II GSK 835/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant asystent sędziego Jakub Praski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 145/22 w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 listopada 2021 r. nr DT-SP.ZS.2018.00301.300.2021.26.kc. w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszonego znaku towarowego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 września 2022 r., (sygn. akt VI SA/Wa 145/22) oddalił skargę M.L. (dalej przywoływany jako: "Skarżący", "Strona") na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej przywoływany jako: "Organ") z dnia 18 listopada 2021 r. nr DT-SP.ZS.2018.00301.300.2021.26.kc w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia znaku towarowego. Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął ustalenia faktyczne, z których wynika: 1. W dniu 24 stycznia 2018 r. dokonano zgłoszenia słownego znaku towarowego LERO o numerze [...] na rzecz R.G. (dalej przywoływany jako: "Uczestnik"), prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. Ww. znak towarowy został przeznaczony do oznaczania następujących towarów i usług: - klasa 6: prefabrykowane rusztowania metalowe; rusztowania metalowe elewacyjne; szkieletowe rusztowania metalowe; metalowe platformy robocze [rusztowania]; metalowe rusztowania do budynków; rusztowania budowlane z metalu; rusztowania wieżowe z metalu; przenośne platformy metalowe [rusztowania]; metalowe pomosty dostępowe [rusztowania]; materiały metalowe na rusztowania budowlane; rusztowania metalowe do celów budowlanych; belki z metali nieszlachetnych na rusztowania; przenośne podwieszane platformy robocze [rusztowania metalowe]; drabiny metalowe; metalowe drabiny składane i drabiny; drabiny ze stopniami metalowymi; drabiny metalowe do bibliotek; drabiny wykonane głównie z metalu; ruchome stopnie [drabiny] z metalu; drabiny wykonane całkowicie z metalu; metalowe przenośniki grawitacyjne [zsypy]; rynny zsypowe z metalu [inne niż części maszyn]; platformy z metalu; platformy prefabrykowane metalowe; platformy budowlane [konstrukcje] z metalu; - klasa 7: windy budowlane; podnośniki [windy]; platformy podnośnikowe; platformy podnoszące; ruchome platformy [podnoszenie]; ruchome platformy [hydrauliczne]; ruchome podnoszone platformy robocze; podnoszące platformy robocze [w tym ruchome]; platformy powietrzne do użytku z podnośnikami; napowietrzne platformy do użytku z dźwigami; ruchome platformy do prac na wysokości [hydrauliczne]; ruchome platformy do prac na wysokości [elektryczne]; - klasa 19: rusztowania wykonane z materiałów niemetalowych; ochronne rusztowania niemetalowe; drewniane rusztowania; platformy robocze [rusztowania] nie z metalu; przenośne podwieszane platformy robocze [rusztowania niemetalowe]; niemetalowe pomosty robocze do użytku w rusztowaniach; niemetalowe stopnie platform do użytku w rusztowaniach; ruchome podesty [konstrukcje] zrobione z materiałów niemetalowych; zsypy niemetalowe do celów budowlanych; rynny niemetalowe zsypowe do celów budowlanych; niemetalowe platformy; platformy robocze [wieże rusztowań] nie z metalu; - klasa 20: drabiny niemetalowe; drabiny drewniane; drabiny, niemetalowe; stopnie [drabiny] niemetalowe; drabiny z tworzyw sztucznych; schodki [drabiny] z drewna; drabiny z włókna szklanego; drabiny, niemetalowe, do bibliotek; schodki [drabiny] z tworzyw sztucznych; drabiny schodkowe wykonane z drewna; drabiny schodkowe wykonane z tworzyw sztucznych; drabiny z drewna lub tworzyw sztucznych; - klasa 37: wynajem drabin; wynajem rusztowań; wynajem drabin składanych; wynajem stalowych wież; wynajem desek rusztowaniowych; wynajem narzędzi budowlanych; wynajem rynien zsypowych. 2. Sporny znak towarowy został opublikowany 12 marca 2018 r., a 4 czerwca 2018 r. wpłynął do Organu sprzeciw Skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...], wobec zgłoszenia ww. znaku towarowego. Sprzeciw został wniesiony na podstawie art. 1321 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2021 r., poz. 324, dalej przywoływana jako: "p.w.p.") i dotyczył całości zgłoszenia, tj. obejmował wszystkie towary i usługi wskazane w zgłoszeniu spornego znaku towarowego. 3. Organ decyzją z 29 stycznia 2021 r. oddalił sprzeciw. 4. Organ w zaskarżonej decyzji z 18 listopada 2021 r. utrzymał w mocy decyzję własną z 29 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu Organ wskazał, że element LERO stanowił część firmy każdego ze wspólników - stron postępowania, a spór w sprawie, niezależnie od argumentacji wnoszącego sprzeciw, wymagał rozstrzygnięcia, któremu z przedsiębiorców przysługiwało pierwszeństwo w tym zakresie. Z materiału dowodowego wynika zaś, że Skarżący zadeklarował rozpoczęcie działalności gospodarczej pod firmą [...] od 15 kwietnia 2014 r. (wpis do CEIDG). W tym samym dniu Skarżący i Uczestnik podpisali umowę spółki cywilnej, zgodnie z którą spółka miała być prowadzona pod firmą [...]. 15 marca 2012 r. została zaś wpisana do CEIDG działalność gospodarcza Uczestnika pod firmą [...]. Zatem Skarżący mógł, co najwyżej przedstawić dowody funkcjonowania w obrocie gospodarczym pod swoją firmą z okresu istnienia spółki cywilnej. Zdaniem Organu dowody, które dotyczyły domen internetowych pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie świadczą o rzeczywistym używaniu firmy i nie kreują prawa podmiotowego. W wyniku rejestracji domeny powstaje jedynie stan wyłączności w odniesieniu do domeny, ale wyłączność ta ma charakter faktyczny, a nie prawny. Organ nadto zauważył, że Uczestnik przedstawił szereg dowodów używania firmy [...] z okresu poprzedzającego zawiązanie spółki cywilnej, np. do odpowiedzi na sprzeciw załączone zostały faktury z lat 2012 - 2014 wystawione na rzecz różnych podmiotów, potwierdzające sprzedaż artykułów metalowych, elementów rusztowań i drabin. 5. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. 6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywoływanym na wstępie wyroku z dnia 30 września 2022 r. orzekł na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej przywołana jako: p.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że Skarżący swoje stanowisko w sprawie oparł na tezach wyroku Sądu Najwyższego z 14 grudnia 1990 r. (sygn. akt I CR 529/90), w którym przyjęto, że nazwa (firma) przedsiębiorstwa prowadzonego w formie spółki prawa cywilnego stanowi dobro osobiste wspólników (art. 23 k.c.), podlegające ochronie stosownie do art. 24 k.c. Poza tym Skarżący odwołał się - na zasadzie analogii - do orzecznictwa, w którym przyjmuje się istnienie dobra osobistego w postaci nazwy zespołu artystycznego, stanowiącego wspólne dobro osobiste wszystkich jego członków (wyrok SN z 30 maja 1988 r., sygn. akt I CR 124/88, a także wyroki SA w Warszawie z 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt VI ACa 1304/13 oraz z 26 marca 2018 r., sygn. akt VI ACa 1664/17). Zdaniem WSA powołana wyżej teza orzeczenia Sądu Najwyższego z 14 grudnia 1990 r. nie może stanowić odniesienia w tej sprawie, już tylko z tej przyczyny, że na skutek zmiany stanu prawnego z dniem 25 września 2003 r. wprowadzono do kodeksu cywilnego przepisy dotyczące oznaczeń przedsiębiorców, tj. art. 431 do 4310 k.c. Ustawą z dnia 14 lutego 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 49, poz. 408) została unormowana także kwestia firmy przedsiębiorców będących osobami fizycznymi i ochrony firmy takich przedsiębiorców. Firma uzyskała w ten sposób samodzielną i autonomiczną ochronę, oderwaną od roszczeń określonych w art. 24 k.c. Następnie WSA stwierdził, że wobec ustalenia przez Organ zbieżnego zakresu przedmiotowego i terytorialnego działalności gospodarczej Skarżącego oraz Uczestnika, użycie spornego znaku towarowego, podobnego - poprzez element słowny LERO - do firmy Skarżącego, skutkowałoby nieuchronną kolizją z tą firmą. Stąd wymagało rozstrzygnięcia, któremu z przedsiębiorców przysługiwało pierwszeństwo w analizowanym zakresie; okoliczności te rzutowały na ustalenie ewentualnej kolizji pomiędzy firmą, a zgłoszonym znakiem towarowym. Zdaniem WSA, Organ na podstawie dowodów z akt sprawy ustalił, że naruszenie prawa do firmy Skarżącego zostało w sprawie wyłączone przez okoliczność, iż Uczestnik, w zakresie jakim obejmuje zgłoszenie znaku towarowego nr [...], wcześniej niż Skarżący posługiwał się oznaczeniem LERO w swojej firmie. Podmiot gospodarczy pod firmą [...] został bowiem wpisany do CEIDG 15 marca 2012 r. Okoliczność rzeczywistego prowadzenia działalności pod tą firmą została wykazana na podstawie dowodów z dokumentów w postaci faktur wystawionych w latach 2012 -2014. Skarżący nie podważył ani przedstawionych w ww. zakresie dowodów, ani ustaleń na ich podstawie dokonanych. Sąd I instancji zauważył, że prowadzenie wcześniej przez żonę Skarżącego jednoosobowej działalności gospodarczej nie ma żadnego znaczenia w sprawie. Zgodnie z przepisami obowiązującymi przed wejściem w życie ustawy z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej (Dz. U. nr 2018 poz. 1629) jednoosobowa działalność gospodarcza osoby fizycznej po jej śmierci podlegała wykreśleniu z ewidencji CEiDG. Spadkobiercy - pomimo przejęcia spadku - nie nabywali prawa do dalszego prowadzenia działalności. Z postanowienia Sądu Rejonowego w Lipnie z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I Ns 200/12, wynika, że żona Skarżącego zmarła 13 marca 2012 r., a wpis jej działalności z CEiDG z został wykreślony 20 marca 2012 r. 7. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Skarżący zaskarżając ww. wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej go decyzji Organu z 18 listopada 2021 r. sygn. akt: DT-SP.ZS.2018.00301.300.2021.26.kc utrzymującej w mocy decyzję własną z 29 stycznia 2021 r. sygn. akt: DT-III.ZS.2018.00301.18.ebla oddalającą sprzeciw wobec zgłoszenia znaku towarowego "LERO" nr [...], ewentualnie wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżący zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 145a § 1 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a. przez: 1. wadliwą ocenę ustaleń faktycznych poczynionych przez Organ, z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zakresie wskazanych w sprzeciwie podstaw odmowy udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, co skutkowało przyjęciem, że w sprawie nie miało miejsce naruszenie praw osobistych i majątkowych Skarżącego, w szczególności prawa nazwy spółki cywilnej oraz prawa do firmy, 2. nieprawidłowe, w tym także błędne, ustalenia faktyczne polegające w szczególności na błędnym uznaniu, że Skarżącemu nie przysługuje wcześniejsze prawo w rozumieniu art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p.; II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p., w zw. z art. 23 i 24 k.c., przez jego błędną wykładnię polegającą na dowolnym uznaniu, że prawo istniejące w dniu zgłoszenia spornego znaku towarowego do ochrony w postaci prawa do nazwy spółki cywilnej nie może stanowić skutecznej podstawy sprzeciwu. 8. Uczestnik w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. 9. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. 10. W pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bowiem tylko ich uwzględnienie mogłoby prowadzić do podważenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. 11. W pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej Skarżący zarzuca, że Sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił ustalenia faktyczne poczynione przez Organ, naruszając art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., co doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, iż nie doszło do naruszenia jego praw, w szczególności prawa do nazwy spółki cywilnej oraz prawa do firmy. Zarzut ten nie jest zasadny. Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli decyzji Organu w granicach wyznaczonych art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a., odnosząc się do zgromadzonego materiału dowodowego oraz wskazując, z jakich przyczyn uznał ustalenia Organu za prawidłowe. W szczególności zaakceptował ustalenie, że Uczestnik postępowania posługiwał się oznaczeniem "LERO" w prowadzonej działalności gospodarczej przed Skarżącym, co zostało wykazane wpisem do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 15 marca 2012 r. oraz dokumentami księgowymi z lat 2012–2014. Skarżący w skardze kasacyjnej nie wskazuje takich uchybień w ocenie materiału dowodowego, które prowadziłyby do wniosku, że ustalenia te zostały poczynione z naruszeniem zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 k.p.a. W istocie zarzut ten sprowadza się do polemiki z oceną prawną wyprowadzoną z ustalonego stanu faktycznego, a nie do wykazania wadliwości samego procesu ustalania faktów. Nie można przy tym pominąć, że okoliczność wcześniejszego posługiwania się oznaczeniem "LERO" przez Uczestnika nie została skutecznie zakwestionowana ani w toku postępowania administracyjnego, ani przed Sądem pierwszej instancji. W konsekwencji przyjęcie tej okoliczności jako elementu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia nie naruszało przepisów postępowania. 12. Skarżący zarzuca ponadto, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych, w szczególności przyjmując, iż nie przysługuje mu wcześniejsze prawo w rozumieniu art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p. (pkt I.2. petitum skargi kasacyjnej) Zarzut ten również nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zauważyć, że ustalenia dotyczące zakresu i czasu posługiwania się oznaczeniem mają charakter faktyczny, natomiast ocena, czy w świetle tych ustaleń używanie znaku towarowego prowadzi do naruszenia dobra osobistego w rozumieniu art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p., stanowi element zastosowania prawa materialnego. Sąd pierwszej instancji nie zakwestionował faktu posługiwania się przez Skarżącego oznaczeniem "LERO" ani istnienia jego firmy. Uznał jednak, podzielając stanowisko Organu, że w realiach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, iż używanie spornego oznaczenia przez Uczestnika naruszało prawa Skarżącego. Ocena ta nie wynika z błędnego ustalenia faktów, lecz z ich określonej kwalifikacji prawnej. W konsekwencji zarzut błędnych ustaleń faktycznych w rzeczywistości zmierza do podważenia oceny prawnej dokonanej przez Sąd pierwszej instancji i jako taki podlega rozpoznaniu w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego. 13. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma zarzut naruszenia art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 23 i 24 k.c., polegający zdaniem Skarżącego, na błędnym przyjęciu, że prawo do nazwy spółki cywilnej nie może stanowić skutecznej podstawy sprzeciwu. Zarzut ten również nie jest zasadny. Na wstępie należy podkreślić, że przepis art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p. wymaga ustalenia, czy używanie zgłoszonego znaku towarowego narusza dobro osobiste lub inne prawo osoby trzeciej istniejące w chwili zgłoszenia. Oznacza to, że dla jego zastosowania nie jest wystarczające samo wskazanie istnienia określonego dobra osobistego, lecz konieczne jest wykazanie, że używanie znaku prowadzi do ingerencji w sferę chronioną tym dobrem. Skarżący opiera swoją argumentację na założeniu, że nazwa przedsiębiorstwa prowadzonego w formie spółki cywilnej stanowi dobro osobiste wspólników, a w konsekwencji jej wykorzystanie przez jednego z nich w charakterze znaku towarowego prowadzi do naruszenia prawa drugiego wspólnika. Taka konstrukcja nie może zostać zaakceptowana w sposób automatyczny. Nawet przy przyjęciu, że nazwa przedsiębiorstwa może podlegać ochronie na gruncie art. 23 i 24 k.c., konieczne jest ustalenie, czy w konkretnym stanie faktycznym oznaczenie to pełniło funkcję identyfikującą działalność Skarżącego w sposób, którego naruszenie można przypisać zgłoszeniu znaku przez Uczestnika. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika natomiast, że oznaczenie "LERO" było używane przez Uczestnika w jego działalności gospodarczej przed rozpoczęciem posługiwania się nim przez Skarżącego. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny, czy oznaczenie to mogło być postrzegane jako element identyfikujący wyłącznie lub przede wszystkim działalność Skarżącego, a tym samym czy jego używanie przez Uczestnika mogło prowadzić do naruszenia prawa Skarżącego. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że ochrona dóbr osobistych, w tym prawa do oznaczenia przedsiębiorstwa, służy zabezpieczeniu sfery identyfikacyjnej danego podmiotu. Jeżeli jednak oznaczenie funkcjonowało wcześniej jako element identyfikujący działalność innego przedsiębiorcy, to samo jego późniejsze używanie przez Skarżącego nie prowadzi do powstania takiego stanu, w którym jego wykorzystanie przez pierwotnego użytkownika mogłoby zostać uznane za naruszenie dobra osobistego. W konsekwencji nie sposób uznać, że zgłoszenie znaku towarowego przez Uczestnika prowadziło do ingerencji w sferę praw Skarżącego w rozumieniu art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p. 14. Odnosząc się do argumentacji Skarżącego dotyczącej błędnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji znaczenia wcześniejszego używania oznaczenia, należy wskazać, że okoliczność ta nie stanowi samodzielnej przesłanki rozstrzygnięcia, lecz element stanu faktycznego, który podlega ocenie w kontekście naruszenia dobra osobistego. W realiach badanej sprawy została ona prawidłowo uwzględniona jako okoliczność wyłączająca możliwość przypisania Uczestnikowi naruszenia prawa Skarżącego. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do próby wykazania, że samo istnienie dobra osobistego w postaci nazwy przedsiębiorstwa przesądza o naruszeniu prawa w sytuacji zgłoszenia znaku towarowego obejmującego to oznaczenie. Stanowisko to nie znajduje oparcia w treści art. 1321 ust. 1 pkt 1 p.w.p., który wymaga ustalenia konkretnej ingerencji w sferę chronioną. W realiach badanej sprawy taka ingerencja nie została wykazana, a ustalenia faktyczne przyjęte przez Organ i zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji nie zostały skutecznie podważone. 15. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.