II FZ 296/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 86/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J.L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniami z 3 lutego 2016 r. (II FZ 1053/15) i z 17 listopada 2016 r. (II FZ 665/16) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenia J.L. (dalej: "skarżący") na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd") o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, gdyż mimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu nie przedstawił on wiarygodnych informacji dotyczących swojej faktycznej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Pismem z 21 lutego 2017 r. skarżący po raz kolejny wystąpił do WSA w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powtórzył, że znajduje się w trudnej sytuacji życiowej w związku ze złym stanem psychofizycznym, a także ciągłą walką o uniknięcie bankructwa i upadłości jednoosobowej działalności gospodarczej. Oświadczył, że na "polskim rynku" nie ma pracy dla ludzi "z jego historią", podejmuje się jedynie prac dorywczych, z których dochód "raz jest to 100 zł tygodniowo, raz 600 zł na miesiąc". Korzysta z ubezpieczenia żony, osoby bezrobotnej. Aktualnie "pokątnie" przebywa u rodziny gdzie pracuje w zamian za utrzymanie. Żona z synem zamieszkują zaś z jej rodzicami i dziadkami. W części wniosku obejmującej stałe zobowiązania i wydatki wymienił koszty leczenia oraz opłaty od wniosków, zażaleń i skarg w sprawach, których przed sądami toczy się około 20, opłacanych "z kont rodziny". Do wniosku załączył dokumentację medyczną z lat 2006 – 2016 oraz umowę o rozdzielności majątkowej między małżonkami, a także zaświadczenie, z którego wynika, że żona skarżącego otrzymuje zasiłek rodzinny i świadczenie wychowawcze w łącznej wysokości 589 zł. Postanowieniem z 27 lutego 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Pismem z 28 marca 2017 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie wykazał, że w niniejszej sprawie doszło do zmiany okoliczności w porównaniu z już rozpoznanymi wnioskami o przyznanie prawa pomocy, które mogłyby doprowadzić do odmiennej od dotychczasowej oceny sytuacji finansowej skarżącego. W postanowieniu z 19 sierpnia 2016 r. WSA odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy uznał, że nie udokumentował on rzetelnie swojej aktualnej sytuacji finansowej. Składając kolejny wniosek skarżący ponownie uchylił się od przedstawienia w sposób wiarygodny swojej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Pismem z dnia 4 maja 2017r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako niezasadne należało oddalić. Zgodnie z art.165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis ten przewiduje możliwość weryfikacji określonych rozstrzygnięć wojewódzkiego sądu administracyjnego pod warunkiem, że zmianie uległ stan faktyczny sprawy w sposób na tyle istotny, że zachodzą przesłanki do weryfikacji wydanego uprzednio orzeczenia. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez stronę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli podmiot ubiegający się przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że skoro skarżący osiąga stałe dochody i posiada nieruchomość rolną, której nie wykorzystuje do poprawy swojej sytuacji majątkowej, to znaczy, że nie przysługuje mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (100 zł na obecnym etapie postępowania). Przy stwierdzeniu braku zmiany okoliczności faktycznych sprawy Sąd pierwszej instancji nie był władny do dokonania innej oceny tych okoliczności, niż uczyniono to we wskazanym postanowieniu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.