I OZ 672/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń: J.B. i C.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Kr 893/23 odrzucające zażalenie C.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 października 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 893/23 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 6 kwietnia 2023 r. znak IG-II.7221.35.2023.PS w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: 1. odrzucić zażalenie J.B.; 2. oddalić zażalenie C.B.

Postanowieniem z 13 lutego 2025 r. sygn. akt III SA/Kr 893/23 (dalej postanowienie z 13 lutego 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie C.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 3 października 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 893/23 w przedmiocie odrzucenia zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego z 9 stycznia 2024 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 6 kwietnia 2023 r. znak IG-II.7221.35.2023.PS w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 3 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie uczestnika C.B. Na to postanowienie uczestnik wniósł zażalenie. Zarządzeniem z 8 stycznia 2025 r. Przewodniczący Wydziału wezwał uczestnika o wpis sądowy od zażalenia. Wezwanie zostało skutecznie doręczone uczestnikowi 16 stycznia 2025 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu, uczestnik nie uiścił należnego wpisu od zażalenia. Dlatego Sąd I instancji, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. [winno być "Dz.U. z 2024 r. poz. 935" – uw. NSA], dalej ppsa), odrzucił zażalenie (k. 305-307, 341, 357, 362-362v, 363, 385-386 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 13 lutego 2025 r. wnieśli: J.B. i C.B., wnosząc o jego uchylenie. Wskazali na brak podpisu składu orzekającego i powołali art. 164 i 167 ppsa. W jego ocenie, niepodpisane postanowienie nie jest wiążące. Wnoszący zażalenie nie odnieśli się natomiast merytorycznie do zaskarżonego postanowienia (k. 449 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Do wniesienia środka zaskarżenia (in casu - zażalenia) wymagane jest istnienie pokrzywdzenia (gravamenu) lub interesu prawnego (postanowienia NSA z: 15.6.2010 r. II OZ 547/10; 4.4.2013 r. I GSK 344/13, Lex 1320393, 5.6.2014 r. II OSK 1384/14; 15.5.2015 r. I OZ 251/15 - opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach, dalej cbosa; uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna -z 15.5. 2014 r. III CZP 88/13, OSNC 2014/11/108, T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2016 t. III s. 29-31 uw. 8; postanowienia SN: z 15.2.2013 r. I CSK 316/12, Lex 1308001; 19.5.2010 r. I CZ 19/10, Lex 686085). W odniesieniu do postępowania sądowoadministracyjnego pogląd ten jest w pełni adekwatny. Sytuacja prawna w postępowaniu zażaleniowym J.B. różni się zasadniczo od sytuacji prawnej C.B. J.B. nie miał interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia z 13 lutego 2025 r. Postanowienie to w żaden sposób nie wpływało na jego sytuację prawną, ponieważ nie dotyczyło ani jego uprawnień, ani obowiązków. Fakt, że J.B. bierze udział w niniejszej sprawie jako skarżący nie ma znaczenia prawnego dla sytuacji, w której C.B. nie dopełnił wymogu fiskalnego zażalenia na postanowienie z 3 października 2024 r. III SA/Kr 893/23, którego był adresatem. Brak jest bowiem bezpośredniego związku pomiędzy interesem skarżącego w tym postępowaniu incydentalnym a sytuacją prawną C.B. Na skutek postanowienia z 13 lutego 2025 r. J.B. nie doznał uszczerbku prawnego. Nie został on pokrzywdzony tym rozstrzygnięciem. W konsekwencji, nie sposób uznać, że miał on interes prawny w jego zaskarżeniu. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w punkcie 1 sentencji. W odniesieniu do zażalenia C.B. wskazać trzeba, że postanowieniem z 3 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie uczestnika C.B. Na to postanowienie uczestnik wniósł zażalenie. Zarządzeniem z 8 stycznia 2025 r. Przewodniczący Wydziału wezwał uczestnika o wpis sądowy od zażalenia. Wezwanie zostało skutecznie doręczone uczestnikowi 16 stycznia 2025 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu, uczestnik nie uiścił należnego wpisu od zażalenia. Dlatego Sąd I instancji postanowieniem z 13 lutego 2025 r. odrzucił zażalenie C.B. na postanowienie tego Sądu z 3 października 2024 r. Mając na uwadze opisaną sekwencję zdarzeń, wskazać należy, że art. 199 ppsa konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest zatem, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu, w tym prawa do rozpoznania jego sprawy przez sąd II instancji w postępowaniu zażaleniowym, wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Uwagę tę odnieść należy także do regulacji zawartych w Karcie Praw Podstawowych UE i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona bowiem wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11, 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10.2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 910-911, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7. 2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481). Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa). Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga, [...] zażalenie [...], od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa). Stosownie do powołanych przepisów, zaskarżone postanowienie było w pełni uprawnione. Znajduje ono wprost oparcie w obowiązujących przepisach prawa i nie sposób stwierdzić, by było ono niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Prawo C.B. do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy zainicjowanej jego zażaleniem bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez odrzucenie zażalenia wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, który - co do zasady - warunkuje możliwość realizacji prawa do sądu. Odrzucenie zażalenia stanowiło konsekwencję nieuiszczenia należnego wpisu sądowego, o czym C.B. został prawidłowo pouczony dwukrotnie - w momencie doręczenia mu odpisu postanowienia z 3 października 2024 r. (k. 305, 315) i w momencie doręczenia mu wezwania z 8 stycznia 2025 r. do uiszczenia wpisu od zażalenia (k. 357, 362, 363). C.B. miał możliwość uzupełnienia braku fiskalnego zażalenia na postanowienie z 3 października 2024 r., czego zaniechał. Sąd I instancji zasadnie uznał, że 7-dniowy termin do opłacenia zażalenia na postanowienie z 3 października 2024 r. upłynął bezskutecznie 23 stycznia 2025 r. Zażalenie to, jako nieopłacone, podlegało odrzuceniu, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 w zw. z art. 230 § 1 i 2 ppsa. Powołane przez C.B. w uzasadnieniu argumenty, że jest ono sprzeczne z art. 164 ppsa nie mogły zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 137 § 4 w zw. z art. 166 ppsa, sentencję postanowienia podpisuje cały skład sądu. Z kolei, zgodnie z art. 143 § 1 zdanie pierwsze w zw. z art. 166 ppsa, uzasadnienie postanowienia podpisują sędziowie, którzy brali udział w jego wydaniu. Postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem; jeżeli sąd postanowienia nie uzasadnia, od chwili podpisania sentencji (art. 164 ppsa). Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia doręcza się w odpisach (art. 75 § 1 ppsa). Odpis sentencji postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym doręcza się stronom, jeżeli uzasadnienia postanowienia nie sporządza się z urzędu (art. 139 § 4 w zw. z art. 166 ppsa). Odpis postanowienia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu doręcza się każdej stronie (art. 142 § 1 w zw. z art. 166 ppsa). Treść przywołanych regulacji prawnych wskazuje jednoznacznie, że podpisaniu przez skład Sądu podlega sentencja i uzasadnienie orzeczenia, natomiast stronie doręczany jest odpis orzeczenia z uzasadnieniem, które nie podlegają podpisaniu przez skład Sądu. Znajdujący się w aktach sprawy oryginał zaskarżonego postanowienia i jego uzasadnienia został podpisany przez skład sędziowski (odpowiednio - k. 385, 386). Zgodnie z art. 75 § 1, art. 139 § 4 w zw. z art. 166 i art. 142 § 1 w zw. z art. 166 ppsa, stronom i innym uczestnikom postępowania doręcza się wyłącznie odpisy pism i orzeczeń, a oryginały pozostają w aktach sprawy. Przepisy te wprost wskazują, że stronie doręcza się odpis, a nie oryginał orzeczenia. W odróżnieniu od oryginału orzeczenia, jego odpis nie podlega podpisaniu przez skład sędziowski. Na odpisie umieszczana jest pieczęć sądowa i stosowna adnotacja wskazująca na zgodność odpisu z oryginałem orzeczenia oraz informacja, że na oryginale orzeczenia znajdują się właściwe podpisy. Oryginał zaskarżonego postanowienia wraz z uzasadnieniem znajduje się w aktach sprawy, do których skarżący ma zagwarantowany dostęp na podstawie art. 12a § 4 ppsa. Zarzut skarżącego uczestnika postępowania dotyczący niepodpisania przesłanego mu postanowienia jest bezzasadny. Orzeczenie to nie jest dotknięte brakiem formalnym. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak w punkcie 2 sentencji. Od niniejszego postanowienia nie przysługuje zażalenie.