II GSK 700/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia NSA Dariusz Zalewski Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Łd 657/22 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 lipca 2022 r. nr BP.501.2261.2021.2058.LD5.246896 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Przedmiot kontroli kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 657/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę [...] (skarżąca, strona skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (organ II instancji, GITD, organ) z dnia 27 lipca 2022 r., nr BP.501.2261.2021.2058.LD5.246896, w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku. Dnia 3 marca 2021 r. w [...] poddano kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr. rej. [...], którego kierowca ([...]) wykonywał przewóz drogowy rzeczy ze [...] do [...]. Kierowca nie okazał do kontroli zaświadczeń o działalności za dni wolne za okres: 3-9, 10-16, 16-17, 18-22 i 23-26 lutego oraz 27 lutego-3 marca 2021 r. Podczas przesłuchania w charakterze świadka kierowca zeznał, że jest zatrudniony w skarżącej spółce od marca 2017 r., natomiast w ww. dniach odbierał odpoczynek dzienny, jednak pracodawca nie zaopatrzył go w wymagane zaświadczenia. Zapytany o nadzór skarżącej, kierowca zeznał, że nie pamięta, czy pracodawca szkolił go z zakresu prawidłowego czasu jazdy i odpoczynków oraz posługiwania się tachografem. Powyższe okoliczności zostały udokumentowane w protokole kontroli z dnia 3 marca 2021 r. Pismem z dnia 3 marca 2021 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji) zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia 22 października 2021 r., nr WITD.DI.0152.V0114/27/21, organ I instancji nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 12000 zł za następujące naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (u.t.d.): wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d.) oraz niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. - za każdy dokument (lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.). Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie. Decyzją z dnia 27 lipca 2022 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji GITD podniósł, że chwili zatrzymania do kontroli kierowca nie był pracownikiem skarżącej w rozumieniu art. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks prac (k.p.), tj. nie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Powyższy fakt wynika z zeznania kierowcy, które zostało potwierdzone przez skarżącą, która kopie umów zwartych z kierowcą. Organ podkreślił, że przekazane przez skarżącą kopie umów zlecenia zawartych z kierującym pojazdem nie spełniają warunków wskazanych w art. 2 w zw. z art. 22 oraz art. 29 k.p. W umowach tych nie wskazano miejsca wykonywania pracy, wynagrodzenia za pracę odpowiadającego rodzajowi pracy ze wskazaniem składników wynagrodzenia ani wymiaru czasu pracy. Ponadto kierowca nie został zobowiązany do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, a z przedstawionych przez skarżącą w toku postępowania wyjaśniającego oświadczeń z dnia 29 stycznia 2021 r. i z dnia 1 marca 2021 r. wynika, że [...] – jako osoba wykonującą przewozy drogowe na rzecz skarżącej – nie jest jej pracownikiem. Zdaniem organu, zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczy o wykonywaniu przez skarżącą transportu drogowego rzeczy bez wymaganych uprawnień i nie jest możliwa zmiana kwalifikacji prawnej naruszenia z lp. 1.1 na 1.4 załącznika nr 3 do u.t.d., ponieważ skarżąca nie spełniła łącznie wszystkich wymogów zawartych w art. 4 pkt 4 u.t.d. dotyczących niezarobkowego przewozu drogowego. Przedsiębiorca prowadzący inną niż działalność transportowa działalność gospodarczą, chcąc wykonywać choćby incydentalnie przewóz drogowy, a więc realizować tę działalność jako pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności, musi nie tylko legitymować się zaświadczeniem o zgłoszeniu przewozu na potrzeby własne, lecz także przewóz tego rodzaju (przewóz na potrzeby własne) musi spełniać wszystkie pozostałe przesłanki z art. 4 pkt 4 lit. a-d u.t.d., do których należy prowadzenie pojazdu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Organ podkreślił również, że obowiązek posiadania zezwolenia uprawniającego do wykonywania transportu drogowego dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 u.t.d. W rozpatrywanym przypadku skarżąca zgodnie z wpisem do CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) prowadzi działalność oznaczoną kodem 49.41.Z - transport drogowy towarów. W ocenie GITD, odpowiedzialność administracyjna ma co do zasady charakter obiektywny i opiera się na samym fakcie naruszenia. Przepisy u.t.d. nakładają na podmiot wykonujący krajowy transport drogowy rzeczy obowiązek posiadania odpowiednich uprawnień (licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy lub zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy). Jak wynika z informacji otrzymanej od organów licencyjnych, strona powyższych uprawnień nie posiadała. Nie ma żadnego uzasadnienia, aby przepisy wyjątkowe, które pozwalają na wykonywanie transportu drogowego podmiotom niemającym licencji i niespełniającym wymagań koniecznych do uzyskania licencji transportowej interpretować rozszerzająco. Przewóz drogowy wykonywany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, ale niespełniający wymogów określonych w art. 4 pkt 4 u.t.d. musi zostać uznany za transport drogowy, o którym mowa w art. 4 pkt 3a u.t.d. Wykonywanie zaś takiego przewozu może się odbywać tylko po uzyskaniu zezwolenia na wykonywanie transportu drogowego rzeczy. Jak stwierdził organ, podczas wykonywania przewozu [...] był zobowiązany posiadać kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (u.c.p.k.). Kontrolowany przewóz drogowy kierujący wykonywał tymczasem bez dokumentów określających jego aktywność kierowcy w okresie podlegającym kontroli. Łącznie kierujący nie posiadał 6 dokumentów za okres podlegający kontroli. Zdaniem organu, skarżąca nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Wobec powyższego brak było podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie sporna jest kwestia, czy kontrolowany przewóz był przewozem na potrzeby własne skarżącej w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. W ocenie Sądu, GITD trafnie uznał, że przedmiotowy przewóz nie był przewozem na potrzeby własne, o którym mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d. Zdaniem WSA, [...] (kierowca) nie był pracownikiem skarżącej w rozumieniu art. 2 k.p. Wykonywał on różne czynności na rzecz skarżącej od marca 2017 r. na podstawie umów zlecenia, przy czym ostatnią umowę zawarto na okres od 1 marca 2021 r. do 31 marca 2021 r. Praca kierowcy objęta ww. umową obejmowała "obsługę logistyczną firmy", zaś wynagrodzenie wynosiło 25 zł za każdą godzinę realizacji zlecenia. Pojęcie "logistyka" to planowanie i organizacja przedsięwzięcia, "w które jest zaangażowane dużo osób i środków finansowych". Skarżąca uznała, że termin "obsługa logistyczna firmy" obejmuje także przewóz jej towarów pojazdem samochodowym. W ocenie Sądu, analiza umowy z dnia 1 marca 2021 r. wskazuje, że nie może ona zostać uznana za umowę o pracę. Zawiera bowiem uregulowania niedopuszczalne w stosunkach pracy. W ramach stosunku pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie (art. 85 § 1 k.p.). W umowie z dnia 1 marca 2021 r. przewidziano natomiast, że wypłata wynagrodzenia nastąpi w ciągu 14 dni po wystawieniu rachunku przez zleceniobiorcę i stwierdzeniu przez zleceniodawcę terminowego i prawidłowego wykonania zleconej pracy (§ 5 umowy). Z przepisu tego wynika, że wynagrodzenie nie zostanie wypłacone zleceniobiorcy, gdy nie wystawi on rachunku albo gdy zleceniodawca stwierdzi, że zlecenie nie zostało wykonane terminowo i prawidłowo. W prawie pracy takie warunki wypłaty wynagrodzenia za pracę są niedopuszczalne. Nie można bowiem uzależniać wypłaty wynagrodzenia pracownikowi od tego, czy wystawi on rachunek albo od tego czy w ocenie pracodawcy terminowo i prawidłowo wykonał on pracę. Następnie WSA wskazał, że w każdej umowie o pracę musi być określone miejsce wykonywania pracy (art. 29 § 1 pkt 2 k.p.), a w umowie z dnia 1 marca 2021 r. takie miejsce nie zostało określone. W każdej umowie o pracę musi być określone wynagrodzenie za pracę odpowiadające rodzajowi pracy ze wskazaniem składników wynagrodzenia (art. 29 § 1 pkt 3 k.p.), a w ww. umowie określono jedynie stawkę 25 zł za godzinę realizacji zlecenia. Nie określono zatem, jaki jest to składnik wynagrodzenia i czy przewidziano jeszcze inne składniki wynagrodzenia jak premie, nagrody, ekwiwalenty itp. W każdej umowie o pracę musi być ponadto określony wymiar czasu pracy (art. 29 § 1 pkt 4 k.p.), zaś w ww. umowie tego nie określono. Nie wiadomo zatem, w ocenie Sądu, w jakim wymiarze czasu pracy kierowca miał ją świadczyć. Jest to o tyle istotne, że w sytuacji gdy pracownik wykonuje pracę ponad obowiązującą go normę czasu pracy, przysługuje mu wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych (art. 151 k.p.). W przypadku ww. kierowcy nie sposób tego ustalić, gdyż nie wiadomo, w jakim wymiarze czasu pracy winien on świadczyć pracę. Z nadesłanych przez skarżącą list obecności wynika natomiast, że kierowca sporadycznie świadczył pracę i nie miał żadnej określonej normy czasu pracy. W lutym świadczył on pracę jedynie przez 7 dni, a w marcu jedynie przez 3 dni. Ponadto Sąd wyjaśnił, że w § 8 umowy z dnia 1 marca 2021 r. określono, iż w sprawach nieuregulowanych umową mają zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (k.c.). Zastosowanie mają więc między innymi przepisy dotyczące wypowiedzenia umowy zlecenia przez zleceniobiorcę i zleceniodawcę (art. 746 k.c.) W przypadku wypowiedzenia umowy przez zleceniobiorcę odbywa się to na zasadach określnych w art. 746 § 1 k.c., a w przypadku wypowiedzenia przez zleceniodawcę na zasadach określonych w art. 746 § 2 k.c. Są to odmienne zasady wypowiedzeń umowy od zasad obowiązujących w k.p., gdyż pracownik może w każdym czasie wypowiedzieć umowę o pracę i nie ma obowiązku zapłaty odszkodowania pracodawcy. Również odmienne są zasady wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę w stosunku do uregulowania określonego w art. 746 § 2 k.c. Odesłanie w § 8 umowy z dnia 1 marca 2021 r. do przepisów k.c. oznacza także, iż w stosunku do roszczeń wynikających z tej umowy obowiązują terminy przedawnienia określone w art. 751 k.c., które są odmienne względem terminów przedawnienia określonych w art. 291-295 k.p. Zdaniem Sądu okoliczność, że obie strony umowy z dnia 1 marca 2021 r. traktowały ją jako umowę zlecenia świadczą także dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych, tj. pismo skarżącej z dnia 18 marca 2021 r., w którym wyjaśniła, że [...] jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia i opisała sposób świadczenia przez ww. usług (k. 62-64). Również w oświadczeniach [...] z dnia 29 stycznia 2021 r. i z 1 marca 2021 r. ww. skreślił sformułowanie "pracownik", a pozostawił określenie "osoba wykonująca przewozy" (k. 52 i 54). Zarówno wymienione oświadczenia, jak i treść pisma skarżącej z dnia 18 marca 2021 r. wskazują, że wolą obu stron było zawarcie umowy zlecenia, a nie umowy o pracę. Obie strony traktowały zatem zawierane umowy jako umowy zlecenia. Następnie Sąd zauważył, że po raz pierwszy skarżąca podniosła, iż powyższe umowy nie były umowami zlecenia, lecz umowami o pracę, w odwołaniu od decyzji I instancji, kiedy okazało się, że przewóz z dnia 3 marca 2021 r. nie może być uznany za przewóz na potrzeby własne z tego powodu, że [...] nie był pracownikiem skarżącej. Zmiana stanowiska skarżącej w tym zakresie – w ocenie Sądu – była podyktowana chęcią uniknięcia kary pieniężnej. Konkludując, Sąd I instancji dodał, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona żadna z okoliczności egzoneracyjnych określonych w art. 92c ust.1 u.t.d. Skarżąca nie podnosiła zresztą, że okoliczność taka miała miejsce, a wykazanie jej zaistnienia spoczywa na stronie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, to jest w szczególności: a) art. 4 ust. 1 u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przewoź wykonywany w dniu 3 marca 2021 roku przez [...] na rzecz skarżącej był krajowym transportem drogowym, podczas gdy był to niezarobkowy przewoź drogowy; b) art. 4 ust. 4 u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w przypadku, gdy przewóz wykonywany w dniu 3 marca 2021 roku był przewozem na potrzeby własne skarżącej, wykonywanym pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej skarżącego przy użyciu pojazdu należącego do skarżącej i przez jego pracownika; c) art. 4 ust. 4 u.t.d. w zw. z art. 22 § 1 k.p. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że pracownikiem w rozumieniu tego przepisu jest jedynie osoba zatrudniona na podstawie umowy nazwanej jako umowa o pracę, podczas gdy dla zakwalifikowania stosunku prawnego jako umowy o pracę decydujące znaczenia ma uzgodniony przez strony sposób jej wykonania spełniający warunki określone w art. 22 § 1 k.p., a nie jej nazwa; d) art. 5 ust. 1 u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca miała obowiązek uzyskać zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika, podczas gdy skarżąca nie wykonywała transportu drogowego, tylko niezarobkowy przewóz drogowy; e) art. 87 ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 31 ust. 1 u.c.p.k. w zw. z art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, błędną wykładnię i uznanie, że skarżąca miała obowiązek wyposażyć kierowcę w zaświadczenie o czasie pracy kierowcy, podczas gdy przepis ten stanowi, że zaświadczenie jest wymagane w braku możliwości wprowadzenia danych na tachografie, zaś pojazd skarżącej był wyposażony w tachograf, a kierowca byt przeszkolony z jego używania, więc kierowca miał możliwość wprowadzania danych; f) art. 92a ust. 1 u.t.d. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca podlega karze w wysokości 12000 zł, podczas gdy skarżąca nie naruszyła obowiązków lub warunków przewozu drogowego; g) art. 92c ust. 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia, gdyż wyposażyła kierowcę w tachograf i przeszkoliła w jego używaniu, zaś niewprowadzenie tych danych przez kierowcę wynikało wyłącznie z jego zaniechania; 2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. w szczególności art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego daje podstawy prawne do uwzględnienia wniesionej skargi. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. V. Stanowisko strony przeciwnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu. 2. Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych. 3. Wobec niestwierdzenia określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstaw nieważności postępowania sądowego, jak również przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej – zgodnie z zasadą rozporządzalności procesowej – do weryfikacji podniesionych zarzutów kasacyjnych, uznając, że są one pozbawione zdolności do skutecznego podważenia mocy wiążącej zaskarżonego wyroku. 4. Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych w pkt 1 części ekscepcyjnej petitum skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dotyczą one dwóch zasadniczych zagadnień prawnych, które stały się przedmiotem sporu interpretacyjnego między stronami postępowania sądowego. Po pierwsze, strona skarżąca kasacyjnie podjęła próbę podważenia pozytywnego rezultatu weryfikacji prawidłowości wykładni przepisów art. 4 pkt 4 w zw. z art. 4 pkt 3 u.t.d. w zakresie, w jakim przepis ten odwołuje się do pojęcia pracownika. Zagadnienie to miało bazowe znaczenie dla uznania odpowiedzialności strony skarżącej kasacyjnie w zakresie naruszenia opisanego pod poz. 1.1. w załączniku nr 3 do u.t.d. (wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji innej niż licencja wspólnotowa), gdyż przyjęcie, iż strona nie spełniła wszystkich warunków definicji "niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne" (art. 4 pkt 4 u.t.d.), w tym warunku wykonywania przewozu pojazdami samochodowymi prowadzonymi przez przedsiębiorcę lub jego pracowników (art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d.), implikowało wniosek, że zgodnie z zasadą ustanowioną w art. 5 ust. 1 u.t.d. strona ta powinna była przed rozpoczęciem spornego przejazdu drogowego wykonywanego przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej oraz niespełniającego warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 u.t.d., uzyskać stosowne zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Rozstrzygając powyższy spór interpretacyjny należało podzielić stanowisko zajęte przez kontrolowany Sąd Wojewódzki, który trafnie (oraz zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego – zob. np. wyrok z dnia 15 maja 2008 r., II GSK 65/08, wyrok z dnia 5 listopada 2008 r., II GSK 436/08) zauważył, że skoro ustawa o transporcie drogowym nie zawiera odrębnej (autonomicznej) definicji pojęcia pracownika, to pojęciu temu należy nadać znaczenie ustanowione normatywnie w regulacji kodeksowej z zakresu prawa pracy (ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy/k.p.), która ma znaczenie ogólnosystemowe w krajowym porządku prawnym. Jeżeli zatem zgodnie z art. 2 k.p. pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, to brak formalnego i wiążącego podważenia w trybie właściwego postępowania sądowego kwalifikacji podstawy prawnej świadczenia usługi przewozowej przez zatrzymanego w toku kontroli drogowej kierowcę, który działał w imieniu i na rzecz strony skarżącej jako wykonujący zlecenie na podstawie kolejnej umowy zlecenia z dnia 1 marca 2021 r. (umowy tego rodzaju były zawierane z ww. osobą od marca 2017 r.), nie mógł skutkować przyjęciem przez skarżony organ odmiennej oceny prawnej w tym zakresie. Organy Inspekcji Transportu Drogowego nie są bowiem upoważnione, z zastrzeżeniem wyjątkowej kompetencji przewidzianej w art. 100 § 2 w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do samodzielnej i wiążącej zmiany kwalifikacji prawnej podstawy zatrudnienia z niepracowniczej na umowną pracowniczą (umowa pracę) w świetle konstytutywnych cech normatywnych, o których mowa w art. 22 § 1 k.p. Po drugie, wobec potwierdzenia prawidłowości kwalifikacji prawnej stosunku prawnego łączącego kierowcę ze stroną skarżącą, jako stosunku zobowiązaniowego typu niepracownicznego, należało dokonać weryfikacji stanowiska Sądu meriti co do stosowalności do poddanego kontroli kierowcy przepisów o czasie pracy kierowców, w tym przepisów o ewidencji czasu pracy oraz obowiązku wystawiania przez przedsiębiorcę wykonującego przewóz drogowy zaświadczenia, o którym mowa w art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (u.c.p.k.). Zagadnienie to miało zasadnicze znaczenie dla oceny prawidłowości zastosowania w przedmiotowej sprawie sankcji stypizowanej pod poz. 1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z art. 87 ust. 1 u.t.d. Karze pieniężnej podlega bowiem niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w tym ostatnim przepisie, który wyraźnie nakazuje posiadanie przez kierowcę w trakcie przejazdu zaświadczenia, o którym mowa w art. 31 u.c.p.k. Odnosząc się do powyższego zagadnienia, trzeba stwierdzić, że treść normatywna wynikająca z art. 26d ust. 2 i 3 w zw. z art. 1 pkt 1b lit. a) oraz w zw. z art. 25 u.c.p.k. nie pozostawia wątpliwości co do stosowalności do osób niezatrudnionych przez przedsiębiorcę na podstawie stosunku pracy (kierowców niepozostających w stosunku pracy), lecz osobiście wykonujących na jego rzecz przewozy drogowe, do których ma zastosowanie rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1, ze zm.), albo Umowa europejska dotycząca pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe (AETR), sporządzona w Genewie dnia 1 lipca 1970 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 409), przepisów o ewidencji czasu pracy kierowców, która obejmuje m.in. rodzaj i wymiar zwolnień od pracy, rodzaj i wymiar innych usprawiedliwionych nieobecności w pracy, wymiar nieusprawiedliwionych nieobecności w pracy (zob. art. 25 ust. 2 u.c.p.k.), a w konsekwencji – na mocy wyraźnego zastrzeżenia (art. 31 ust. 4 u.c.p.k.) odpowiedniego stosowania przepisów art. 31 ust. 1-3 u.c.p.k. do kierowców niezatrudnionych przez przedsiębiorcę, lecz wykonujących osobiście przewozy na jego rzecz – także regulacji dotyczącej obowiązku wystawiania tym kierowcom zaświadczenia, o którym mowa w art. 31 ust. 1 u.c.p.k. Nie poddaje się natomiast szczegółowej ocenie merytorycznej ekscepcja kasacyjna dotycząca wadliwego "niezastosowania" art. 92c ust. 1 u.t.d., gdyż niezależnie od wadliwości strukturalnej ogranicza się ona do powtórzenia ogólnej treści powyższej regulacji. Wobec oddalenia wszystkich zarzutów naruszenia prawa materialnego nie podlegał także uwzględnieniu zarzut konsekwencyjny opisany w pkt 2 części ekscepcyjnej petitum skargi kasacyjnej. 5. W tym stanie rzeczy, mając na względzie całość podniesionej argumentacji oraz działając na podstawie art. 184, art. 204 pkt 1 oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej (punkt pierwszy wyroku) oraz zasądzeniu od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz skarżonego organu kwoty 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (punkt drugi wyroku). ----------------------- 2