II GZ 829/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. jawna z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 752/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. Sp. jawna z siedzibą w P. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2016 r.

Postanowieniem z dnia 5 września 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 752/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 15 czerwca 2016 r. oddalającego skargę P. sp. j. z siedzibą w P. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej p.p.s.a.) w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest dopuszczalny, gdyż dotyczy on ustawowego terminu przewidzianego w art. 141 § 2 p.p.s.a., któremu w tej sprawie uchybiono, ponieważ wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie został złożony w tym terminie. Sąd uznał także, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie, przy czym za pierwszy dzień terminu Sąd przyjął 17 lipca 2016 r., tj. dzień następny po okresie na jaki wystawione zostały załączone do akt zwolnienia. Nadto skarżąca składają wniosek o przywrócenie terminu jednocześnie dokonała czynności, o przywrócenie terminu której wnosi tj. złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przechodząc do przyczyny uchybienia terminu, na jaką powołano się w tej sprawie, tj. choroba reprezentantów skarżącej, Sąd stwierdził, że nie uzasadnia ona przywrócenia wnioskowanego terminu. Z załączonych do akt zwolnień lekarskich wynika, że zostały one wystawione dnia 14 lipca 2016 r., na okres od 12 do 16 lipca 2016 r., dla osób, które zgodnie z załączonym do akt KRS, są jedynymi osobami upoważnionymi do reprezentowania skarżącej jako spółki na zewnątrz. Nadto Sąd zauważa, że lekarz wystawiający owe zwolnienia uznał, że chorzy mogą chodzić (wskazanie lekarskie w pkt 15 druku). Zdaniem Sądu sama choroba reprezentantów skarżącej, w sytuacji gdy jest ona spółką zatrudniającą pracowników – co wynika z akt administracyjnych – tj. protokołu kontroli; zwrotnych potwierdzeń odbioru lub pisma skarżącej stanowiącego odwołanie od decyzji pierwszej instancji, nie oznacza automatycznie, że rzeczywiście należycie dbając o swoje interesy nie mogła ona dochować terminu przewidzianego dla złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zdaniem Sądu skarżąca jako zatrudniająca pracowników bez przeszkód mogła jednemu z nich udzielić stosownego pełnomocnictwa (nie musiało ono mieć szczególnej formy dla swojej ważności) i zlecić złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tym bardziej, że sporządzenie takiego wniosku ogranicza się tak naprawdę jedynie do stwierdzenia "Wnoszę o sporządzenie uzasadnienia wyroku (....)" i nie jest obwarowane przymusem radcowsko-adwokackim. Osoby reprezentujące skarżącą, skoro według lekarza mogły "chodzić", to ich stan nie był na tyle poważny, aby nie mogły udzielić pełnomocnictwa lub osobiście podpisać wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i polecić jego wysłanie do Sądu pracownikowi. Sąd zauważył przy tym – co wynika z akt administracyjnych, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie widziała przeszkód, które teraz podnosi, aby w jej imieniu odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji podpisała jedna z pracownic, która nie była i nie jest upoważniona do reprezentacji skarżącej zgodnie z zapisami KRS. Reasumując Sąd uznał - mając na uwadze obiektywny miernik staranności, jakiej wymaga się od strony należycie dbającej o swoje interesy oraz przebieg całego postępowania, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała należytej dbałości o swoje interesy. Nie przedstawiła ona żadnej okoliczności uniemożliwiających jej dochowania omawianego terminie. W sprawie nie można uznać zatem, że do uchybienia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku doszło bez winy skarżącej. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że: "skarżąca na chwilę obecną nie zatrudnia pracowników. Wobec czego chorobę osób uprawnionych do reprezentacji, należy uznać za usprawiedliwianą przesłanką ekskulpacyjną – która uniemożliwiała dokonanie czynności procesowej." Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że w świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Kierunek wykładni sądowej tego przepisu wskazuje, że winę wykluczają przeszkody, których wnioskodawca nie był w stanie przewidzieć, ani zapobiec. Trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych. W literaturze zwrócono uwagę, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy przywołanej funkcji ochronnej. Determinuje ona bowiem istotę tej instytucji. W rozpoznawanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu wskazano chorobę reprezentantów Spółki, którzy nie mieli możliwości sporządzić podpisać i złożyć ww. wniosku i przebywali na zwolnieniu lekarskim w okresie 12-16 lipca 2016 r. W tej sytuacji wymagało oceny, czy skarżąca Spółka w złożonym wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy. Przede wszystkim powoływane we wniosku zwolnienie lekarskiej reprezentantów Spółki, wbrew argumentacji Sądu I instancji, mogły uniemożliwić skarżącej Spółce wykonywanie czynności procesowych. Oczywiście nie zawsze każda choroba, lecz nagła i to w takich okolicznościach, które nie pozwoliły na wyręczenie osobą trzecią stanowi usprawiedliwienie w uchybieniu terminu. Jeżeli jednak przyczyną uchybienia była choroba jedynych osób upoważnionych do reprezentowania skarżącej jako Spółki na zewnątrz, a w chwili obecnej nie zatrudnia pracowników, to wyklucza to winę Spółki o niedochowaniu należytej staranności, gdyż choroby nie da się wcześniej przewidzieć. Wystawione zwolnienia lekarskie, należycie uprawdopodobniły, w powiązaniu z wyjaśnieniami Spółki, że w dniach od 12 lipca do 16 lipca 2016 r., nie było możliwości, aby osoby ją reprezentujące złożyły wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Niedochowanie terminu z powodu choroby jedynych osób reprezentujących Spółkę stanowi o braku winy w uchybieniu terminu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 i 87 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.