I SA/Wa 1042/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia M. S., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego od lutego 2003 r. Zaskarżone postanowienie Kolegium zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Do [...] stycznia 2003 r. M. S. przysługiwało prawo do zasiłku stałego wyrównawczego, które zostało uchylone decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...], z powodu przyznania mu przez ZUS prawa do renty. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] odmówiono przyznania M. S. zasiłku stałego wyrównawczego. Decyzje te zostały utrzymane w mocy decyzjami organu drugiej instancji oraz wyrokami sądów administracyjnych. Aktualnie tego rodzaju świadczenie nie przysługuje, zostało zastąpione zasiłkiem stałym. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. S. z dnia [...] czerwca 2016 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego od lutego 2003 r. Od powyższego postanowienia M. S. złożył zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, gdy żądanie zostanie wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Powyższe ma miejsce m.in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie jednostki dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej. Taka sytuacja istnieje w przedmiotowej sprawie, gdyż sprawa dotycząca przyznania M. S. zasiłku stałego od lutego 2003 r. była już przedmiotem postępowania administracyjnego przed organami obu instancji, a także przed sądem administracyjnym. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. S. podnosząc, że nie zmieniły się warunki, na podstawie których przyznano mu zasiłek w 2003 r. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty M. S. zasiłku stałego od lutego 2003 r. Zaznaczyć należy, że uchwalona w dniu 12 marca 2004 r. ustawa o pomocy społecznej (j.t. Dz. U z 2016 r. poz. 930 ze zm.) powoływana dalej jako "u.p.s.", która zaczęła obowiązywać od dnia 1 maja 2004 r., wprowadziła pojęcie "zasiłku stałego" zastępując tym samym formę pomocy znaną wcześniej w uchylonej ustawie z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej jako "zasiłek stały wyrównawczy". Podstawą odmowy wszczęcia postępowania stanowił przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) powoływanej dalej jako "k.p.a.". Przepis ten, obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. nr 6, poz. 18). Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy doktryny i orzecznictwa, zgodnie z którymi wskazana w art. 61a k.p.a. druga - poza brakiem przymiotu strony u osoby żądającej wszczęcia postępowania - przesłanka odmowy wszczęcia postępowania – "z innych uzasadnionych powodów postępowanie nie może być wszczęte" - dotyczy sytuacji, w których sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (W. Chróścielewski: Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r. , artykuł ZNSA 2011/4/9-25, LEX 135465/4, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., II SA/Ol 893/11, LEX nr 1094438). Postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ma bowiem charakter procesowy i zamyka stronie drogę do merytorycznego rozstrzygania w przedmiocie żądania. Na gruncie przedmiotowej sprawy, organy orzekające obu instancji za inną przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego uznały fakt, iż w tej samej sprawie toczyło się już postępowanie i kwestia przyznania M. S. prawa do zasiłku była już przedmiotem rozpoznania. W ocenie Sądu w aktualnym stanie prawnym nie istnieje jakakolwiek podstawa normatywna pozwalająca na przyznawanie zasiłku stałego lub podobnego świadczenia z zakresu pomocy społecznej za okres wsteczny, poprzedzający miesiąc, w którym złożono wniosek. Zaznaczyć należy, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej (w tym również zasiłek stały) przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (art. 106 ust. 3 zd. pierwsze u.p.s.). Jeśli zatem wniosek składany jest w czerwcu 2016 r., a zawarte w nim żądanie dotyczy wypłaty zasiłku stałego od lutego 2003 r. (13 lat wstecz), to jest oczywiste, że nie ma podstawy prawnej do prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r. Wniosek zatem nie mógł zostać rozpoznany merytorycznie. Tym bardziej, że zasiłek stały w obecnym kształcie został przywrócony w art. 37 o.p.s., a więc przepis ten nie obowiązywał w początkowej dacie żądania, a wcześniejsza podstawa prawna do wypłaty podobnego rodzaju świadczeń została uchylona. Wobec stwierdzenia, że żądanie skarżącego jest pozbawione podstawy materialnoprawnej, a zatem brak jest "sprawy administracyjnej", należało na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. orzec o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że organy obu instancji, pomimo błędnego uzasadnienia, wydały rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), oddalił skargę.