II GZ 581/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. jawna w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2017 r. sygn. akt VI SA/Wa 752/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [A.] Sp. jawna w P. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r. odmówił [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi tej spółki na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania. Sąd I instancji podał, że w treści formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka wskazała, iż wysokość kapitału zakładowego wynosi 200 001 złotych, wartość środków trwałych 1 468 935, 56 złotych a wysokość straty na koniec 2015 roku 438 007 złotych. Spółka wskazała także, że na należącym do niej jedynym rachunku bankowym odnotowała debet w kwocie 32 złotych 40 groszy. W uzasadnieniu podniosła, że od połowy roku 2012 notuje straty, które aktualnie sięgają miliona złotych. Wymagalne zobowiązania na dzień złożenia wniosku sięgały 1 900 000 złotych. Ponadto na Spółce ciążył kredyt bankowy wynoszący 1 700 000 złotych. Skarżąca podkreśliła, że jednocześnie ma znaczne trudności w odzyskiwaniu należności od kontrahentów. Spółka zaznaczyła nadto, że prowadzonych jest wobec niej wiele postępowań egzekucyjnych. Natomiast z nadesłanych przez Spółkę dokumentów wynika, że w okresie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia 30 listopada 2016 roku spółka poniosła stratę w kwocie 262 130 złotych, przy przychodzie na poziomie 1 997 321 złotych. Rok 2015 skarżąca zakończyła stratą sięgającą kwoty 1 528 844 złotych, przy przychodzie wynoszącym 6 438 365 złotych. Skarżąca przedłożyła nadto podsumowanie z rachunku bankowego, z którego wynika, że nie odnotowuje się na nim żadnych transakcji, a debet wynosi 30 złotych. Spółka załączyła kopie dokumentów wystawionych przez komornika sądowego w toku postępowania egzekucyjnego. Według Sądu I instancji Spółka nie wykazała, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem WSA za kluczową okoliczność w niniejszej sprawie należy uznać, że Spółka posiada kapitał zakładowy w znacznej wysokości, tj. 200 001 złotych, a wartość środków trwałych wynosi 1 468 935, 56 złotych. Ponadto z dokumentów przedłożonych przez skarżącą nie wynika, aby utraciła ona zdolność finansową. Przeciwnie, skarżąca do końca listopada 2016 r. osiągnęła przychody w wysokości przekraczającej 1 997 321 złotych. Ponosiła też koszty związane z działalnością, w tym wydatki z tytułu zużycia materiałów i energii na poziomie 514 432 złotych oraz wydatki na usługi obce wynoszące 146 656 złotych. Powyższym zobowiązaniom nie można jednak przyznać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi, jakie skarżąca jest zobowiązana ponieść w przedmiotowej sprawie. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie zmianę tego postanowienia i przyznanie Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § pkt 1 w zw. z art. 243 § pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W uzasadnieniu zażalenia jego autor wskazał, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji środki finansowe na zapłatę jakichkolwiek należności mogą być pozyskiwane jedynie z dochodu, a nie przychodu. Zatem istnienie u przedsiębiorcy przychodu nie może być podstawą do przyjęcia, że ma on dostateczne środku na uiszczenie kosztów sądowych, bez rozważania jego indywidualnej sytuacji, czego WSA nie uczynił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od tej zasady, a korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, zawartego w nim oświadczenia o majątku oraz dochodach, a także innych dokumentów przedstawionych przez stronę, a obrazujących sytuację finansową spółki i doszedł do trafnego wniosku, że skarżąca nie wykazała braku środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Spółka nie uprawdopodobniła, że jest niewypłacalna lub że jej wypłacalność jest w jakikolwiek sposób zagrożona. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i brak informacji, aby utraciła płynność finansową. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Ocenę tę potwierdzają dokumenty przedłożone przez stronę. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, Spółka posiada kapitał zakładowy w znacznej wysokości, tj. 200 001 złotych, a wartość środków trwałych wynosi 1 468 935, 56 złotych. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącą nie wynika zaś, aby utraciła ona zdolność finansową. Przeciwnie, skarżąca do końca listopada 2016 r. osiągnęła przychody w wysokości przekraczającej 1 997 321 złotych. Ponosiła też koszty związane z działalnością, w tym wydatki z tytułu zużycia materiałów i energii na poziomie 514 432 złotych oraz wydatki na usługi obce wynoszące 146 656 złotych. Zatem trudno w tej sytuacji uznać, że spółka spełnia warunki udzielenia prawa pomocy określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.