II FZ 224/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt VIII SA/Wa 245/14 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 6 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 26 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 245/14, odmówił E. R. – nazywanej dalej "Skarżącą", wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że w piśmie z 21 maja 2014 r. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W motywach pisma Skarżąca wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a wspomnianą na wstępie decyzją określono jej zobowiązanie podatkowe w wysokości 277.366 zł. Tymczasem miesięczny przychód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej wynosi 1000 zł. Kwotę tę Skarżąca przeznacza na utrzymanie domu. W tej sytuacji wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej skutkowałoby zarówno koniecznością zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej, jak również naraziłoby na straty rodzinę Skarżącej. Zdaniem sądu pierwszej instancji, Skarżąca nie uprawdopodobniła żadnej z przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o których jest mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". We wniosku Skarżąca dała bowiem wyraz wyłącznie swoim obawom i poprzestała na przedstawieniu ogólnikowych stwierdzeń. Co więcej, z akt sprawy wynika, że Skarżąca uchyla się od wykazania swojej aktualnej sytuacji finansowej. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Skarżącej, we wniosku przedstawiła w sposób wystarczający okoliczności uzasadniające zastosowanie wspomnianego przepisu. Następnie Skarżąca powtórzyła, że cały przychód z działalności gospodarczej w wysokości 1000 zł przeznacza na utrzymanie domu. W tym stanie rzeczy wykonanie decyzji skutkować będzie upadłością jej przedsiębiorstwa i narazi na ogromne straty jej rodzinę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest bezzasadne, dlatego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności organu administracji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użycie w tekście ustawy wyrażenie "może" prowadzi do wniosku, że, orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma charakter fakultatywny i jest przejawem władzy dyskrecjonalnej sądu administracyjnego. Instancyjna kontrola orzeczenia w omawianym przedmiocie dotyczyć może zarówno postanowienia wstrzymującego wykonanie aktu lub czynności, jak również zapadłego w tym przedmiocie postanowienie odmownego (stosownie do art. 194 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). O ile w przypadku postanowień wstrzymujących akt lub czynność, sąd kasacyjny bada, czy orzeczenie sądu oparte było na przesłankach merytorycznych, o tyle kontrola legalności postanowienia odmawiającego wstrzymania ograniczona jest do badania zgodności z prawem samego procesu rozpoznawania wniosku przez Sąd, procedury ustalania stanu faktycznego sprawy wpadkowej oraz formalnej prawidłowości rozstrzygnięcia (m.in. konstrukcji uzasadnienia orzeczenia). Kwestia zaistnienia przesłanek wstrzymania nie ma wpływu na legalność rozstrzygnięcia odmownego; kontrolą NSA objęta jest jedynie zgodność z obowiązującym prawem procedury samego ustalania zaistnienia tych przesłanek w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. W przypadku postępowań wpadkowych, które wszczynane są na wniosek strony, na wnioskodawcy spoczywa obowiązek co najmniej uprawdopodobnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia incydentalnego. Sąd rozpoznający kwestię wpadkową nie orzeka jednak wyłącznie na podstawie wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów, ale na podstawie akt całej sprawy (do art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a.). W przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności zasadniczą kwestią jest konkretne określenie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie dopełnienie tego obowiązku przez wnioskodawcę i poprzestanie na samym ogólnym wskazaniu zaistnienia zagrożenia bliżej nieokreśloną szkodą, uniemożliwia Sądowi poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Na wnioskodawcy ciąży również obowiązek szczegółowego opisania swojej sytuacji majątkowej, która stanowi podstawę oceny zaistnienia zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że argumenty przedstawione przez Skarżącą we wniosku nie mogą przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Wystąpienie na skutek egzekucji niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków Skarżąca wiąże z okolicznościami, które nie są w dostatecznym stopniu skonkretyzowane. Sąd pierwszej instancji przywołał przy tym postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 2014 r. (sygn. akt I FZ 343/14), z którego miałoby wynikać, że Skarżąca "uchyla się od wykazania swojej aktualnej sytuacji majątkowej" (s. 2 uzasadnienia postanowienia). Rzecz w tym, że postanowienie to nie dotyczy samem Skarżącej. Równocześnie w aktach sprawy znajduje się inne postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2014 r. (sygn. akt II FZ 1391/14), w którym sąd orzekł, że Skarżąca osiąga znaczne przychody i jest w stanie ponieść w całości koszty postępowania sądowego. Niemniej jednak sąd pierwszej instancji zasadnie wywodzi, że ogólnikowe powołanie się na ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej bez szczegółowego odniesienia do sytuacji majątkowej strony skarżącej, uniemożliwia zastosowanie art. 61 § 3 P.p.s.a. Co istotne, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że cała argumentacja Skarżącej sprowadza się do stwierdzenia, że jej miesięczny dochód wynosi tylko 1000 zł – a co za tym idzie wykonanie decyzji prowadziłoby do powstania "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków". Skarżąca przemilczała jednakże we wniosku, że jej roczny przychód wyniósł w 2012 r. ponad 5 milionów złotych, a w 2013 r. ponad 3 miliony złotych (k. 113 akt sprawy). Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.