II FZ 385/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. i P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Po 339/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. B. i P. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 22 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w sprawie o sygn. akt I SA/Po 339/13, odmówił M. B. i P. B. – nazywanych dalej "Skarżącymi", przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że Skarżący są małżeństwem, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca oświadczyła, że nie osiąga żadnych dochodów. W skład majątku Skarżących wchodziły: nieruchomość rolną o powierzchni 57,2452 hektara; nieruchomość o powierzchni 4241 m2 zabudowana budynkiem o powierzchni 664 m2; nieruchomość o powierzchni 12.164 m2 zabudowana budynkiem o powierzchni 585 m2; trzy samochody o wartości 13 tys. zł, 1 tys. zł i 55 tys. zł; ciągnik; naczepa o wartości 38 tys. zł. Łączna suma wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynosiła 2.650 zł: gaz i prąd 460 zł; woda 60 zł; ogrzewanie 350 zł; telefon 150 zł; ubezpieczenie na życie 60 zł; ubezpieczenie mieszkania 70 zł; pozostałe wydatki w kwocie 1500 zł. Skarżący wskazał, że osiąga dochód w wysokości 1.600 zł tytułem wynagrodzenia za pracę. Skarżący osiągał ponadto dochód w wysokości 5.162,60 zł tytułem najmu części nieruchomości. We wniosku wymieniono także szereg zobowiązań, zarówno cywilnoprawnych jak i publicznoprawnych. W ocenie sądu pierwszej instancji Skarżący nie spełnili przesłanek przyznania prawa pomocy wymienionych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Jak zauważył sąd pierwszej instancji, prawo pomocy przyznane może być wyłącznie, gdy uiszczenie kosztów postępowania zagraża utrzymaniu koniecznego siebie i rodziny. Tymczasem Skarżący dysponowali znacznym majątkiem. Ich sytuacja wskazuje zatem, że są w stanie ponieść pełne koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zażaleniu Skarżący podnieśli, że – wbrew temu co stwierdził sąd pierwszej instancji – ich sytuacja finansowa jest zła i nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania. Skarżący wskazał, że jego przedsiębiorstwo upadło, nie doczekawszy się należnych pieniędzy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Zasadnie Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy - nie zaistniały bowiem przesłanki wyrażone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy związany jest przesłankami udzielenia prawa pomocy zawartymi w art. 246 § 1: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (zwolnienie w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (zwolnienie w zakresie częściowym). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). Z wniosku Skarżących wynika natomiast, że dysponują majątkiem znacznych rozmiarów, jak również osiągają miesięcznie dochód w wysokości 6.762,60 zł. Równocześnie Skarżący w żaden sposób nie wykazali, że ich sytuacja majątkowa odbiega od tej, którą opisał sąd pierwsze instancji. W tym stanie rzeczy twierdzenie Skarżących, że nie mają środków na pokrycie kosztów postępowania jest gołosłowne. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 przywołanej ustawy.