II FZ 341/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 86/14 w zakresie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. P. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 września 2013 r. nr ... w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Postanowieniem z dnia 27 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt VIII SA/Wa 86/14) odmówił J. P. L. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan sprawy wskazał, że jest to drugi wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Podniósł w nim, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji życiowej spowodowanej złym stanem psychofizycznym oraz ciągłą walką o uniknięcie bankructwa i upadłości jednoosobowej działalności gospodarczej. Oświadczył, że nie osiąga żadnych dochodów. Prowadzona jednoosobowa działalność gospodarcza przynosi straty. Na jego utrzymaniu pozostaje żona oraz małoletni syn. Jako posiadany majątek wskazał współwłasność (udział) w zabudowanej nieruchomości o powierzchni 112 m² oraz w nieruchomości rolnej o powierzchni 2,58 ha. Posiada też kredyty: firmowy i prywatny. Skarżący nie posiada środków finansowych na bieżące utrzymanie. Wyjaśnił, że w 2012 r. uległ wypadkowi w pracy (u poprzedniego pracodawcy) i do chwili obecnej trwają spory sądowe, w tym w niniejszej sprawie. Od czasu wypadku sytuacja skarżącego uległa pogorszeniu, także z powodu stanu zdrowia. Odpowiadając na wezwanie Sądu, wystosowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a., wyjaśnił, że aktualnie jego matka nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Oświadczył, że żona "najprawdopodobniej" otrzyma zasiłek z tytułu urodzenia dziecka, jednak nie zna jego wysokości. Do pisma załączył kopie faktur za energię oraz wygenerowane elektronicznie wyciągi z rachunku bankowego (Idea Bank, ING). Postanowieniem z 20 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W wyniku wniesionego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 247 P.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy. Sąd wskazał, że prawo pomocy nie przysługuje w razie oczywistej bezzasadności skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Z powyższego wynika, że zastosowanie przepisu art. 247 P.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 – 6 P.p.s.a. W ocenie Sądu taka sytuacja wystąpiła w okolicznościach niniejszej sprawy. Skarga została bowiem złożona po upływie terminu do jej wniesienia, a wniosek o przywrócenie terminu do dokonania ww. czynności został uznany przez Sąd za niedopuszczalny, gdyż został wniesiony po upływie terminu przewidzianego w art. 88 P.p.s.a. (zob. postanowienie z 16 maja 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 86/14). Sąd dodał, że wpis od skargi został także uiszczony z uchybieniem terminu. Skargę uznał za niedopuszczalną, czyli oczywiście bezzasadną. Dlatego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Strona wniosła zażalenie na przedmiotowe postanowienie, domagając się jego uchylenia i rozpoznania wniesionej przez niego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne aczkolwiek z innych przyczyn niż zostało to w nim podniesione. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że Sąd może odmówić przyznania prawa pomocy z powodu oczywistej bezzasadności skargi (art. 247 P.p.s.a.), jedynie w tych przypadkach, gdy nie doprowadzi to do naruszenia prawa do sądu. Zastosowanie tego przepisu może mieć miejsce wyłącznie wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie. W judykaturze powszechnie przyjęte jest stanowisko, że o "oczywistej bezzasadności skargi" w rozumieniu powołanego przepisu mowa być może jedynie wówczas, gdy dla każdego prawnika, z góry, bez konieczności dokonywania głębszej analizy sprawy, jest zupełnie oczywiste, że skarga nie może być uwzględniona. Stwierdzenie bezzasadności skargi musi więc być pozbawione jakichkolwiek wątpliwości, aby można było uznać, że ocena taka jest oczywista. W przeciwnym razie zastosowanie art. 247 P.p.s.a. może pozbawić stronę prawa do sądu. Jak zasadnie zauważył Sąd pierwszej instancji, zastosowanie art. 247 P.p.s.a. ma miejsce przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. Sąd w swych rozważaniach wyjaśnił, że skarga została złożona po upływie terminu do jej wniesienia, a wniosek o przywrócenie terminu do dokonania ww. czynności został uznany przez Sąd za niedopuszczalny, gdyż został wniesiony po upływie terminu przewidzianego w art. 88 P.p.s.a. (postanowienie z 16 maja 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 86/14). Sąd dodał, że wpis od skargi został także uiszczony z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny po dokonaniu analizy akt sądowych stwierdza, że nie zostało w niniejszej sprawie rozpoznane zażalenie na postanowienie z dnia 16 maja 2014 r., w którym Sąd pierwszej instancji odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Powyższe przesądza, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą poważne wątpliwości co do oczywistej bezzasadności skargi. Z uwagi na powyższe Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprzeciw strony od postanowienia odmawiającego przyznania mu prawa pomocy z dnia 20 stycznia 2015 r. skoncentruje się na przesłankach, o jakich mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z uwagi na powyższe. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 i 197 § 1 i 2, orzekł jak w sentencji.