II GZ 244/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3627/15 w zakresie odmowy uwzględnienia wniosku o uzupełnienie postanowienia w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie sprostowania decyzji odmawiającej przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) postanowieniem z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 3627/15 odmówił uwzględnienia wniosku P. S. (dalej: skarżący) o uzupełnienie postanowienia o orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji odmawiającej przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego. Sąd I instancji podał, że postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 r. na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a) WSA w Warszawie umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi skarżącego na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie sprostowania decyzji odmawiającej przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego stwierdzając, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 2 listopada 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1704/15 stwierdzono nieważność prostowanej w rozpoznawanej sprawie decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2016 r. skarżący złożył wniosek o uzupełnienie postanowienia z dnia [...] czerwca 2016 r. o orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania. We wniosku podniósł brak rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania na podstawie art. 208 p.p.s.a. pomimo zawartego w skardze wniosku o zasądzenie kosztów postępowania. WSA uzasadniając motywy podjętego rozstrzygnięcia wskazał w szczególności, że uzupełnienie orzeczenia co do zwrotu kosztów następuje w wypadkach, w których sąd nie orzekł o kosztach, mimo że strona zażądała we właściwym czasie ich przyznania. Sąd I instancji odwołując się do poglądów orzecznictwa oraz doktryny stwierdził, że wniosek o zasądzenie kosztów na podstawie art. 208 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie nie można zarzucić organowi ani niesumiennego działania ani oczywiście niewłaściwego postępowania. Zdaniem WSA za takie nie można uznać czynności podejmowanych przez organ w toku postępowania administracyjnego. Jednocześnie WSA wskazał, że zastosowanie art. 208 p.p.s.a. nie jest uzasadnione wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego i uwzględnieniem skargi przez Sąd, jeżeli w sprawie nie pojawiają się przesłanki powołane we wskazanym przepisie. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że w p.p.s.a. brak regulacji określającej obowiązek zasądzenia kosztów postępowania, jeżeli to postępowanie zostaje umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a więc jeżeli postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wskazane w art. 161 § 1 i § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji niezasadne było również skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zgodności przepisu art. 201 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 208 p.p.s.a. i bezzasadną odmowę zasądzenia od organu administracji kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy organ dokonał autokontroli po wniesieniu przez skarżącego skargi i podczas zawisłości przed Sądem I instancji sprawy głównej o sygn. akt V SA/Wa 1704/15, w obliczu zarzutów skargi wydał postanowienie o sprostowaniu własnej decyzji, która została następnie wyeliminowania z obrotu przez Sąd w drodze stwierdzenia jej nieważności, co przesądziło nie tylko o bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego dotyczącego postanowienia prostującego, ale również "niezależnie od słuszności niektórych z zarzutów formułowanych w skardze" o bezzasadności wniosku o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego na zasadzie zawinienia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnosi argumentację o zasadności zasądzenia zwrotu kosztów postepwoania na zasadzie zawinienia wskazując w szczególności, że działanie organu posiadało charakter o jakim stanowi art. 208 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 208 p.p.s.a. niezależnie od wyników spraw, o których mowa w art. 200, art. 203, art. 204 i art. 207 p.p.s.a., Sąd może nałożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów - w całości lub w części - wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. Jak wskazuje orzecznictwo "niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie" dotyczy zachowania strony w trakcie postępowania sądowego, nie zaś przed tym postępowaniem (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 4 grudnia 1951 r., C 423/51, OSN 53, nr 1, poz. 21; wyrok Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1967 II PR 53/67, OSPiKA 1968, nr 6, poz. 120). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że treść art. 208 p.p.s.a. wskazuje, że ocena zachowania strony należy do Sądu. Sformułowanie "może" oznacza, że Sąd ma taką możliwość, a nie "jest zobligowany" (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 284/04). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, że stosowanie przepisu art. 208 p.p.s.a. pozostawione zostało do uznania sądu, który analizując działanie strony w toku postępowania w konkretnej sprawie, musi ocenić, czy kwalifikuje się ono jako niesumienne lub oczywiście niewłaściwe. Jak słusznie wskazał WSA zastosowanie art. 208 p.p.s.a. ogranicza się do dwóch przypadków: niesumiennego działania strony lub oczywiście niewłaściwego postępowania. Niesumiennym działaniem strony są wszelkie jej zachowania, umyślne lub nieumyślne, które bez uzasadnionych przyczyn wywierają negatywny wpływ na przebieg postępowania i jego sprawność. Z kolei niewłaściwym działaniem strony są wszelkie jej zachowania o charakterze umyślnym zmierzające w sposób ewidentny do przeszkodzenia prawidłowemu tokowi postępowania, w tym w szczególności wszelka obstrukcja procesowa powodująca przedłużenie postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, gdyż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 208 p.p.s.a. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji w przepisach p.p.s.a. brak regulacji określającej obowiązek zasądzenia kosztów postępowania, jeżeli to postępowanie zostaje umorzone na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym zakresie NSA wskazuje, że postanowienie WSA z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3627/15 zapadło na rozprawie w dniu 23 czerwca 2016 r. a skarżący nie cofnął skargi mimo, że postanowieniem z dnia 2 listopada 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1704/15 WSA stwierdził m.in. nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego. Tym samym skarżący miał możliwość cofnięcia skargi wniesionej w spawie ostatecznie rozstrzygniętej postanowieniem WSA z dnia 23 czerwca 2016 r. umarzającym postępowanie sądowoadministracyjne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.