I SA/Wa 1366/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.), Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 czerwca 2025 r. nr DO-II.7610.71.2025.KR w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z 5 czerwca 2025 r., nr DO-II.7610.71.2025.KR, Minister Rozwoju i Technologii (zwany dalej: Ministrem, organem odwoławczym, organem II instancji) utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 4 kwietnia 2025 r., znak: NWIV.752.80.2013, którą odmówiono stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu, położonego w Gminie [...], w obrębie [...], obejmującego działkę nr [...] o powierzchni 360 m 2, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 561 - dalej jako "ustawa o komercjalizacji"), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją z dnia 4 kwietnia 2025 r., znak: NWIV.752.80.2013, odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w Gminie [...], w obrębie [...], obejmującego działkę nr [...] o powierzchni 360 m 2, zapisaną w księdze wieczystej nr [...]. Od powyższej decyzji odwołała się Spółka Polskie Koleje Państwowe. Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister utrzymał w mocy ww. decyzję. Minister wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2024 r. poz. 561) grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia wżycie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 ww. ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"). Minister zauważył, iż organ I instancji ustalił, że ostateczną decyzją z 13 marca 2025 r., znak: NWXV.7532.1.534.2024, Wojewoda Śląski działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,0360 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]. Organ odwoławczy zaznaczył, że ww. decyzja Wojewody Śląskiego z 13 marca 2025 r., znak: NWXV.7532.1.534.2024, wobec nie wniesienia odwołania, stała się ostateczne z dniem 28 marca 2025 r. a to oznacza, że ww. decyzja pozostaje w obrocie prawnym i tym samym jest wiążąca dla organów wydających w sprawie decyzje. Organ wyjaśnił, iż nie miał i nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń w zakresie prawa od tych, jakie wynikają z ostatecznych decyzji. Z tego względu, Minister stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość położona w Gminie [...], w obrębie [...], obejmującego działkę nr [...] o powierzchni 360 m 2, nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r., co oznacza, że nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek uwłaszczenia na podstawie art. 34 ust 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zdaniem Ministra nie doszło do naruszenia art. 7 KPA, a organ I instancji w należyty sposób wykazał okoliczności stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia, tj., że w dniu 27 października 2000 r. - a więc w dacie, z którą przepisy uwłaszczeniowe wiążą skutek prawny nabycia przez PKP praw wynikających z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" - prawo własności przysługiwało Gminie [...]. Odnosząc się do pozostałych zarzutów Minister podkreślił, że wymienione w art 34 ust 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z instytucji uwłaszczenia na podstawie ww. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Ponieważ sporny grunt w dacie wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.) był mieniem komunalnym, a nie Skarbu Państwa, brak było podstaw do stwierdzenia, na wniosek Spółki, nabycia ww. nieruchomości przez PKP w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji. Skargę na decyzję Ministra z 5 czerwca 2025 r., nr DO-II.7610.71.2025.KR wniosły Polskie Koleje Państwowe S.A z siedzibą w Warszawie, powoływane dalej jako: "Skarżąca". Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 561; dalej: KPA) poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, 2. art. 77 § 1 KPA oraz art. 80 KPA w zw. z art. 75 § 1 ab initio KPA poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 561 (dalej jako u.PKP), poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości. Skarżąca spółka wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, 2. zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o którym mowa w art. 200 PPSA, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 t.j.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej także jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra z 5 czerwca 2025 r., nr DO-II.7610.71.2025.KR, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2025 r., znak: NWIV.752.80.2013, odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu, położonego w Gminie [...], w obrębie [...], obejmującego działkę nr [...] o powierzchni 360 m 2, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy w świetle zebranego materiału dowodowego skarżąca spełniła przesłanki określone w art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r. poz. 146), dalej zwana "ustawą" lub "ustawą z 8 września 2000 r." Zgodnie z powołanym przepisem, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP S.A., co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Nabycie praw, o których mowa w ust. 1, nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 ustawy). Z powyższego wynika, że przedmiotem uwłaszczenia w powołanym trybie mogą być wyłącznie grunty będące własnością Skarbu Państwa. Jak natomiast wynika z akt administracyjnych, decyzją z 13 marca 2025 r., znak: NWXV.7532.1.534.2024, Wojewoda Śląski stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,0360 ha, ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...]. Decyzja ta została wydana przez Wojewodę na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.), i jak wynika z akt sprawy, ma ona charakter ostateczny, bowiem od ww. decyzji nie wniesiono odwołania. Decyzja komunalizacyjna pozostaje zatem w obrocie prawnym i tym samym jest wiążąca zarówno dla organów wydających w sprawie decyzje, jak też sądu administracyjnego kontrolującego zgodność tych rozstrzygnięć z prawem. Oznacza to, jak prawidłowo przyjął organ odwoławczy, że przedmiotowy grunt stanowił własność Gminy [...], a nie Skarbu Państwa, zarówno według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. Tym samym w sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka określona w art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., to jest przesłanka własności państwowej gruntu objętego wnioskiem skarżącej, co uniemożliwiło jego pozytywne rozpatrzenie. W ocenie Sądu, stanowisko organów w tym zakresie należy ocenić jako prawidłowe, skoro ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika brak spełnienia określonej w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. przesłanki własności państwowej nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. W świetle powyższego jako niezrozumiałe jawią się zarzuty skargi dotyczące nieprawidłowego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Podkreślić trzeba, że w przedmiotowym postępowaniu skarżąca nie zakwestionowała skutecznie dokonanych przez organ ustaleń w zakresie prawa własności spornej nieruchomości. Z podanych wyżej przyczyn Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji nie naruszają prawa. Zasadnie bowiem organy przyjęły, że okoliczność, iż sporna nieruchomość nie była zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak też w dniu 27 października 2000 r. własnością Skarbu Państwa, przesądziła o braku kumulatywnego spełnienia wszystkich przesłanek uwłaszczenia wskazanych w art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. Organy prawidłowo zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do spornej nieruchomości oraz w sposób zgodny z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. uzasadniły zajęte stanowisko. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.