II GZ 1133/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3627/15 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania decyzji odmawiającej przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego postanawia: oddalić zażalenie.

P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w W. skargę na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr DN.SPM.517.35.9.2014, którym uchylono w całości postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie sprostowania błędu w decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z "[...] grudnia września 2014 r." utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmawiającą przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego pt. "Stopnie naukowe. Zagadnienia administracyjnoprawne" oraz sprostowano decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. w ten sposób, że użytą w jej uzasadnieniu liczbę odnoszącą się do pozycji wniosku na liście rankingowej "162" zastąpiono liczbą "160". W dniu 23 czerwca 2016 r. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. wskazano, że prawomocnym wyrokiem VSA/Wa 1704/15 z dnia 2 listopada 2015 r. stwierdzono nieważność decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 23 czerwca 2016 r. o sygn. akt V SA/Wa 3627/15, umorzono postępowanie sądowoadministracyjne. W ocenie Sądu I instancji postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, bowiem prawomocnym wyrokiem z 2 listopada 2015 r. stwierdzono m. in. nieważność prostowanej obecnie decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego. Tym samym decyzja ta została trwale wyeliminowana z obrotu prawnego. Kontrolowane (w postępowaniu o sygnaturze V SA/Wa 3627/15) postanowienie o sprostowaniu jest immanentnie związane z prostowanym rozstrzygnięciem i nie stanowi odrębnego bytu prawnego. Skoro na skutek prawomocnego wyroku sądu w obrocie prawnym nie funkcjonuje decyzja prostowana, bezprzedmiotowe stało się postępowanie dotyczące postanowienia prostującego tę decyzję. WSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1–2 stało się ono bezprzedmiotowe. P. S. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3627/15, zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 194 § 1 pkt 1b p.p.s.a. naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj. art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066; dalej: p.u.s.a.) poprzez ich niezastosowanie i niedokonanie sądowej kontroli działalności administracji pod względem zgodności z prawem, mimo istnienia przesłanek procesowych do orzekania w sprawie i dokonania kontroli zaskarżonych aktów administracyjnych (postanowień Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego); II. przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, tj.: a) art. 133 § 1 poprzez nieuwzględnienie wynikającej z niego zasady orzekania według stanu obowiązującego w dacie podjęcia przez organ administracji zaskarżonego aktu lub czynności, b) art. 145 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nie wydanie orzeczenia o stwierdzeniu nieważności lub uchyleniu zaskarżonych postanowień Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, c) art. 145 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy sąd nie wyeliminował zaskarżonych aktów administracyjnych, a mimo to orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego, d) art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie w motywach rozstrzygnięcia poglądu Sądu, iż skarżone postanowienie prostujące jest "immanentnie związane z prostowanym rozstrzygnięciem, nie stanowi odrębnego bytu prawnego", co doprowadziło Sąd do konkluzji, że "skoro na skutek prawomocnego wyroku sądu w obrocie prawnym nie funkcjonuje decyzja prostowana, bezprzedmiotowe stało się postępowanie dotyczące postanowienia prostującego tę decyzję" – przy czym każde z wymienionych naruszeń procedury sądowoadministracyjnej miało wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby Sąd Wojewódzki ich nie popełnił, to sentencja orzeczenia byłaby odmienna – nastąpiłoby wydanie wyroku uwzględniającego skargę, nie zaś postanowienia umarzającego postępowanie. W treści zażalenia skarżący wskazał także, że WSA nie wyjaśnił, dlaczego uznał, że postanowienie prostujące "jest przy tym immanentnie związane z prostowanym rozstrzygnięciem, nie stanowi odrębnego bytu prawnego". Zdaniem P. S. stwierdzenie to nie poddaje się żadnej weryfikacji, bowiem w przepisach procedury administracyjnej brak jest jakichkolwiek regulacji, z których wywieść można stanowisko zaprezentowane przez Sąd w zaskarżonym orzeczeniu, co przesądza o naruszeniu przez Sąd art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a., bowiem w uzasadnieniu orzeczenia nie wyjaśniono podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zażaleniem nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12). Odnosząc się do tego zarzutu podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany został pogląd, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny, tj. nie jest możliwe odtworzenie rozumowania, które przeprowadził Sąd I instancji, stosując określone normy prawne (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 204/07 oraz z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 1012/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem stan faktyczny przyjęty za podstawę swojego orzeczenia, wskazując z jakich przyczyn i na podstawie jakich przepisów postępowanie sądowoadministracyjne podlegało umorzeniu, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej ustaleń Sądu I instancji w kwestionowanym zakresie. Sąd I instancji jednoznacznie wyjaśnił, że postępowanie sądowoadministracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, bowiem prawomocnym wyrokiem z dnia 2 listopada 2015 r. stwierdzono m. in. nieważność prostowanej obecnie decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na realizację projektu badawczego. Tym samym decyzja ta została trwale wyeliminowana z obrotu prawnego. Skoro na skutek prawomocnego wyroku sądu w obrocie prawnym nie funkcjonuje decyzja prostowana, bezprzedmiotowe stało się postępowanie dotyczące postanowienia prostującego tę decyzję. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się ze stanowiskiem Sąd I instancji, nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt. I GSK 330/14). Ponadto zamierzonego skutku nie mogły również odnieść zarzuty naruszenia art. 184 Konstytucji RP w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., art. 133 § 1, art. 145 § 1 oraz art. 145 § 3 p.p.s.a Autor zażalenia nie podważył bowiem skutecznie powyższego stanowiska Sądu I instancji. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotem skargi do Sądu I instancji było postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2015 r., którym uchylono w całości postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie sprostowania błędu w decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] grudnia września 2014 r. Skoro na skutek prawomocnego wyroku sądu w obrocie prawnym nie funkcjonuje decyzja z dnia [...] grudnia września 2014 r., bezprzedmiotowe stało się postępowanie dotyczące postanowienia, na mocy której sprostowano tę decyzję. Okoliczność ta wyłącza możliwość rozpoznawania i uwzględnienia skargi na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2015 r., czyniąc to postępowanie bezprzedmiotowym. W tym stanie rzeczy uznać należy, że kontrolowane postanowienie odpowiada prawu, ponieważ Sąd I instancji prawidłowo umorzył postępowania sądowoadministracyjne stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.