II FZ 347/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 12/13 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 12/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi pozostawił bez rozpoznania wniosek A. M. (dalej "skarżący") o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżący został wezwany do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Pomimo precyzyjnego, dwukrotnego wezwania sądu, skarżący nie złożył wniosku na urzędowym formularzu PPF poprzez jego wypełnienie i podpisanie. Przy piśmie (wniosku) z dnia 9 lutego 2015 r. odesłał niewypełniony formularz PPF. Z uwagi na powyższe Sąd pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Sąd podkreślił, że postępowanie sądowe, w tym również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. Dlatego też Sąd nie mógł uwzględnić argumentacji skarżącego o braku możliwości wypełnienia urzędowego formularza, ponieważ skarżący nie był w stanie przedstawić kluczowych danych dotyczących jego wydatków przeznaczanych na leczenie i rehabilitację w związku z długotrwałą chorobą i orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia 19 października 2006 r. Wskazane przez skarżącego schorzenia, jak wynika z pisma z dnia 9 lutego 2015 r., występują od dawna i w tej sytuacji skarżący, w ocenie Sądu, dysponuje wiedzą jakie wydatki w związku z tym ponosi, a kwestia ta co do zasady nie jest przeszkodą do wypełnienia i przesłania sądowi formularza PPF. Przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie mogła zatem zastąpić wymogu formalnego, jakim jest złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, który skarżącemu wysłano dwukrotnie z pouczeniem pozostawienia wniosku bez rozpoznania wobec nie zastosowania się do wezwania. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie, a co najmniej zmianę, jako niezgodnego z prawem oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadą określoną w art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania. Wyjątkiem od tej zasady jest możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1.) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2.) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powyższego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wskazać również należy, że zgodnie z powołanym przepisem strona ma bezwzględny obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym celu, zgodnie z art. 252 p.p.s.a. żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym, dzięki czemu sąd ma możliwość całościowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i może wydać właściwe rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy. Strona, zwracając się o pomoc prawną, ma obowiązek wypełnić wszystkie rubryki w formularzu PPF. Stosownie do treści art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Warunkiem zastosowania sankcji określonej w art. 257 p.p.s.a. jest uprzednie wezwanie strony do uzupełnienia braków wniosku, co wynika wprost z treści powołanego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się i w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji zajęte w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji prawidłowo przedstawił przesłanki, którymi powinien się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Skarżący nie wykazał istnienia przesłanki pozwalającej na udzielenie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postępowanie skarżącego uniemożliwiło Sądowi zapoznanie się i ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Należy zauważyć, że skarżący był prawidłowo, dwukrotnie, wezwany do wypełnienia urzędowego formularza (PPF). Miał on również świadomość sankcji grożących za niewywiązanie się w terminie z nałożonego na niego obowiązku. Jednakże pomimo tego skarżący nie spełnił powyższego obowiązku. W związku z tym sąd pierwszej instancji nie miał innego wyjścia, jak pozostawić wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy. Jest to w istocie pomoc państwa, skierowana do osób, które znajdują się w na tyle trudnej sytuacji życiowej, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla zasobów i środków, jakimi dysponują na bieżące utrzymanie. Mając powyższe na uwadze, wobec niestwierdzenia aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi naruszył prawo zaskarżonym postanowieniem, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.