II GSK 612/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Zalewski Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia del. WSA Grzegorz Dudar (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 września 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 595/22 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 lutego 2022 r. nr BP.501.1362.2020.2152.RZ9.38 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 27 września 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 595/22, oddalił skargę J. K. (dalej "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 3 lutego 2022 r. nr BP.501.1362.2020.2152.RZ9.38 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący. Pismem z 23 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącego poinformował o jego śmierci. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Regulacja ta ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (art. 193 p.p.s.a.). Co do zasady obowiązek zapłaty kary pieniężnej, nałożonej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej, jest obowiązkiem ściśle związanym z adresatem decyzji. W prawie administracyjnym nie występuje bowiem generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa (tak m.in. NSA w postanowieniu z 25 września 2018 r., sygn. akt II GSK 3700/17). Naczelny Sąd Administracyjny ma przy tym na uwadze, że mogą występować takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej o nałożeniu kary mogą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji, zadaniem Sądu jest ocena, czy w przypadku śmierci skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy (por. postanowienie NSA z 13 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 267/07). Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie uznał jednak, że wobec śmierci skarżącego - adresata decyzji nakładającej karę pieniężną - zachodziły przesłanki umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy zauważyć, że gdyby zaskarżona decyzja została wykonana, a w wyniku sądowoadministracyjnej kontroli tej decyzji okazało się, że jest ona sprzeczna z prawem, to zachodziłaby możliwość domagania się zwrotu kwoty uiszczonej tytułem tej kary. Skoro skarżący zmarł, roszczenie o zwrot tej kwoty przechodziłoby na spadkobierców (tak NSA w postanowieniu z 13 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 267/07). W tym sensie wykonana decyzja o nałożeniu kary dotyczyłaby interesu prawnego spadkobierców skarżącego kasacyjnie. Wówczas, do czasu ich zgłoszenia się, postępowanie w sprawie należałoby zawiesić. W rozpoznawanej sprawie ten przypadek jednak nie miał miejsca. Zaskarżona decyzja nie została wykonana, a obowiązek zapłaty kary pieniężnej pozostał wyłącznie obowiązkiem ściśle związanym z adresatem decyzji. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.