II GSK 672/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj Protokolant asystent sędziego Jakub Praski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1862/22 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszonego znaku towarowego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1862/22 oddalił wniesioną przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwaną dalej Spółką A.) skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (zwanego dalej Urzędem Patentowym) z dnia 27 kwietnia 2022 r., nr [...] uznającą za zasadny wniesiony przez D. z siedzibą w P. w H. (zwaną dalej uczestniczką D.) sprzeciw od zgłoszenia znaku towarowego słowno-graficznego "SÓL" (nr [...]) składającego się z elementu słownego "sól" wykonanego czcionką w kolorze czarnym, do oznaczania usług z klasy 43 – wynajmowanie sal na zebrania. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji podzielił pogląd orzekającego w sprawie organu. Stwierdził, że Urząd Patentowy prawidłowo zastosował art. 1321 ust. 1 pkt 3, art. 1321 ust. 3, art. 15221 i art. 15223 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2023 r., poz. 1170, zwanej dalej p.w.p.) w zw. z art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 1568, zwanej dalej k.p.c.). Prawidłowo przyjął Urząd Patentowy, że zaszła określona w art. 1321 ust. 1 pkt 3 p.w.p. podstawa uznania sprzeciwu za zasadny, skutkująca nieudzieleniem prawa ochronnego na znak towarowy. Zgodnie z tym przepisem, po rozpatrzeniu sprzeciwu, o którym mowa w art. 1526a ust. 1 lub art. 15217 ust. 1 p.w.p., uznanego za zasadny nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje, w szczególności ryzyko skojarzenia znaku zgłoszonego ze znakiem wcześniejszym. Spełnione winny być trzy warunki: a) podobieństwo lub identyczność oznaczeń, b) podobieństwo lub identyczność towarów lub usług, do oznaczania których służą znaki towarowe oraz c) ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów lub usług. Wszystkie te warunki w sprawie zaszły. Po pierwsze, znak towarowy Spółki A. miał służyć do oznaczania identycznych usług ("wynajmowanie sal na zebrania"), jak usługi objęte znakami towarowymi uczestniczki D., z klasy 43, tj.: a) usługi pod nazwą "wynajmowanie sal na zebrania" (znak [...], "SOL BY MELiÃ" z pierwszeństwem od 1 czerwca 2018 r.) oraz b) usługi pod nazwą "udostępnianie pomieszczeń na posiedzenia" (znak [...], "SOL", z pierwszeństwem od 2 kwietnia 2014 r.) - z uwzględnieniem polskiej wersji językowej. Po drugie, w warstwie wizualnej i fonetycznej oraz w ujęciu całościowym, znak towarowy słowno-graficzny Spółki A. ("SÓL") wykazywał bardzo duże podobieństwo do znaków słowno-graficznych uczestniczki D. (znaków: "Sol" oraz "SOL BY MELiÃ"). Podobieństwo wizualne było bardzo duże, a fonetyczne – średnie. Wszystkie znaki zawierają litery o prostym kroju bez zastrzeżenia kolorystycznego z takim samym elementem dominującym "SOL", złożonym z trzech liter ułożonych w tej samej kolejności. W drugim ze znaków uczestniczki D. ("SOL BY MELiÃ") wyrazy "...BY MELiÃ" zapisano czcionką znacznie mniejszą i pod częścią zasadniczą tekstu, a partia "SOL..." jest elementem dominującym. Znak diakrytyczny (nad literą Ó, zaznaczony delikatną kreską) w znaku Spółki A. nie usuwa podobieństwa fonetycznego, choć jego stopień (przekładający się na brzmienie: "sul", z zapisem "sól") jest mniejszy niż w wypadku wizualnej płaszczyzny porównawczej; podobieństwo fonetyczne wciąż jednak wynika ze zbieżności dwóch z trzech głosek ("s" i "l"). Z tych względów Sąd I instancji przyjął za Urzędem Patentowym, że znak Spółki A. wykazuje podobieństwo względem obydwu znaków towarowych uczestniczki D., które tworzą ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia usług kierowanych do tych samym zainteresowanych. Z dużym prawdopodobieństwem usługi oferowane przez skarżącą i uczestniczkę byłyby postrzegane jako świadczone przez ten sam podmiot, względnie przez podmiot powiązany. Z wyrokiem nie zgodziła się skarżąca A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wnosząc od niego skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 1321 ust. 1 pkt 3 i art. 1321 ust. 3 i art. 15221 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że znak towarowy skarżącej A. i znaki towarowe uczestniczki D. są podobne i że zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd wskutek skojarzenia ze sobą znaku zgłoszonego przez Spółkę A. ze znakami wcześniejszymi D., bowiem: a) zdolność odróżniająca znaków wcześniejszych oraz ich opisowy charakter wymagały tu oceny, b) znaki wcześniejsze wykazywały niski walor odróżniający, c) znak skarżącej i znaki wcześniejsze można było porównać na płaszczyźnie znaczeniowej, a także 2. przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1145) w taki sam sposób, jak naruszono wyliczone wcześniej przepisy prawa materialnego, tzn. poprzez błędne przyjęcie, że znak towarowy skarżącej A. i znaki towarowe uczestniczki D. są podobne i że zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd wskutek skojarzenia ze sobą znaku zgłoszonego przez Spółkę A. ze znakami wcześniejszymi, bowiem: a) zdolność odróżniająca znaków wcześniejszych oraz ich opisowy charakter wymagały tu oceny, b) znaki wcześniejsze wykazywały niski walor odróżniający, c) znak skarżącej i znaki wcześniejsze można było porównać na płaszczyźnie znaczeniowej. Skarżąca Spółka A. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Uczestniczka D. wniosła w odpowiedzi na skargę kasacyjną o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określone w art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1145, zwanej dalej u.g.n.) poprzez błędne przyjęcie, że znak towarowy skarżącej A. i znaki towarowe uczestniczki D. są podobne i że zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd wskutek skojarzenia ze sobą znaku zgłoszonego przez Spółkę A. ze znakami wcześniejszymi, bowiem: a) zdolność odróżniająca znaków wcześniejszych oraz ich opisowy charakter wymagały tu oceny, b) znaki wcześniejsze wykazywały niski walor odróżniający, c) znak skarżącej i znaki wcześniejsze można było porównać na płaszczyźnie znaczeniowej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. stanowi podstawę procesową wyroku uwzględniającego skargę, w wypadku gdy sąd administracyjny wykryje w zaskarżonej decyzji wadę w postaci naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Samoistnie więc regulacja art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie może stanowić podstawy zarzutu kasacyjnego, a w konsekwencji podstawy uwzględnienia skargi kasacyjnej; wymaga bowiem wskazania przepisu postępowania, którego naruszenia dopuścił się organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, którego to naruszenia nie dopatrzył się następnie Sąd I instancji oddalając skargę. W granicach zarzutu nie wskazano jednak żadnego takiego przepisu prawa procesowego. Przywołano wyłącznie art. 136 ust. 1 u.g.n., który reguluje problematykę korzystania z wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137 u.g.n., chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot nieruchomości. Przepis ten nie był oczywiście podstawą ani zaskarżonej decyzji, ani też wyroku I instancji. Sprawa w przedmiocie sprzeciwu od dokonanego przez skarżącą A. zgłoszenia znaku towarowego słowno-graficznego "SÓL" (nr [...]) składającego się z elementu słownego "sól" wykonanego czcionką w kolorze czarnym, do oznaczania usług z klasy 43 – wynajmowanie sal na zebrania, nie ma jakichkolwiek punktów stycznych z problematyką wywłaszczania nieruchomości i przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości. Pomijając już, że przepis ten nie jest regulacją proceduralną, nie podlegał on zastosowaniu przez Sąd I instancji, więc w konsekwencji, nie mógł być też przez ten Sąd naruszony. Czyni to cały zarzut nieusprawiedliwionym. Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 1321 ust. 1 pkt 3 i art. 1321 ust. 3 i art. 15221 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że znak towarowy skarżącej A. i znaki towarowe uczestniczki D. są podobne i że zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd wskutek skojarzenia ze sobą znaku zgłoszonego przez Spółkę A. ze znakami wcześniejszymi, bowiem: a) zdolność odróżniająca znaków wcześniejszych oraz ich opisowy charakter wymagały tu oceny, b) znaki wcześniejsze wykazywały niski walor odróżniający, c) znak skarżącej i znaki wcześniejsze można było porównać na płaszczyźnie znaczeniowej. Zgodnie z art. 1321 ust. 1 pkt 3 p.w.p., po rozpatrzeniu sprzeciwu, o którym mowa w art. 1526a ust. 1 lub art. 15217 ust. 1 p.w.p., uznanego za zasadny nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje, w szczególności ryzyko skojarzenia znaku zgłoszonego ze znakiem wcześniejszym. Uwzględnienie sprzeciwu od zgłoszenia znaku towarowego następuje zatem gdy wystąpią kumulatywnie trzy warunki: a) podobieństwo lub identyczność oznaczeń, b) podobieństwo lub identyczność towarów lub usług, do oznaczania których służą znaki towarowe oraz c) ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów lub usług (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2634/21, Lex nr 3885196). Dopiero całościowa ocena stopnia podobieństw usług i stopnia podobieństw znaków na każdej z płaszczyzn jego odbioru jest podstawą stwierdzenia, czy sprzeciw zasługiwał na uwzględnienie, czy też oddalenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 1718/21, Lex nr 3868223). Trafnie ocenił Sąd I instancji, podzielając zapatrywanie Urzędu Patentowego, że w badanej sprawie wszystkie te warunki w sprawie zaszły. Znak towarowy Spółki A. miał służyć do oznaczania identycznych usług z klasy 43. ("wynajmowanie sal na zebrania"), jak usługi objęte znakami towarowymi uczestniczki D., również z klasy 43. Usługi związane ze znakami towarowymi uczestniczki D. obejmowały: a) usługi pod nazwą "wynajmowanie sal na zebrania" (znak EUTM [...], "SOL BY MELiÃ") oraz b) usługi pod nazwą "udostępnianie pomieszczeń na posiedzenia" (znak EUTM [...], "SOL"). Ich zakres przedmiotowy prezentował się zatem w sposób tożsamy; obejmował wydawanie rzeczy (lokalu w postaci sali, pomieszczenia) w celu korzystania przez niego z klienta (w oparciu o stosowny stosunek prawa cywilnego, np. najem) poprzez odbycie w nim zebrania (zgromadzenia, posiedzenia). W motywach skargi kasacyjnej nie zamieszczono żadnego wywodu wykazującego różnice między zakresami przedmiotowymi usług świadczonych przez skarżącą spółkę A. i uczestniczkę D., do których oznaczania miał służyć sporny znak towarowy. Tego ustalenia, poza pojedynczym stwierdzeniem, że rzeczownik "słońce" kojarzy się ze znakiem "sol" i łączy się z branżą turystyczną, skarżąca w żadnej mierze nie zwalcza w skardze kasacyjnej, koncentrując kolejne wywody wyłącznie na braku podobieństwa znaków z punktu widzenia ich znaczenia fonetycznego i znaczeniu terminu "sól" w języku polskim. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednorodzajowość towarów lub usług wzmaga ryzyko pomyłki porównywanych znaków, a im większe jest podobieństwo towarów lub usług, tym surowiej należy ocenić wymagania co do koniecznych cech odróżniających znaków, które miałyby eliminować niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd (wyrok z dnia 16 grudnia 2025 r., sygn. akt II GSK 1035/22, Lex nr 4012898). W drugiej kolejności podnieść wypada, że znaki towarowe skarżącej A. (nr [...]) oraz dotychczasowe znaki towarowe uczestniczki D. (nr EUTM [...] i EUTM [...]) wykazywały daleko idące podobieństwo. Z punktu widzenia warstwy wizualnej znak towarowy słowno-graficzny Spółki A. – "SÓL", wykazuje wyraźne podobieństwo do odwzorowań znaków słowno-graficznych uczestniczki D., odpowiednio: "Sol" oraz "SOL BY MELiÃ". Podobieństwo wizualne jest widoczne już na pierwszy rzut oka, jest oczywiste i nie wymaga skomplikowanych zabiegów lub procesów interpretacji. Wszystkie znaki koncentrują się symbolice liter: S O L i pomimo różnic, nie rodzą wątpliwości co do zachodzącej, daleko idącej zbieżności, do której prowadzi porównanie symboli literowych w układach: a) SÓL (spółka A.) oraz b) Sol (uczestniczka D.) i c) SOL ... (uczestniczka D.). Elementy wzmacniające podobieństwo to: eksponowanie trzy-literowego terminu (sol, sól) jako jedynego lub pierwszego wyrazu, zastosowanie prostego kroju pisma i brak zastrzeżenia kolorystycznego; jeżeli elementy różnicujące się pojawiają, w postaci znaku diakrytycznego (różnicują zgłoskę "o" ze znaków uczestniczki D. i zgłoskę "ó" ze znaku skarżącej A.) lub też w postaci dalszej części wyrażenia (... BY MELiÃ), to są każdorazowo w sensie graficznym w jakiś sposób usuwane w tło, degradowane. W przypadku znaku diakrytycznego w wyrazie SÓL w znaku służącym do oznaczania usług skarżącej A., znak ten wykonany jest delikatną kreską (jest mniej widoczny niż reszta wyrazu, w tym symbolu "O"). Z kolei wyrażenie następujące po wyrazie SOL w znaku graficznym nr EUTM [...], korzystającym z wcześniejszego pierwszeństwa (służącym do oznaczania usług uczestniczki D.), tzn. zwrot "... BY MELiÃ" przeniesiono zupełnie do drugiego wersu, zamieszczając pod zasadniczą, eksponowaną, partią tekstu (SOL ...) i dokonano zmniejszenia tego tekstu, co ma walor dodatkowo eksponujący termin SOL i czyniący zeń element zdecydowanie dominujący. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się konieczność badania zabiegów prowadzących do dominacji określonych części graficznych znaku towarowego, zwłaszcza za pomocą "umiejscowienia lub rozmiaru" poszczególnych luter lub wyrazów, które równocześnie eksponują pozostały tekst i końcowo wpływają na podobieństwo porównywanych znaków w tych eksponowanych częściach (wyrok z dnia 22 lipca 2025 r., sygn. akt II GSK 2748/21, Lex nr 3902586). Trafnie przyjął Sąd I instancji za Urzędem Patentowym, że nie bez znaczenia jest też zachodzące pomiędzy znakami towarowymi skarżącej A. i znakami uczestniczki D., podobieństwo na płaszczyźnie fonetycznej w języku polskim (etnicznym). Brzmienie pierwszego (a w znakach skarżącej A. nr [...] i uczestniczki S. nr EUTM [...]) – jedynego, wyrazu jest podobne, choć stopień tego podobieństwa jest mniejszy niż w relacjonowanej wcześniej płaszczyźnie graficznej. Brzmienie znaku SÓL [sul] nie usuwa przecież brzmienia zgłosek pierwszej i ostatniej (s oraz l). Jednosylabowa konstrukcja wyrazu dodatkowo zbliża brzmienie wyłącznej samogłoski, raz "o", a innym razem "ó". Konkluzja stanowiska skarżącej i oceny Sądu I instancji w zakresie podobieństwa między znakiem aktualnie rejestrowanym i znakami wcześniejszymi na płaszczyźnie znaczeniowej jest taka sama; podobieństw tych brak. Sąd I instancji wywodzi ten brak z braku znaczenia terminu "sol", natomiast skarżąca A. wywodzi je z różnic znaczeniowych, co ma wzmacniać argumenty przemawiające za oddaleniem sprzeciwu przez Urząd Patentowy; twierdzi, że "sol" oznacza "słońce" i tak jest kojarzone przez konsumentów usług turystycznych z Unii Europejskiej (s. 5 skargi kasacyjnej), zaś "sól" to w języku polskim przyprawa i związek chemiczny. Argumentacja skarżącej jest w tym względzie niespójna, bowiem w kolejnym akapicie uzasadnienia skargi kasacyjnej (również s. 5), zgadza się ona z twierdzeniem Sądu, że termin >. Równocześnie jednak skarżąca nie wskazuje w jakim (jakich) językach, skoro nie w polskim, wyraz "sol" ma jednak znaczenie (związane, jak twierdzi ze słońcem) i z jakich powodów ta odmienność semantyczna jest w stanie stanowić przeciwwagę dla zrelacjonowanych wcześniej licznych i wyraźnych podobieństw na płaszczyznach wizualnej (graficznej) oraz fonetycznej. W żadnym zaś względzie skarżąca nie wykazała w granicach zarzutu kasacyjnego aby identyczność usług oznaczanych znakami została zniwelowana nie dość dużym stopniem podobieństwa samych znaków; to ostatnie podobieństwo miało zaś nie tylko wyraźny charakter, ale i było wielopłaszczyznowe, obejmowało warstwę wizualno-graficzną oraz fonetyczną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2025 r., sygn. akt II GSK 1256/22, CBOSA). Wbrew ocenie skarżącej, podstawa prawna zaskarżonej decyzji w postaci art. 1321 ust. 1 pkt 3 p.w.p. nie wskazuje na "walor odróżniający" jako przesłankę uwzględnienia sprzeciwu, zatem również w tym zakresie stanowisko Sądu I instancji należało uznać za prawidłowe. W ujęciu całościowym, przy takich samych rodzajowo usługach, do oznaczania których miały służyć porównywane znaki towarowe oraz daleko idącym podobieństwie znaku skarżącej A. do wcześniejszych znaków uczestniczko D. wykazanych na płaszczyznach graficznej (wizualnej) oraz fonetycznej, w sprawie zachodziło ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd; realnie bowiem mogłoby dojść w obrocie rynkowym w do skojarzenia przez podmioty zainteresowane usługami udostępniania sal na posiedzenia (zebrania, zgromadzenia) znaku zgłoszonego przez skarżącą A. ze znakami uczestniczki D. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.