudnej sytuacji finansowej nie stanowiło wystarczającego wykazania, że strona ta nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd I instancji rozpoznając przedmiotowy wniosek strony, w konsekwencji wniesienia przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2017 r. odmawiającego mu przyznania prawa pomocy, stwierdził, że wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia źródeł swoich dochodów. Uniemożliwia tym samym zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i niezbędne jest ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu. Podobnie jak wcześniej wnioskodawca powołuje się enigmatycznie na brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku, bezdomność, zadłużenie oraz rozstrój zdrowia. Nadal nieznane pozostają między innymi źródła utrzymania koniecznego i ich rozmiary, nieznana pozostaje także struktura i charakter wskazanego zadłużenia. Kolejne ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej nie pozwalają jednoznacznie rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie wskazuje na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. R. P. zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji wnosząc o "uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz budzącego niezadowolenie strony skarżącej". Podniósł, że jego sytuacja jako osoby bezdomnej jeszcze bardziej się pogorszyła – wzrosło zadłużenie, zawał serca, brak środków na życie i leczenie oraz ciężki fizyczny i psychiczny rozstrój zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, rozpoznawany przez niego wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy nie był pierwszym wnioskiem w tym przedmiocie składanym przez stronę i rozpoznawanym tak przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. ale i przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie. Wobec tego, na co również trafnie wskazał Sąd I instancji, zastosowanie mieć będzie regulacja zawarta w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który to przepis stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zamiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W konsekwencji ponowny wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym podlegać będzie rozpoznaniu w aspekcie uprzednio rozpoznanych wniosków w tymże przedmiocie. Mając na uwadze treść art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w którym określono możliwość przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ocenie podlegała treść przedmiotowego wniosku pod kątem wykazania przez skarżącego, iż jego sytuacja ulegała w stosunku do wykazywanej w poprzednio składanych wnioskach sytuacji takiej zmianie, która pozwoliłaby na dokonanie oceny, że spełniona została przesłanka określona w powołanym przepisie (poprzednie wniosku strony rozpoznawane były negatywnie – odmawiano przyznania skarżącemu prawa pomocy). Ocenę wniosku skarżącego jakiej dokonał Sąd I instancji uznać należy za trafną. Analiza akt przedmiotowej sprawy, wniesionych przez skarżącego dotychczas wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy, w szczególności zaś informacji zawartych w urzędowych formularzach wniosku (PPF), wskazuje jednoznacznie, że podana przez stronę argumentacja mająca przemawiać za żądaniem udzielenia jej prawa pomocy jest taka sama dla wszystkich złożonych wniosków i zawartych w związku z nimi oświadczeń co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, skarżący konsekwentnie, w sposób enigmatyczny powołuje się na brak jakichkolwiek środków finansowych oraz majątkowych jak również na swoją bezdomność, zadłużenie i rozstrój zdrowia. Zauważyć w tym zakresie należy, że skarżący pomimo wzywania go do przedłożenia konkretnych dokumentów lub złożenia dodatkowych oświadczeń odnośnie swojego stanu majątkowego w tożsamy sposób uchyla się od choćby częściowego wypełnienia nałożonych w ten sposób obowiązków wykazania niezbędnych okoliczności służących obiektywnemu rozpoznaniu jego żądania. W takim stanie sprawy, słusznie Sąd I instancji stwierdził, że rozpoznawany wniosek nie wskazywała na zamianę okoliczności przemawiających za przyznaniem stronie prawa pomocy, co trafnie skutkowało objętym zażaleniem postanowieniem odmawiającym przyznania mu prawa pomocy. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.