II FZ 8/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Po 138/13 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 10 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie.

Rozpoznawane zażalenie dotyczy postanowienia z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Po 138/13, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "Ppsa", oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że skarżący oświadczył, iż jest osobą ubogą, zadłużoną bez swojej winy i nie ma środków do życia. Nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie uzyskuje dochodów. Rubryka wniosku o przyznanie prawa pomocy odnosząca się do stanu rodzinnego wypełniona została adnotacją "nie dotyczy", natomiast w rubryce 11 ("inne dane, które składający oświadczenie uważa za istotne") wnioskodawca podał, że "utrzymuje się z datków oraz ze zbierania surowców wtórnych, t.j. butelek, puszek, co wystarcza jedynie na chleb". Na wezwanie z dnia 11 września 2013 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że znajduje się w trudnej sytuacji, gdyż aktualnie do tej pory był na zasiłku rentowym z KRUS, otrzymywał z tego tytułu 140 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że jest niezdolny do pracy i chodzi pieszo. Dom, w którym mieszka, należy do osób trzecich, on natomiast zalega w opłatach za najem. Mimo wezwania skarżący nie przedłożył odpisów dokumentów, gdyż jak oświadczył, "takowych nie posiada". Wskazując na motywy oddalenia wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z udzielonych przez skarżącego informacji nie wynika, kim są dla niego osoby, w których domu zamieszkuje, nie wiadomo, w jakiej wysokości ustalony został czynsz za mieszkanie, w jakiej wysokości skarżący zalega w opłatach czynszowych. Skarżący, mimo wezwania, nie podał również w jakiej wysokości ponosi pozostałe koszty miesięcznego utrzymania, tj. opłaty za media, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, środki czystości, inne. Skarżący nie złożył również zeznań rocznych podatkowych za 2011 i 2012 r., nie wyjaśnił nawet, czy takie zeznania składał, nie przedłożył również wyciągów z rachunków bankowych, nie podał czy posiada rachunki bankowe, nie podał czy posiada pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, nie wyjaśnił z jakich środków nabył od swojego brata R. P. udziały w Spółce A. Sp. z o.o. oraz w Spółce B. Sp. z o.o. w organizacji, nie podał, czy posiada udziały w innych spółkach, nie wyjaśnił, czy w okresie ostatnich pięciu lat posiadał jakieś nieruchomości, nie podał, czy prowadzone są wobec niego postępowania egzekucyjne, czy w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi został zajęty jego majątek, rachunek bankowy, nie przedłożył dokumentów o zajęciu majątku i rachunku bankowego, nie podał, jaka kwota w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została do chwili obecnej wyegzekwowana. Skarżący nie przedłożył również odpisu decyzji KRUS, z której wynika kiedy, na jaki okres została przyznana skarżącemu renta, wnioskodawca nie wyjaśnił również, czy poza dochodem z tytułu renty uzyskuje inne dochody, czy korzysta z pomocy opieki społecznej, nie przedłożył również dokumentów, z których wynikałoby, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć pracy. W ocenie Sądu, wyjaśnienia skarżącego nie pozwalają na zidentyfikowanie źródła finansowania koniecznych kosztów utrzymania i świadczą o ukrywaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W konsekwencji przekazane informacje nie stanowią właściwej podstawy dla oceny zdolności płatniczych strony postępowania. W odniesieniu do R. P. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił natomiast, że pełnomocnik skarżącego nie ma interesu prawnego w uzyskaniu prawa pomocy, gdyż nie jest on stroną niniejszego postępowania. Z tych względów jego wniosek należało oddalić. Na powyższe orzeczenie pełnomocnik skarżącego – R. P. złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym oraz budzące głębokie niezadowolenie stron skarżących. Pełnomocnik dodał, że zażalenie wnosi w imieniu własnym oraz w imieniu swojego mocodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Stosownie do treści art. 252 Ppsa, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodach oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wnioskodawca ma więc obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że strona nie dysponuje żadnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów związanych z jej uczestnictwem w sprawie sądowej. Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 Ppsa strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie, na co słusznie uwagę zwrócił Sąd pierwszej instancji, skarżący nie wywiązał się z obowiązku przedstawienia swojej sytuacji majątkowej, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Złożone zażalenie, niezwykle lakoniczne i ogólnikowe, nie wyjaśnia wątpliwości, które spowodowały, że złożony wniosek podlegał oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że wobec nieprzedstawienia m. in. rzetelnie sytuacji majątkowej, struktury wydatków oraz ich finansowania, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Trafnie również Sąd pierwszej instancji dostrzegł, że R. P. jako pełnomocnik M. P. nie jest osobą uprawnioną do uzyskania prawa pomocy, co czyniło złożone przez niego zażalenie nieuzasadnionym (co zresztą wielokrotnie wyjaśniano pełnomocnikowi w toku całego postępowania). Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.