III SA/Wr 1334/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu całości dotacji celowej jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z należnymi odsetkami postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

A. z siedzibą w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu tego wniosku strona podała, że nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej w zakresie turystycznego wynajmu pomieszczeń z uwagi na zmianę przeznaczenia, remont i prace adaptacyjne nieruchomości dotychczas wykorzystywanych w ramach tej działalności. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że nie posiada majątku, środków trwałych, za ostatni rok obrotowy poniosła stratę natomiast na rachunku bankowym nie posiada środków na wynagrodzenie adwokata z wyboru. rachunku bankowego – 200 zł. Mimo przedłużenia na jej wniosek do dnia 27 marca 2017 r. terminu strona nie wykonała doręczonego jej w dniu 15 lutego 2017 r. wezwania do przedłożenia, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej. Postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił przyznania prawa pomocy A. we wnioskowanym zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sąodowych. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów postępowania administracyjnego (kosztów profesjonalnego zastępstwa prawnego) stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Na mocy art. 255 ustawy procesowej, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżące stowarzyszenie w sposób lakoniczny umotywowało swoje żądanie, a nadto nie dostarczyło mimo wezwania i przedłużenia na swój wniosek terminu do jego wykonania wszystkich informacji wskazanych przez referendarza sądowego. Jednocześnie nie przedstawiło innych dokumentów, których treść pozwoliłoby ocenić wykazanie przez stronę, że jej aktualna sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. W konsekwencji nie było możliwe ustalenie w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości sytuacji majątkowej wnioskodawcy, podlegającej ocenie w postępowaniu wpadkowym, wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Niemniej jednak, w związku z rygorem określonym w wezwaniu doręczonym stronie skarżącej w dniu 15 lutego 2017 r. ocenie podlegał stan faktyczny wynikający z oświadczeń zawartych w samym wniosku. Mając na uwadze powołane przepisy ustawy procesowej, wynikające z niej zasady oraz treść materiału aktowego niniejszej sprawy referendarz sądowy stwierdził, iż nie została spełniona przesłanka przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych określona w art. 246 § 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożone przez stronę skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera, w ocenie referendarza sądowego, dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W treści wniosku skarżąca ograniczyła się jedynie do przedstawienia takich danych, które mogły świadczyć o jej złym stanie majątkowym i braku wystarczających dochodów. Uchyliła się natomiast od ich wykazania i uzupełnienia informacji o swojej sytuacji materialnej w sposób określony w doręczonym jej wezwaniu. W konsekwencji, zdaniem referendarza sądowego, zasadne jest stwierdzenie, że wnioskodawca na obecnym etapie postępowania nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania – kosztu usługi adwokata, w tym, że jego sytuacja ustalona w postanowienie referendarskim z dnia 19 maja 2016 r. odmawiającym przyznania prawa pomocy w identycznym zakresie (częściowym) uległa pogorszeniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) 2 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania prawa pomocy.