Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 548/23

II GSK 548/23 - Wyrok NSA z 2026-04-30

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
30 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Protokolant asystent sędziego Magdalena Czyżewska po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 2329/22 w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 czerwca 2022 r. nr DT-KJ.Z.478741.5.hsen w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz K. Sp. z o.o. w B. 3717 (trzy tysiące siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 listopada 2022 r., (sygn. akt VI SA/Wa 2329/22) oddalił skargę k. Sp. z o.o. w b. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca", "Strona", "Spółka") na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej przywoływany jako: "Organ") z dnia 24 czerwca 2022 r. nr DT-KJ.Z.478741.5.hsen w przedmiocie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy. Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął ustalenia faktyczne, z których wynika: 1. 9 listopada 2017 r. Skarżąca dokonała zgłoszenia oznaczenia słownego "KWE" przeznaczonego do oznaczania następujących towarów/usług w następujących klasach: - w klasie 7 w tym m.in. agregaty kogeneracyjne (w tym zwłaszcza agregaty na biogaz i gaz ziemny) oraz ich części, generatory elektryczności, - w klasie 9 w tym m.in. urządzenia elektryczne do zdalnego zapłonu, urządzenia monitorujące, elektryczne, wskaźniki ciśnienia, - w klasie 35 w tym m.in. doradztwo w zakresie organizowania i prowadzenia działalności polegającej na wytwarzaniu ciepła i energii elektrycznej (kogeneracji), - w klasie 37 w tym m.in. instalacja, konserwacja, naprawa i serwisowanie urządzeń, w tym zwłaszcza agregatów kogeneracyjnych oraz związanych z nimi instalacji oraz aparatury, - w klasie 42 w tym m.in. doradztwo w zakresie oszczędności energii. 2. Decyzją z 24 czerwca 2022 r. Organ odmówił udzielenia prawa ochronnego na wskazany znak. Organ stwierdził, iż w sprawie zachodzą przesłanki wynikające z treści 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, iż oznaczenie "KWE" nie jest ani fantazyjne ani abstrakcyjne i ma swój desygnat w rzeczywistości. Jest to termin używany dla określenia jednostki mocy elektrycznej - 1 kilowat elektryczny. Zatem relewantny krąg odbiorców składający się ze specjalistów nie będzie tego oznaczenia odbierał jako znaku towarowego tylko jako symbol jednostki mocy. 3. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w przywoływanym na wstępie wyroku z dnia 23 listopada 2022 r. orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej przywołana jako: "p.p.s.a.") Zdaniem WSA, oznaczenie to ma swoje ścisłe i określone znaczenie w dziedzinie energii (jednostka siły SI), którego treść jest rozumiana natychmiastowo i bezpośrednio, pomimo że forma zapisu "KWE" w postaci dużych litej różni się od skrótu 1 kilowata elektrycznego tj. "kWe". Przedmiotowe oznaczenie KWE nie jest fantazyjne ani abstrakcyjne i ma swój desygnat w rzeczywistości (tj. - 1 kilowat elektryczny). Relewantny krąg odbiorców składający się ze specjalistów w danej branży nie będzie tego oznaczenia odbierał jako znaku towarowego, ale może go odebrać jako symbol jednostki mocy. Dlatego, w ocenie WSA, oczywiste jest, że przeciętny, krajowy odbiorca towarów lub usług w tym zakresie będzie znał znaczenie zgłoszonego oznaczenia. Skrót bowiem jest znany w tej branży i łatwy do weryfikacji za pomocą ogólnie dostępnych opracowań słownikowych, czy wyszukiwarek internetowych. Nadto Sąd I instancji wskazał, że w spornym oznaczeniu występują różnice w zakresie wielkości zastosowanych liter, jednak już z samych ulotek dołączonych do akt administracyjnych sprawy wynika, iż całe fragmenty informacji w tekstach mogą być zapisywane wielkimi literami co czyni prezentowaną tu argumentację Skarżącej nieuzasadnioną. Odnosząc się do kwestii "konsumenta", WSA przychylił się do argumentacji Organu, iż przy zakupie towarów z klasy 07 i 09 oraz przy wyborze usług wskazanych we wniosku należy posiadać pewną wiedzę i rozeznanie na rynku. Oferowane w ramach objętych wnioskiem klas produktów towary/usługi nie są ogólnodostępne i nabywane masowo, bez większego przemyślenia, lecz przeznaczone dla osób zajmujących się zawodowo np. agregatami kogeneracyjnymi czy np. pulpitami rozdzielczymi. Z powyższych względów Organ prawidłowo ocenił krąg odbiorców towarów i usług oznaczonych przedmiotowym znakiem wskazując, że są to profesjonaliści o wysokim poziomie uwagi. WSA stwierdził również, że Organ prawidłowo ocenił powoływane przez Skarżącą wyjaśniania, co do powiązania wnioskowanego znaku z nazwiskami pierwszych właścicieli oraz nabycia wtórnej zdolności odróżniającej. W przypadku gdy nazwa firmy użyta jako znak towarowy nie posiada wystarczających cech dystynktywnych względem oznaczanych towarów i usług nic nie stoi na przeszkodzie, aby używać tej nazwy nadal jako "firmy" przedsiębiorstwa, jednak nie może na nią zostać udzielone prawo ochronne, na co słusznie wskazywał Organ w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do kwestii oceny wtórnej zdolności odróżniającej WSA także stanowisko, że Skarżący nie wykazał tych okoliczności w toku postępowania bowiem przedstawione dowody uniemożliwiały obiektywne stwierdzenie stanu przed datą złożenia przedmiotowego wniosku. 5. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Skarżąca zaskarżając ww. wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał to orzeczenie, ewentualnie, na wypadek uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie, rozpoznanie skargi na rozprawie oraz w każdym przypadku zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: I. na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit a w zw. art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. poprzez: A. błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w przypadku gdy oznaczenie posiada desygnat w rzeczywistości, to nie dysponuje ono konkretną zdolnością odróżniającą, podczas gdy prawidłowa wykładania wskazanego przepisu, powinna doprowadzić do uznania, że posiadanie przez oznaczenie desygnatu w rzeczywistości nie ma wpływu na posiadanie przez niego konkretnej zdolności odróżniającej, chyba że zostało zgłoszone dla towarów i usług, których desygnat stanowi. B. niewłaściwe zastosowanie, polegające na: 1. przyjęciu, że oznaczenie "KWE" nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone, podczas gdy: a) ma abstrakcyjną zdolność odróżniającą, a więc in genere nadaje się do odróżniania od siebie towarów rożnych przedsiębiorców, a nadto oznaczenie KWE nie jest w żaden sposób rodzajowe lub często wykorzystywane przez pozostałych przedsiębiorców w obrocie, co do towarów (usług) podobnych do tych, dla których oznaczenie KWE zostało zgłoszone, a więc nie ma powodu, dla którego oznaczenie "KWE" nie mogłoby odróżniać towarów jednego przedsiębiorcy od drugiego; b) oznaczenie KWE jest oznaczeniem na tyle charakterystycznym, aby odróżniać od siebie takie same towary (usługi) rożnych przedsiębiorców; c) oznaczenie KWE to w istocie część firmy Skarżącej powstała od nazwisk jej założycieli i oznacza [...] - co oznacza, że znak ten wprost wskazuje na pochodzenie od Skarżącej; d) oznaczenie KWE, nawet uznając, że oznacza kilowat elektryczny, nadawałoby się do oznaczania towarów (usług), dla których zostało zgłoszone, gdyż i) posiadanie desygnatu w rzeczywistości, nie przekreśla bowiem posiadania konkretnej zdolności odróżniającej, ii) w kontekście towarów i usług, dla których zostało zgłoszone, jest wykorzystane w sposób niebanalny i fantazyjny. 2. uznaniu, że z uwagi na to, że znak "jest słownym nośnikiem informacji całkowicie zbieżnym ze skrótem używanym w obiegu usług profesjonalnych de facto w ramach wszystkich objętych wnioskiem klas towarów" nie posiada konkretnej zdolności odróżniającej względem tych towarów i usług; 3. przyjęciu, że oznaczenie i) może posiadać abstrakcyjną zdolność odróżniającą, a równocześnie ii) nie nadawać się do odróżniania w obrocie towarów dla których zostało zgłoszone z uwagi na posiadanie desygnatu w rzeczywistości. II. na podstawie art. 174 pkt, 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit a p.p.s.a, w zw. z art. 130 p.w.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to poprzez przyjęcie, że oznaczenie KWE - gdyby uznać, że nie dysponowało pierwotną zdolnością odróżniającą - nie nabyło, w wyniku używania, tzw. wtórnej zdolności odróżniającej; III. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., jak również art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 252 p.w.p. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powołanych wyżej przepisów (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 §3 k.p.a. oraz w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., jak również art. 107 § 1 pkt. 6 w zw. z art. 252 p.w.p.), na skutek: A. przyjęcia przez Organ, że oznaczenie KWE nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone, co wyniknęło w szczególności z: 1. przyjęcia, iż oznaczenie "KWE", z którego składa się znak w powszechnym obrocie oznacza "kilowat elektryczny" i z tym określeniem będzie utożsamiane przez relewantny krąg odbiorców, podczas gdy wniosek taki w okolicznościach stanu faktycznego sprawy nie był uzasadniony; 2. przyjęcia, że oznaczenie "KWE", z którego składa się znak jest oznaczeniem niedystynktywnym, które ma desygnat w rzeczywistości, podczas gdy w istocie jest to oznaczenie fantazyjne i abstrakcyjne, które nie niesie za sobą żadnego znaczenia; 3. przyjęcia, że oznaczenie "KWE" będzie odbierane przez relewantny krąg odbiorców nie jako znak towarowy lecz jako symbol mocy, podczas gdy relewantny krąg odbiorców w niniejszej sprawie tego symbolu mocy nie zna; 4. pominięcia, że symbol kilowata elektrycznego w układzie SI znacząco rożni się od postaci znaku, z tego względu, że symbol ten to "kWe". a znak zgłoszony składa się z oznaczenia "KWE", co przy przyjęciu, że relewantny krąg odbiorców, do którego skierowany jest znak składa się z profesjonalistów, a więc osób mających wiedzę na temat tego jak wygląda symbol kilowata elektrycznego, i przy oczywistych różnicach tego symbolu i znak ten niwelowałoby całkowicie możliwość uznania, że oznacza właśnie kilowat elektryczny; 5. pominięcia, że kilowat elektryczny nie jest podstawową jednostką mocy - jej znajomość więc ograniczona będzie jedynie do wąskiego grona specjalistów, zajmujących się mocą elektryczną na co dzień; 6. przyjęcia, że do relewantnego kręgu odbiorców towarów i usług dla których zgłoszony został znak zaliczać będą się przede wszystkim odbiorcy profesjonalni, podczas gdy wniosek taki nie wynika z analizy towarów i usług, dla których zgłoszony został znak; 7. pominięcia, że oznaczenie "KWE" jest częścią firmy Skarżącej, tj. [...], a związku z tym wprost wskazuje na pochodzenie towarów (usług) od niej; B. przyjęcia przez Organ, że towary i usługi, dla których zgłoszony został znak tworzą jedną kategorię lub jedną grupę towarów (usług) o dostatecznie jednorodnym charakterze; C. pominięcia przez Organ, że w takim samym stanie faktycznym i prawnym Organ wydał decyzję, na mocy której udzielił prawa ochronnego na znak towarowy, a więc odmawiając ochrony w niniejszej sprawie naruszył zasadę zaufania do władzy publicznej; D. braku uzasadnienia przez Organ decyzji w sposób należyty i wyczerpujący, w szczególności w zakresie: 1. braku konkretnej zdolności odróżniającej znak i niskiej charakterystyczności znak - co polegało na tym, że Organ jedynie wskazał, że jego zdaniem znak jest za mało charakterystyczny i nie wywołuje u potencjalnych odbiorców asocjacji ze Skarżącą i swojego stwierdzenia nie uzasadnił; 2. nierozważenie konkretnej zdolności odróżniającej znaku w kontekście wszystkich towarów i usług dla których zgłoszony został, podczas gdy pomiędzy towarami i usługami nie istnieje na tyle bezpośredni i konkretny związek, że tworzą one jedną kategorię lub jedną grupę towarów (usług); IV. na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a., w zw. z art. 1291 ust. 1 pkt. 2 p.w.p. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i oddalenie skargi, podczas gdy Organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 1291 ust. 1 pkt. 2 p.w.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że: A. znak nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których został zgłoszony, podczas gdy: 1. ma abstrakcyjną zdolność odróżniającą, a więc in genere nadaje się do odróżniania od siebie towarów rożnych przedsiębiorców, a nadto oznaczenie KWE nie jest w żaden sposób rodzajowe lub często wykorzystywane przez pozostałych przedsiębiorców w obrocie co do towarów (usług) podobnych do tych, dla których oznaczenie KWE zostało zgłoszone, a więc nie ma powodu, dla którego oznaczenie "KWE" nie mogłoby odróżniać towarów jednego przedsiębiorcy od drugiego; 2. oznaczenie KWE jest oznaczeniem na tyle charakterystycznym, aby odróżniać od siebie takie same towary (usługi) rożnych przedsiębiorców; 3. oznaczenie KWE to w istocie część firmy Skarżącej (K. sp. z o.o.), powstała od nazwisk jej założycieli i oznacza [...] - co oznacza, że znak ten wprost wskazuje na pochodzenie od Skarżącej; 4. oznaczenie KWE, nawet uznając, że oznacza kilowat elektryczny, nadawałoby się do oznaczania towarów (usług), dla których zostało zgłoszone, gdyż i) posiadanie desygnatu w rzeczywistości, nie przekreśla bowiem posiadania konkretnej zdolności odróżniającej, ii) w kontekście towarów i usług, dla których zostało zgłoszone, jest wykorzystane w sposób niebanalny i fantazyjny; B. uznaniu, że z uwagi na to, że znak "jest słownym nośnikiem informacji całkowicie zbieżnym ze skrótem używanym w obiegu usług profesjonalnych de facto w ramach wszystkich objętych wnioskiem klas towarów" nie posiada konkretnej zdolności odróżniającej względem tych towarów i usług; V. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, które polegało na bezpośrednim odwołaniu się do uzasadnienia zaskarżonej decyzji, której to uzasadnienie, jak wskazano wyżej - samo było wadliwe, co sprawiło, że sąd I instancji nie wyjaśnił w sposób należyty podstawy prawnej zaskarżonego wyroku, w tym zwłaszcza nie wyjaśnił dlaczego podziela stanowisko Organu w zakresie braku konkretnej zdolności odróżniającej znaku, a samo stwierdzenie, że znak tej zdolności nie posiada, nie może być uznane za należyte uzasadnienie - podczas gdy wszystkie powyższe naruszania przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowały wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku oddalającego skargę Skarżącej na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczpospolitej Polskiej z 24 czerwca 2022 r. (znak: DTna KJ.Z.478741.5.hsen), w sytuacji gdy powinien zostać wydany wyrok uwzględniający skargę. 6. Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. 7. Punktem wyjścia kontroli kasacyjnej w sprawie jest zarzut naruszenia prawa materialnego, sprowadzający się do błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p., a więc przepisu statuującego jedną z bezwzględnych przeszkód rejestracji znaku towarowego. Zarzut ten ma charakter fundamentalny, determinuje bowiem ocenę całej konstrukcji prawnej przyjętej zarówno przez Organ, jak i zaakceptowanej przez Sąd pierwszej instancji. Z ustaleń sprawy wynika, że Organ przyjął, iż oznaczenie "KWE" jest tożsame znaczeniowo z określeniem "kilowat elektryczny" (kWe), a następnie, bez dalszej pogłębionej analizy, wyprowadził z tego wniosek o braku zdolności odróżniającej. Rozumowanie to ma charakter skrótowy i pomija istotne elementy, które powinny podlegać badaniu jeśli podstawą decyzji czyni się art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. 8. Art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. statuuje drugą bezwzględną przeszkodę rejestracji i dotyczy oznaczeń niedystynktywnych, czyli takich, które nie pozwolą odróżnić objętych zgłoszeniem towarów od towarów (usług) tego samego rodzaju pochodzących od innego przedsiębiorcy. Niezależnie od spełnienia definicji znaku, aby dane oznaczenie mogło zostać zarejestrowane jako znak towarowy, musi posiadać konkretną zdolność odróżniającą, czyli nadawać się do odróżniania zgłoszonych grup towarów (usług). Stąd, w pierwszej kolejności za uzasadniony należy uznać zarzut niewłaściwego zastosowania art. 129¹ ust. 1 pkt 2 p.w.p. w sytuacji, gdy Organ sam przyjął, że oznaczenie posiada co najmniej abstrakcyjną zdolność odróżniającą. Skoro bowiem oznaczenie zostało uznane za zdolne do pełnienia funkcji znaku towarowego in genere, to odmowa jego rejestracji mogła nastąpić jedynie wówczas, gdyby wykazano, że w odniesieniu do konkretnych towarów i usług brak jest tej zdolności w sensie konkretnym. Taka analiza nie została jednak przeprowadzona w sposób prawidłowy. Konkretna zdolność odróżniająca znaku towarowego wyraża się w posiadaniu przez znak dostatecznych znamion pozwalających na odróżnianie w obrocie oznaczonych nim towarów lub usług. Jak wskazuje H. Fedorowicz ([w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. M. Kondrat, Gdańsk 2025, art. 129(1)), konieczność posiadania przez znak dostatecznych znamion odróżniających, czyli posiadania pierwotnej zdolności odróżniającej wynika z tego, że oznaczenie pełniące funkcję znaku towarowego musi nadawać się do identyfikacji towarów w obrocie, aby zaś móc realizować tę funkcję w sposób prawidłowy, musi posiadać pewne cechy charakterystyczne, które mogą utkwić w pamięci kupujących. Ta bezwzględna przyczyna odmowy rejestracji uzasadniona jest interesem publicznym, który na tle art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. wiąże się z podstawową funkcją znaku towarowego, umożliwiając konsumentom odróżnienie, bez ryzyka wprowadzenia w błąd, towaru (usługi) od towarów (usług) mających inne źródło pochodzenia (wyrok TS z 15.09.2005 r., C-37/03 P, BioID v. OHIM, pkt 60, EU:C:2005:547). Odróżniający charakter znaku towarowego oznacza, że ten znak towarowy pozwala na identyfikację towaru lub usługi, dla których wniesiono o rejestrację, jako pochodzących z określonego przedsiębiorstwa i tym samym na odróżnienie tego towaru lub tej usługi od towarów lub usług pochodzących z innych przedsiębiorstw (wyrok TS z 21.01.2010 r., C–398/08 P, Audi v. OHIM, pkt 33, EU:C:2010:29). Zdolność odróżniającą określa się jako właściwość oznaczenia, która pozwala odbiorcy na świadome powtarzanie zakupu oznaczonego nim towaru (lub jego uniknięcie), dzięki zidentyfikowaniu towaru jako pochodzącego z określonego źródła. Odbiorca towaru nie musi przy tym, na podstawie umieszczonego na nim znaku towarowego, zawsze identyfikować nazwy właściciela znaku (np. producenta), a jedynie powinien odróżniać ten produkt od innych identycznych lub podobnych produktów pochodzących z różnych źródeł. Pochodzenie od określonego przedsiębiorstwa nie oznacza, że odbiorca zna nazwę przedsiębiorstwa, które nałożyło znak (K. Szczepanowska-Kozłowska [w:] System Prawa Prywatnego, t. 14B, 2012, s. 580). Znak musi zatem posiadać przynależne tylko jemu cechy, które pozwolą nabywcom odróżnić sygnowany nim towar jako pochodzący z określonego źródła od innych towarów tego samego rodzaju mających inne pochodzenie (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2313/15). Ocena zdolności odróżniającej musi być dokonana w odniesieniu do towarów i usług wskazanych w zgłoszeniu, czyli innymi słowy - oceny konkretnej zdolności odróżniającej znaku dokonuje się zawsze ze względu na konkretny towar (usługę), dla którego zastrzega się znak. Poza tym przy dokonywanej ocenie należy uwzględnić zwykłe warunki obrotu, czyli warunki sprzedaży tego towaru (usługi) oraz jak wielu konkurentów wprowadza taki rodzaj towaru (usługi) na rynek, a więc aktualną możliwość pełnienia przez znak funkcji wskazywania na pochodzenie towaru. Forma przedstawieniowa znaku musi być na tyle charakterystyczna, aby identyfikować towar. Poza tym powinna zapewnić nabywcy możliwość dokonania wyboru towaru według niej bez konieczności ustalenia pochodzenia towaru drogą okrężną, np. poprzez szukanie na towarze nazwy producenta. Jednakże z utrwalonego orzecznictwa wynika, że minimalny charakter odróżniający jest wystarczający, aby uniemożliwić zastosowanie tej bezwzględnej podstawy odmowy rejestracji (wyroki Sądu UE z 27.02.2002 r., T-34/00, Eurocool Logistik v. OHIM, pkt 39, oraz z 23.01.2014 r., T-68/13, EU:T:2002:41, CARE TO CARE, pkt 12). 9. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że zarówno Organ, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny oparli swoje rozstrzygnięcia na wadliwym założeniu interpretacyjnym, zgodnie z którym samo istnienie desygnatu oznaczenia w rzeczywistości prowadzi do wyłączenia jego konkretnej zdolności odróżniającej. Takie rozumowanie nie znajduje oparcia w treści art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. ani w ugruntowanym orzecznictwie dotyczącym przesłanek odmowy rejestracji znaków towarowych. W tej sprawie Organ przyjął, że oznaczenie "KWE" nie posiada konkretnej zdolności odróżniającej, ponieważ ma znaczenie techniczne i może być kojarzone z kilowatem elektrycznym. Tak skonstruowane rozumowanie nie odpowiada jednak wymaganiom art. 129¹ ust. 1 pkt 2 p.w.p. Organ nie był zwolniony z obowiązku zbadania, czy oznaczenie "KWE" - w odniesieniu do konkretnych towarów i usług wskazanych w zgłoszeniu - rzeczywiście nie jest zdolne do identyfikowania ich jako pochodzących z określonego przedsiębiorstwa, a ocena ta powinna zostać dokonana in concreto. Z decyzji wynika, że Organ potraktował towary i usługi objęte zgłoszeniem jako zasadniczo jednorodną grupę, związaną z szeroko rozumianą energetyką, bez odrębnej analizy poszczególnych klas i kategorii towarów oraz usług. Tymczasem zgłoszenie obejmowało m.in. agregaty kogeneracyjne, generatory elektryczności ale także części maszyn w klasie 7, aparaturę kontrolno-pomiarową w klasie 9, usługi doradcze i promocyjne w klasie 35, instalację, konserwację i serwisowanie urządzeń w klasie 37 oraz usługi inżynieryjne i doradcze w zakresie oszczędności energii w klasie 42. Tak zróżnicowany zakres zgłoszenia wymagał zbadania, czy oznaczenie "KWE" jest niedystynktywne względem każdej z tych kategorii albo przynajmniej względem dostatecznie jednorodnych grup towarów i usług. W sprawach dotyczących zdolności odróżniającej dopuszczalne jest grupowanie towarów i usług, ale tylko wtedy, gdy tworzą one kategorię wystarczająco spójną z punktu widzenia oceny znaku. Nie wystarczało ogólne stwierdzenie, że oznaczenie może być rozumiane jako skrót techniczny. Organ powinien był wyjaśnić, dlaczego właśnie w zwykłych warunkach obrotu tymi konkretnymi towarami i usługami oznaczenie "KWE" nie może pełnić funkcji identyfikacyjnej. Zwykłe warunki obrotu mają w tej sprawie znaczenie szczególne. Towary i usługi objęte zgłoszeniem nie są jednorodne ani z punktu widzenia ich przeznaczenia, ani sposobu nabywania, ani kręgu odbiorców. Inaczej należy oceniać urządzenia techniczne, części maszyn, aparaturę pomiarową, inaczej usługi serwisowe, inaczej doradztwo, a jeszcze inaczej pośrednictwo lub promocję sprzedaży. Organ powinien był zatem ustalić, w jakich warunkach oznaczenie byłoby używane, przez kogo towary lub usługi byłyby nabywane oraz czy w tych warunkach oznaczenie "KWE" rzeczywiście nie pozwalałoby na identyfikację pochodzenia handlowego. 10. Przy ocenie charakteru odróżniającego znaku należy także wziąć pod uwagę, do jakich odbiorców towary (usługi) sygnowane tym znakiem mają trafić, warunki ich sprzedaży oraz jak wielu konkurentów wprowadza taki rodzaj towarów (usług) na rynek. Charakter odróżniający znaku towarowego należy oceniać, jak to już wskazano, w odniesieniu do produktów lub usług, dla których wniesiono o rejestrację, ale także, w odniesieniu do sposobu postrzegania właściwego kręgu odbiorców (por. wyrok TS z 21.01.2010 r., C-398/08 P, Audi v. OHIM, EU:C:2010:29, pkt 34). Zgodnie z orzecznictwem znakami towarowymi pozbawionymi charakteru odróżniającego są w szczególności te znaki towarowe, które z punktu widzenia właściwego kręgu odbiorców są powszechnie używane w obrocie handlowym w celu przedstawienia danych towarów lub usług albo w odniesieniu do których istnieją przynajmniej konkretne przesłanki pozwalające stwierdzić, że mogą być one używane w tym celu (wyrok Sądu UE z 2.07.2002 r., T–323/00 (SAT.2), EU:T:2002:172, pkt 18). 11. Odbiorcami znaku mogą być przeciętni konsumenci, a także profesjonaliści, czyli osoby posiadające wiedzę specjalistyczną lub zawodową w danej dziedzinie. Jeżeli towary lub usługi, które ma sygnować dany znak, przeznaczone są dla ogółu konsumentów, to należy stwierdzić, że chodzi o przeciętnych konsumentów, którzy obecnie są dostatecznie uważni i rozsądni przy wyborze produktów. W orzecznictwie unijnym przyjęto właśnie taki model przeciętnego konsumenta, przy czym poziom spostrzegawczości takiego konsumenta może się różnić w zależności od rodzaju towarów lub usług (wyroki TS z 16.07.1998 r., C-210/96, Gut Springenheide i Tusky, EU:C:1998:369, oraz z 22.06.1999 r., C-342/97 Lloyd v. Klijsen, EU:C:1999:323). Zatem krąg odbiorców ustala się na podstawie charakteru i przeznaczenia towarów, jakie ma sygnować dany znak towarowy. W przypadku gdy chodzi o towary bardzo wyspecjalizowane, przy ich zakupie odbiorcy mają wyższy stopień uwagi niż w przypadku zakupów towarów powszechnego użytku, gdzie wystarcza przeciętny poziom uwagi. W tym miejscu należy odnieść się także do zarzutu niewłaściwego określenia relewantnego kręgu odbiorców. Zarzut ten zasługuje na uwzględnienie o tyle, że zarówno Organ, jak i Sąd pierwszej instancji przyjęli w sposób uogólniony, iż odbiorcami towarów i usług objętych zgłoszeniem są wyłącznie profesjonaliści o wysokim poziomie wiedzy technicznej. Tymczasem zakres zgłoszenia obejmuje różnorodne towary i usługi, co wymagało zróżnicowanej oceny poziomu uwagi i wiedzy ich odbiorców. Przyjęcie jednolitego modelu odbiorcy bez odniesienia do poszczególnych kategorii towarów i usług prowadzi do uproszczenia analizy i w konsekwencji do wadliwej subsumcji. Nawet jeżeli część odbiorców ma charakter profesjonalny, należy ustalić, czy dotyczy to wszystkich towarów i usług objętych zgłoszeniem oraz jaki jest rzeczywisty poziom wiedzy tych odbiorców w odniesieniu do oznaczenia "KWE". Nie każdy profesjonalny odbiorca usług serwisowych, doradczych albo organizacyjnych musi automatycznie odczytywać oznaczenie "KWE" jako symbol techniczny, a nie jako oznaczenie przedsiębiorcy. W tym zakresie Organ nie wykazał, że oznaczenie "KWE" jest powszechnie używane w obrocie handlowym do przedstawiania towarów lub usług objętych zgłoszeniem, albo że istnieją konkretne przesłanki pozwalające stwierdzić, iż może być używane w tym celu. Nie sposób również pominąć wewnętrznej niespójności stanowiska Organu w zakresie przyjętego modelu odbiorcy. Z jednej strony Organ zakłada, że właściwym kręgiem odbiorców są profesjonaliści z branży energetycznej, a zatem osoby dysponujące wiedzą specjalistyczną i podwyższonym poziomem uwagi. Z drugiej strony przyjmuje, że odbiorcy ci będą utożsamiać oznaczenie "KWE" z jednostką techniczną "kilowat elektryczny". Takie założenie nie zostało jednak poparte żadną analizą sposobu funkcjonowania tego oznaczenia w języku specjalistycznym. Przeciwnie, przyjmując punkt widzenia profesjonalnego odbiorcy, należało rozważyć, czy w obrocie branżowym jednostka ta nie funkcjonuje w określonej, utrwalonej formie zapisu (kWe), a tym samym czy oznaczenie "KWE" - zapisane w formie wielkich liter - rzeczywiście byłoby przez takich odbiorców postrzegane jako odniesienie do tej jednostki, czy też jako odrębne oznaczenie o potencjalnej funkcji identyfikacyjnej. Pominięcie tej kwestii prowadzi do wniosku, że Organ, odwołując się do modelu profesjonalnego odbiorcy, nie przeprowadził konsekwentnej analizy jego rzeczywistej percepcji, lecz ograniczył się do przyjęcia założenia o charakterze ogólnym, niewystarczającego dla zastosowania art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. 12. Odnosząc się do argumentu, że oznaczenie "KWE" stanowi część firmy Skarżącej, należy podkreślić, że sam ten fakt nie przesądza automatycznie o zdolności odróżniającej. Nie jest jednak okolicznością obojętną. Skoro oznaczenie funkcjonuje jako element identyfikacji przedsiębiorcy, Organ powinien był rozważyć, czy w zwykłych warunkach obrotu może ono zostać odebrane jako oznaczenie pochodzenia handlowego. Tymczasem ta okoliczność została potraktowana w sposób marginalny, bez realnego powiązania z funkcją znaku towarowego. W konsekwencji należy stwierdzić, że zarówno wykładnia, jak i zastosowanie art. 129¹ ust. 1 pkt 2 p.w.p. w tej sprawie nastąpiły z naruszeniem prawa. Przyjęcie, że oznaczenie "KWE" nie posiada konkretnej zdolności odróżniającej, zostało oparte na nieprawidłowym utożsamieniu istnienia desygnatu z opisowością oraz na braku wykazania związku tego oznaczenia z towarami i usługami objętymi zgłoszeniem w stopniu uzasadniającym odmowę udzielenia prawa ochronnego. 13. Na tle powyższych rozważań zasadny okazuje się również zarzut naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Organ poprzestał bowiem na przyjęciu określonej tezy interpretacyjnej, nie podejmując próby jej zweryfikowania w oparciu o materiał dowodowy odnoszący się do rzeczywistego sposobu postrzegania oznaczenia przez uczestników obrotu. Uzasadnienie decyzji ma charakter w znacznej mierze deklaratywny i nie zawiera analizy pozwalającej na odtworzenie toku rozumowania prowadzącego do przyjętego rozstrzygnięcia. Wadliwość ta została następnie powielona przez Sąd pierwszej instancji, który ograniczył się do zaakceptowania stanowiska Organu, nie dokonując jego pogłębionej kontroli. W tym kontekście trafnie podnosi Skarżąca kasacyjnie, że dla zastosowania art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. konieczne jest wykazanie, iż oznaczenie pozostaje w bezpośrednim, konkretnym i łatwo dostrzegalnym związku z towarami lub usługami, dla których zostało zgłoszone, a relewantny krąg odbiorców postrzega je nie jako oznaczenie pochodzenia, lecz jako informację o właściwościach tych towarów lub usług. Tymczasem taka analiza w sprawie nie została przeprowadzona w sposób odpowiadający standardom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ani też nie została w sposób przekonujący zaprezentowana w uzasadnieniu decyzji i wyroku. 14. W konsekwencji należy uznać, że Organ nie przeprowadził testu wymaganego przez art. 1291 ust. 1 pkt 2 p.w.p. Nie ustalił w sposób dostateczny, czy oznaczenie "KWE" w odniesieniu do konkretnych towarów i usług, w zwykłych warunkach obrotu oraz z perspektywy właściwego kręgu odbiorców, rzeczywiście nie pozwala na odróżnienie towarów lub usług Skarżącej od towarów lub usług innych przedsiębiorców. Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę, zaakceptował tę wadliwą konstrukcję rozumowania. Nie dokonał samodzielnej i pogłębionej kontroli tego, czy organ rzeczywiście zbadał konkretną zdolność odróżniającą oznaczenia "KWE", lecz w istocie poprzestał na powtórzeniu głównych założeń decyzji. 15. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego art. 130 p.w.p., należy wskazać, że wtórna zdolność odróżniająca ma znaczenie dopiero wtedy, gdy prawidłowo stwierdzono brak pierwotnej zdolności odróżniającej. Co do zasady jej wykazanie obciąża zgłaszającego, ponieważ to on powołuje się na nabycie przez oznaczenie funkcji identyfikacyjnej w następstwie używania. W tej sprawie jednak zasadnicza wadliwość rozstrzygnięcia polega na tym, że Organ nie przeprowadził prawidłowej oceny pierwotnej, konkretnej zdolności odróżniającej. W tej sytuacji ocena nabycia wtórnej zdolności odróżniającej miała charakter przedwczesny. 16. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu, a działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił także decyzję Organu uznając, że sprawa wymaga ponownego rozpoznania przez Organ, przy uwzględnieniu przedstawionej wykładni przepisów prawa materialnego oraz standardów postępowania dowodowego. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
27 marca 2023
Symbol z opisem
6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne
Własność przemysłowa
Skarżony organ
Urząd Patentowy RP
Sędziowie
Anna Ostrowska Elżbieta Czarny-Drożdżejko /przewodniczący/ Patrycja Joanna Suwaj /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny