Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 663/23

Wyrok NSA z 12 maja 2026 r., II GSK 663/23 – transport drogowy i przewozy

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
12 maja 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Dariusz Zalewski (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar Protokolant asystent sędziego Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1882/22 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr BP.702.2729.2021.2060.BEPO.3338 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. odstępuje w całości od zasądzenia od W. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1882/22 wskutek skargi W. S. (dalej: Skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 27 kwietnia 2022 r. nr BP.702. 2729.2021.2060.BEPO.3338 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z 19 sierpnia 2021 r. oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania. II. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 27 kwietnia 2022 r., działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1376, ze zm.; dalej: u.d.p.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 32, ze zm.; dalej rozporządzenie), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 180, ze zm.; dalej: u.t.d.), utrzymał w mocy własną decyzję z 19 sierpnia 2021 r. o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł. Motywując rozstrzygnięcie stanął na stanowisku, że skoro korzystający z drogi publicznej Skarżący 3 marca 2021 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej, to konsekwencją tego było nałożenie na niego kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł stosownie do art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. W oparciu o pismo Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) Oddział we Wrocławiu z 18 czerwca 2021 r. dotyczące oznakowania w dniu przejazdu drogi krajowej nr S8 węzeł Wrocław Psie Pole - węzeł Łódź Południe zaznaczył, że na wskazanym odcinku nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej. Według organu odwoławczego materiał dowodowy potwierdził fakt, iż w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany zespół pojazdów poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej nr S8 z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Poddany kontroli pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viabox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Organ nawiązał do art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. oraz art. 2 pkt 33 i pkt 5 i wyjaśnił, że przy określaniu dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego (niezależnie czy jest to samochód osobowy czy samochód ciężarowy) i przyczepy lub naczepy (niezależnie od tego, czy znajduje się na niej ładunek czy nie). Dla ustalenia odpowiedzialności strony bez znaczenia pozostaje faktyczna (rzeczywista) masa zespołu pojazdów. W tym kontekście zauważył, że Skarżący poruszał się zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej wynoszącej powyżej 3,5 t, w tym samochodem ciężarowym o dmc wynoszącej 2760 kg oraz przyczepą o dmc wynoszącej 750 kg, co zostało ustalone na podstawie informacji zawartych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK). Jednocześnie uznał, że przedmiotowy odcinek drogi został prawidłowo oznakowany znakami informującymi, iż jest to płatny odcinek drogi krajowej, co zostało ustalone na podstawie pisma GDDKiA Oddział we Wrocławiu. Wobec tego, zdaniem organu, tłumaczenie Skarżącego, że został wprowadzony w błąd przez sprzedającego, nie może zostać uwzględnione, bowiem pracownik salonu nie miał prawnego obowiązku informowania strony o ciążących obowiązkach korzystającego z sieci płatnych dróg krajowych wynikających z ustawy o drogach publicznych, a strona, dysponując dowodami rejestracyjnymi, mogła przed skorzystaniem z drogi krajowej zweryfikować dopuszczalną masę całkowitą ww. pojazdów. Jak wyjaśnił organ, decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej spoczywa na nim obowiązek wymierzenia kary pieniężnej niezależnie od motywów, jakimi kierował się korzystający z drogi publicznej wjeżdżając na drogę płatną, jego sytuacji osobistej i materialnej, jak i od tego, czy miał on świadomość, że narusza prawo. Odpowiedzialność uregulowana w ustawie o drogach publicznych ma charakter zobiektywizowany, a ustawową przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Zdaniem organu, przesłanki zawarte w art. 189e oraz art. 189f k.p.a. nie znajdują zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Organ stanął na stanowisku, iż skoro strona uchybiła podstawowym obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej jakimi są zawarcie umowy z operatorem systemu i nabycie urządzenia viabox, to nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a., czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a. Argumentował, że waga naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych, a obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony). Przewidziana kara administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak jednorazowy charakter naruszenia, brak świadomości strony. Organ podkreślił, że nie miało też miejsca zdarzenie o charakterze siły wyższej, a więc o charakterze przypadkowym lub naturalnym (żywiołowym), nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje. Natomiast nieznajomość prawa jest okolicznością zależną od strony. W ocenie organu, okoliczności podniesione przez Skarżącego nie mogą stanowić podstawy do odstąpienia od nałożenia kary lub umorzenia postępowania administracyjnego, nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e k.p.a. i art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Reasumując swoje stanowisko organ wskazał, iż naruszono określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych. Za takie postępowanie należało wymierzyć karę w wysokości 1 500 zł, co uczyniono prawidłowo. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę przyjmując, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna naruszają prawo w stopniu mogącym rzutować na treść rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, obowiązkiem organu było skontrolowanie, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., zwłaszcza, że były one akcentowane przez Skarżącego już w toku postepowania administracyjnego. Zaznaczył następnie, że stan faktyczny sprawy jest w wielu aspektach zbieżny z tym, który występował w sprawie rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt II GSK 130/19, który wyrokiem z 25 maja 2022 r. uchylił wyrok tego Sądu oddalający skargę od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przez GITD za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Sąd przywołał fragment uzasadnienia powołanego wyżej wyroku i stwierdził, że organ nie wykonał obowiązku dokonania oceny wszelkich twierdzeń faktycznych Skarżącego pod kątem ewentualnego występowania przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary przewidzianych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zauważył, iż swoje stanowisko o braku zastosowania ww. regulacji organ oparł w zasadzie tylko i wyłącznie na okoliczności naruszenia prawa i wynikającej wprost z regulacji ustawowych odpowiedzialności o charakterze obiektywnym, czym de facto zanegował możliwość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary, przewidzianej przepisami Działu IV k.p.a. Nie odniósł się zatem do argumentacji podnoszonej w powyższym zakresie w toku postępowania administracyjnego przez Skarżącego, pomijając konieczność poczynienia stosownych ustaleń faktycznych i zgromadzenia na te okoliczności odpowiedniego materiału dowodowego, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., jak również art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uzasadnienie tej kwestii w obu wydanych w sprawie decyzjach przy pominięciu elementów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Formułując wskazania co do dalszego postępowania wskazał, że organ obowiązany będzie wziąć pod uwagę argumentację Skarżącego, a w szczególności fakt, iż nie deklarował braku znajomości przepisów, tylko pozostawanie w błędzie co do DMC kierowanego zespołu, co do której błędnie został poinformowany przez pracownika salonu, w którym nabywał pojazd. Nadto weźmie pod uwagę nieznaczne (o 10 kg) przekroczenie DMC pojazdu, od której przewidziany jest obowiązek uiszczania opłaty elektronicznej na płatnych odcinkach dróg publicznych (3,5 T) oraz fakt braku doświadczenia w prowadzeniu tego rodzaju samochodów ciężarowych. Zdaniem Sądu, okolicznością irrelewantną w sprawie w kontekście treści art. 189f ust. 1 k.p.a., jest wielość spraw, które skutkowały wielością nałożonych na Skarżącego kar. Fakt ten nie stanowi przesłanki, na podstawie której może nastąpić odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Nie stanowi jednak przeszkody w zastosowaniu tej instytucji. Stwierdził, że organ obowiązany będzie zbadać, czy zaniechanie naruszenia przepisów nastąpiło niezwłocznie po uzyskaniu przez Skarżącego wiedzy o naruszaniu prawa przez sporne przejazdy, czyli niezwłocznie po tym, jak zorientował się o płatnym charakterze przejazdów. Ma to znaczenie dla oceny sytuacji Skarżącego w kontekście przesłanek z art. 189f § 1 ust. 1 k.p.a. 3. Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył skargę kasacyjną od wyroku z 30 listopada 2022 r. Zaskarżając go w całości wniósł o jego uchylenie i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie sprawy na rozprawie. Sądowi zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1, art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, i art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną ocenę okoliczności sprawy oraz pominięcie argumentacji organu zawartej w uzasadnieniu uchylonej decyzji, a w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że w sprawie istniały istotne okoliczności, które nie zostały przez organ wyjaśnione w kontekście możliwości zastosowania w sprawie art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a., w sytuacji gdy właściwa analiza niniejszej sprawy, winna prowadzić Sąd pierwszej instancji do odmiennych wniosków; 2) obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ dokonał niewłaściwej wykładni powołanego przepisu, co w konsekwencji doprowadziło do zanegowania możliwości zastosowania w tej sprawie instytucji odstąpienia od nałożenia kary określonej w tym przepisie. 3. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według spisu kosztów, przedłożonego przez Skarżącego przed zamknięciem rozprawy. III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. 2. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego, wobec czego NSA przystąpił do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego. 3. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli kasacyjnej wyznaczają granice skargi kasacyjnej oraz sposób sformułowania zarzutów. W niniejszej sprawie zarzuty te koncentrują się wokół oceny prawidłowości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz powiązanej z tym kwestii, czy organ wystarczająco wyjaśnił okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia i czy istniały podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. 4. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1882/22, którym uchylono decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 27 kwietnia 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z 19 sierpnia 2021 r. w przedmiocie nałożenia na W. S. kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. 5. Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy WSA zasadnie uznał, że organ nie wyjaśnił w sposób wystarczający wszystkich okoliczności istotnych dla oceny możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w szczególności dotyczących niewielkiego przekroczenia progu 3,5 tony dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów, błędnego przekonania strony co do braku obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej oraz późniejszego zachowania strony po uzyskaniu wiedzy o tym obowiązku. Rozstrzygnięcia wymagało więc, czy wskazane przez WSA uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prowadzić do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, czy też - jak podnosił organ - z uwagi na charakter naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej oraz treść art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. okoliczności te nie mogły skutkować zastosowaniem tej instytucji. 6. Oba zarzuty skargi kasacyjnej okazały się skuteczne. Zarzuty te, mimo że zostały sformułowane odrębnie jako zarzut naruszenia przepisów postępowania oraz zarzut naruszenia prawa materialnego, pozostają ze sobą ściśle powiązane. Oba dotyczą bowiem tego, czy WSA prawidłowo ocenił stanowisko organu w zakresie braku podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Z tego względu uzasadnione jest ich łączne rozpoznanie, przy czym w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu procesowego, ponieważ to on legł u podstaw uchylenia decyzji przez Sąd pierwszej instancji. 7. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. jest usprawiedliwiony. W sprawie nie było sporu co do zasadniczych okoliczności faktycznych. W dniu 3 marca 2021 r. urządzenie kontrolne zarejestrowało przejazd pojazdu o nr rej. [...] wraz z przyczepą [...] po płatnym odcinku drogi krajowej S8, węzeł Wrocław Psie Pole - węzeł Łódź Południe. Z danych CEPiK wynikało, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 3510 kg, a więc przekraczała próg 3,5 tony. Pojazd nie był wyposażony w urządzenie viaBox i nie był zarejestrowany w krajowym systemie elektronicznego poboru opłat, co oznaczało, że za przejazd nie uiszczono należnej opłaty elektronicznej. Organ odniósł się także do argumentacji strony. Uwzględnił twierdzenia Skarżącego, że nie miał wiedzy o obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, był przekonany, że zespół pojazdów nie przekracza 3,5 tony, powoływał się na informację uzyskaną przy zakupie pojazdu i przyczepy, deklarował wolę zapłaty zaległej opłaty oraz wskazywał na trudną sytuację finansową i wielość podobnych postępowań. Organ uznał jednak, że okoliczności te nie znoszą odpowiedzialności za obiektywnie stwierdzone naruszenie obowiązku ustawowego. Nie można zatem podzielić stanowiska WSA, że organ nie wykonał obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. GITD zebrał materiał dowodowy konieczny do rozstrzygnięcia sprawy, ustalił trasę przejazdu, status płatnego odcinka drogi, DMC zespołu pojazdów, brak urządzenia pokładowego i brak rejestracji w systemie. Dalsze prowadzenie postępowania dowodowego w kierunku okoliczności subiektywnych, na które powoływał się Skarżący, nie mogło zmienić wyniku sprawy. Istota sprawy sprowadzała się bowiem nie do braków dowodowych, lecz do wykładni art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. oraz oceny, czy przepis ten mógł znaleźć zastosowanie do jednorazowego przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej. WSA, przypisując organowi naruszenie przepisów postępowania, pominął więc, że dalsze ustalenia dotyczące późniejszego zachowania Skarżącego nie były prawnie relewantne dla rozstrzygnięcia. Nie można uznać za istotne uchybienie procesowe braku ustaleń odnoszących się do przesłanki, która – z uwagi na charakter tego deliktu administracyjnego – nie może zostać spełniona. W tym zakresie zasadny jest zarzut kasacyjny, że Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił okoliczności sprawy i argumentację organu przedstawioną w uzasadnieniu decyzji. 8. Trafny jest również zarzut naruszenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Użycie spójnika "a" oznacza kumulatywność obu przesłanek. Dla zastosowania tego przepisu nie wystarcza samo powołanie się przez stronę na niewielką skalę naruszenia, incydentalność zdarzenia, brak świadomości obowiązku albo późniejsze podporządkowanie się prawu. W realiach tej kategorii spraw decydujące znaczenie ma charakter naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Jest to naruszenie jednoczynowe i skutkowe. Polega ono na wykonaniu konkretnego przejazdu po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia wymaganej opłaty. Stan naruszenia powstaje w chwili przejazdu i nie ma charakteru ciągłego. Nie jest to więc taki typ deliktu administracyjnego, w którym można następnie "zaprzestać naruszania prawa" w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie NSA. W wyroku z 30 listopada 2022 r., sygn. akt II GSK 1091/19, przyjęto, że naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej ma charakter jednoczynowy i skutkowy, a zatem przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie ma do niego zastosowania. Skoro przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. muszą być spełnione łącznie, brak jednej z nich wyłącza możliwość odstąpienia od kary. Pogląd ten został następnie potwierdzony w wyroku NSA z 11 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 1906/21. NSA wskazał tam, że przy jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu nie można mówić o zaprzestaniu popełniania deliktu, ponieważ jednostkowy delikt zostaje popełniony i nie można już cofnąć stanu naruszenia. W konsekwencji art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie może stanowić podstawy do odstąpienia od kary za przejazd bez wymaganej opłaty elektronicznej. Nie prowadzi do odmiennego wniosku powoływany przez WSA wyrok NSA z 25 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 130/19. Wyrok ten miał charakter kasatoryjny i akcentował potrzebę zbadania przez organ przesłanek z art. 189f k.p.a. w realiach tamtej sprawy. Nie przesądzał natomiast, że przy każdym przejeździe zespołem pojazdów nieznacznie przekraczającym próg 3,5 tony dopuszczalne jest odstąpienie od kary. Późniejsze orzecznictwo NSA, odnoszące się bezpośrednio do charakteru deliktu polegającego na braku uiszczenia opłaty elektronicznej za konkretny przejazd, jednoznacznie wskazuje na brak możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu niespełnienia przesłanki zaprzestania naruszania prawa. Z tego względu WSA błędnie przyjął, że organ powinien dalej badać okoliczności związane z późniejszym zachowaniem Skarżącego, w szczególności to, czy po uzyskaniu wiedzy o obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej zaprzestał naruszeń. Tego rodzaju ustalenia nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro przy delikcie jednorazowym przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" nie może zostać spełniona w znaczeniu wymaganym przez art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Nie oznacza to, że przepisy działu IVa k.p.a. są w tego rodzaju sprawach całkowicie wyłączone. Oznacza natomiast, że ich zastosowanie zależy od charakteru naruszenia i treści przesłanek przewidzianych przez ustawodawcę. W niniejszej sprawie brak było podstaw do odstąpienia od kary, ponieważ jedna z ustawowych przesłanek z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie mogła zostać zrealizowana. Niezależnie od powyższego organ zasadnie wskazywał, że okoliczności sprawy nie uzasadniały także przyjęcia znikomej wagi naruszenia. Skarżący wykonał przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej zespołem pojazdów objętym obowiązkiem opłaty elektronicznej, nie posiadając urządzenia viaBox ani rejestracji w systemie elektronicznego poboru opłat. W konsekwencji nie doszło jedynie do nieprawidłowego naliczenia opłaty, lecz do całkowitego braku jej pobrania za przejazd. Nie mogły odnieść skutku argumenty dotyczące braku wiedzy Skarżącego, błędnej informacji uzyskanej od sprzedającego czy minimalnego przekroczenia progu 3,5 tony. Odpowiedzialność przewidziana w art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. ma charakter zobiektywizowany. Dla jej powstania decydujące znaczenie ma fakt przejazdu pojazdem objętym obowiązkiem opłaty elektronicznej po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia tej opłaty. Ustawodawca posłużył się kryterium dopuszczalnej masy całkowitej, a nie masy rzeczywistej, stopnia załadowania, celu przejazdu czy świadomości kierującego. Przy ustalaniu DMC zespołu pojazdów sumuje się dopuszczalną masę całkowitą pojazdu samochodowego i przyczepy albo naczepy. 9. W konsekwencji zasadny okazał się zarówno zarzut naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzut naruszenia prawa materialnego. WSA błędnie przyjął, że decyzje organu dotknięte były wadami postępowania dowodowego i uzasadnienia mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz że istniały podstawy do dalszego badania przesłanek zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Skoro naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za konkretny przejazd ma charakter jednorazowy, brak było podstaw do uznania, że organ powinien badać późniejsze zaprzestanie naruszania prawa w rozumieniu tego przepisu. 10. Zasadność zarzutów kasacyjnych nie wymagała przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Stan faktyczny został dostatecznie wyjaśniony, a zebrany materiał dowodowy pozwalał na ocenę legalności decyzji organu. Skoro bezsporne było, że Skarżący wykonał przejazd po płatnym odcinku drogi krajowej zespołem pojazdów o DMC przekraczającej 3,5 tony, bez urządzenia viaBox i bez rejestracji w systemie elektronicznego poboru opłat, to spełnione zostały przesłanki nałożenia kary pieniężnej z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p. 11. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznając skargę oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a. 12. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując w całości od ich zasądzenia od Skarżącego na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Za takim rozstrzygnięciem przemawiały szczególne okoliczności sprawy, w szczególności nieznaczne przekroczenie progu 3,5 tony dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów oraz podnoszone przez stronę błędne przekonanie co do istnienia obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej. Okoliczności te nie mogły wpłynąć na legalność decyzji organu, ale uzasadniały odstąpienie od obciążania Skarżącego kosztami postępowania.

Informacje o sprawie

Data wpływu
14 kwietnia 2023
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Sędziowie
Dariusz Zalewski /sprawozdawca/ Grzegorz Dudar Marcin Kamiński /przewodniczący/

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny