II FZ 53/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 245/14 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi E.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 6 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r., VIII SA/Wa 245/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił E. R.(zwanej dalej skarżącą) przyznania prawa pomocy. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu (PPF) skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych (wpis od skargi kasacyjnej) w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 6 grudnia 2013 r. Przytoczyła podobne okoliczności, jakie zawarła w pierwszym wniosku. Ponownie oświadczyła, że podstawowym źródłem dochodu jest jej działalność gospodarcza, z której obecnie nie osiąga dochodów. Mąż skarżącej zatrudniony w jej firmie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 450 zł miesięcznie. Wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny kształtują się na poziomie uzyskiwanych dochodów. Dodała, że w wydatkach tych partycypuje jej syn z rodziną, który opłaca ¼ wszystkich rachunków. Skarżąca nadesłała kopię zeznania podatkowego za 2014 r., w którym wykazała przychód w wysokości 1.453.355,04 zł (koszty uzyskania przychodu 1.890.415,98 zł), kopie wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 6 miesięcy, kopię świadectwo pracy męża oraz kopię faktury za gaz. Sąd po przeanalizowaniu materiału doszedł do wniosku, że z kopii wyciągów bankowych wynika, iż skarżąca dokonywała w ostatnich kilku miesiącach operacji finansowych z członkami swojej najbliższej rodziny o wartościach stanowiących wielokrotność wymagalnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych (1.238 zł). W dniu 27 lipca 2015 r. na jej rachunek wpłynęła kwota 25.000 zł wpłacona przez męża skarżącej (zob. k. 236 akt sądowych), który osiąga przecież dochody w wysokości 450 zł miesięcznie z tytułu zatrudnienia w przedsiębiorstwie skarżącej. Sąd wskazał, że po wyroku oddalającym skargę skarżąca dysponowała dużymi kwotami. Wiedziała, że skoro sąd oddalił skargę, to skarżąca – chcąc wnieść skargę kasacyjną – będzie musiała wnieść od niej stosowną opłatę. Powinna się była tego spodziewać, a jednak nie zabezpieczyła kwoty 1.238 zł celem uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że skarżąca użyła nieostrego sformułowania o "zaprzestaniu" prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie wskazała konkretnego terminu. Działalność ta wiele lat stanowiła podstawowe źródło dochodu skarżącej i sąd nie wie, kiedy działalność przestała być owym źródłem. Skarżąca nie wyjaśniła okoliczności towarzyszących wyzbyciu się majątku zgromadzonego w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej o znacznych rozmiarach. Nie wyjaśniła, czy "zaprzestanie" oznacza zawieszenie tej działalności, czy też jej likwidację. Sąd pierwszej instancji uznał zatem, że nie zasługują na wiarę twierdzenia skarżącej, zgodnie z którymi nie posiada ona możliwości finansowych pozwalających na wygospodarowanie kwoty 1.238 zł celem uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W zażaleniu skarżąca zarzuciła sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych. Podniosła, że jej zdaniem przedstawiła dane obrazujące jej sytuację finansową. Wynika z nich, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Wskazała, że w 2015 r. zaprzestała prowadzenia działalności bo stała się ona nierentowna. Dodatkowo mąż skarżącej od dnia 31 sierpnia nie pracuje. Wspólnie z mężem utrzymują dom, płacą rachunki z prąd, gaz, w których partycypuje ich syn. Zaznaczyła, że nie posiada żadnych oszczędności. Podkreśliła, że przedstawiła wszystkie wymagane dokumenty, o które była wzywana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd odwoławczy bada prawidłowość rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w odniesieniu do faktów znanych sądowi pierwszej instancji. Co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada, czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zażaleniowym nie jest więc istota sprawy wpadkowej, a jedynie ocena legalności postępowania przed sądem pierwszej instancji. Rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego zażalenie jest, zgodnie z zasadą dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego, dokonanie oceny prawidłowości postępowania sądu pierwszej instancji oraz wydanego przez ten sąd postanowienia. Dokonując oceny w zakresie spełniania przez skarżącą przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd zasadnie wziął pod uwagę stan rzeczy z daty orzekania uwzględniając treść oświadczeń skarżącej zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także treść dokumentów załączonych do tego wniosku i zgromadzonych w trybie art. 255 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącej z uwzględnieniem informacji, jakie skarżąca przedstawiła we wniosku i nadesłanych na wezwanie dokumentach. Nie można stawiać sądowi pierwszej instancji zarzutu złej oceny wniosku. Analizując orzecznictwo, dochodzi się do wniosku, że prawo pomocy przyznawane jest w większości przypadków ludziom ubogim, żyjącym na granicy minimum socjalnego. Tymczasem skarżąca operowała znacznymi kwotami tuż po wydaniu wyroku, od którego wniosła skargę, co sąd pierwszej instancji zasadnie podkreślił. Skoro chciała zaskarżyć rozstrzygnięcie, powinna była liczyć się z zabezpieczeniem stosownej kwoty. WSA właściwie ocenił wniosek skarżącej. Jak trafnie podkreślił, sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej i jej małżonka nie uzasadnia stanowiska, że poniesienie kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie spowoduje zachwianie ich sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będą oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że skarżąca – oceniając obiektywnie - nie jest osobą ubogą. Oczywiste jest, że każdy wnoszący o przyznanie prawa pomocy uważa, iż spełnia posłanki jego otrzymania. To jest jednak ocena subiektywna. Istotne jest, aby obiektywnie ocenić, czy pomoc w postaci zwolnienia od kosztów należy się wnioskującemu o nią. Sąd rozpatrując wnioski o przyznanie prawa pomocy często spotyka się z sytuacjami, gdy wnioskującym o prawo pomocy jest schorowana i samotnie żyjąca 80-letnia rencistka mająca 700 zł dochodu miesięcznie; matka z dwójką małych dzieci mieszkająca w domu samotnej matki, która ma 400 zł zasiłku; bezdomny otrzymujący pomoc z MOPSu w wysokości 300 zł miesięcznie. Na tle takich spraw sytuacja skarżącej jest naprawdę dobra. Oczywiście skarżąca ma prawo do odmiennej oceny swojej sytuacji. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.