I OZ 230/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 marca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1345/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia 17 września 2020 r. nr NG-O.025.81.2020.MM w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 13 października 2020 r. R. P. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) skargę na postanowienie Głównego Geodety Kraju z 17 września 2020 r. nr NG-O.025.81.2020.MM w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 12 listopada 2020 r. sygn. I SA/Wa 2469/20 wezwano Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. postanowienie Głównego Geodety Kraju z 17 września 2020 r. w kwocie 200 złotych (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221 poz. 2193), w terminie 7 dni, od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (zarejestrowanej uprzednio pod sygn. I SA/Wa 2469/20, obecnie pod sygn. VII SA/Wa 1345/22). Na powyższe zarządzenie Skarżący w terminie złożył zażalenie oraz wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 21 lipca 2021 r. sygn. I SPP/Wa 93/21 Starszy referendarz sądowy, po rozpoznaniu ww. wniosku, odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z 30 grudnia 2021 r., po rozpoznaniu sprzeciwu złożonego przez Skarżącego, utrzymał w mocy to postanowienie. Po rozpoznaniu kolejnego wniosku Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, postanowieniem z 21 września 2022 r. sygn. VII SPP/Wa 165/22 Starszy referendarz sądowy odmówił zmiany ww. postanowienia z 21 lipca 2021 r. sygn. I SPP/Wa 93/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 października 2022 r., po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącego, utrzymał w mocy postanowienie Starszego referendarza sądowego z 21 września 2022 r. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z 16 grudnia 2022 r. sygn. I OZ 585/22, po rozpoznaniu zażalenia Skarżącego, utrzymał w mocy zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 12 listopada 2020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Pismem z 17 stycznia 2023 r., Sąd I instancji wezwał Skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 12 listopada 2020 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie Sąd I instancji poinformował Skarżącego, że wobec prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie wstrzymuje biegu terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący powyższe wezwanie otrzymał 23 stycznia 2023 r. Po sprawdzeniu w rejestrze opłat sądowych Sąd I instancji ustalił, że Skarżący nie uiścił należnego wpisu od skargi. Jednocześnie Skarżący, pismem z 30 stycznia 2023 r. złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Postanowieniem z 29 marca 2023 r., VII SA/Wa 1345/22, Sąd I instancji, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.), odrzucił wniesioną skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 12 listopada 2020 r., wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczono Skarżącemu 23 stycznia 2023 r. (zwrotne potwierdzeniu odbioru k. 125). Oznacza to, że siedmiodniowy termin do wykonania powyższego wezwania upłynął 30 stycznia 2023 r. Z akt sprawy wynika, że w zakreślonym terminie Skarżący nie uiścił należnego wpisu od skargi. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że wprawdzie Skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, to jednak w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do uiszczenia wpisu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Skarżący, wyrażając swoje niezadowolenie i wskazując, że jego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało rozpoznać, a nie odrzucać jego skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Przepis ten definiuje jednocześnie, jakie pisma należą do katalogu pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym. Są to: skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Opłacenie skargi stanowi niezbędny warunek do podjęcia dalszych czynności z nią związanych. Nieuiszczenie należnego wpisu od skargi skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., który stanowi samodzielną podstawę do jej odrzucenia. W niniejszej sprawie wezwanie z 17 stycznia 2023 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 12 listopada 2020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone Skarżącemu 23 stycznia 2023 r. Wystosowanie do Skarżącego przez Sąd I instancji ww. wezwania było spowodowane prawomocnym zakończenia wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy (postanowienie z 24 października 2022 r., sygn. akt VII SPP/Wa 165/22) oraz oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia Skarżącego (postanowienie z 16 grudnia 2022 r. sygn. I OZ 585/22) na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I z 12 listopada 2020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęło się, że istnieje obowiązek powtórzenia wezwania do uiszczenia wpisu po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w przypadku rozstrzygnięcia niekorzystnego dla ubiegającego się o to prawo (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 maja 2010 r., II FSK 1003/10; z dnia 24 marca 2010 r., I OSK 444/10, czy z dnia 18 czerwca 2009 r., I FZ 159/09). Uzasadnienie tego obowiązku również odnoszone jest do zapewnienia przez sąd administracyjny przejrzystości postępowania i niezaskakiwania strony skutkami procesowymi zaniechań, które mogą być dla niej nieoczywiste. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji wywiązał się z tego obowiązku zarządzeniem z 17 stycznia 2023 r. Pomimo tego Skarżący nie uiścił wymaganej opłaty w wysokości 200 złotych od złożonej skargi. Powyższe wezwanie Skarżący otrzymał 23 stycznia 2023 r. Jednocześnie, pismem z 30 stycznia 2023 r. złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. W odniesieniu do powyższego wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wobec prawomocnego negatywnego rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zgłoszenie kolejnego takiego żądania po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczenie wpisu sądowego nie ma wpływu na bieg ustawowego terminu do jego wykonania, tj. nie powoduje jego przerwania, ani zawieszenia, na co słusznie wskazał Sąd I instancji, Taka wykładnia jest uzasadniona tym, że jeżeli po prawomocnym wezwaniu do uiszczenia wpisu strona mogłaby składać wniosek o przyznanie prawa pomocy również w odniesieniu do tej opłaty, kwestia tej opłaty mogłaby nigdy nie zostać rozstrzygnięta, skoro po każdym prawomocnym rozstrzygnięciu stwierdzającym konieczność jej uiszczenia można byłoby składać kolejny wniosek w tym przedmiocie. W konsekwencji strona mogłaby skutecznie uniemożliwić merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucenie skargi przez Sąd I instancji było słuszne, gdyż przepisy w tej materii są jednoznaczne i nie pozostawiają wątpliwości interpretacyjnych. Sąd ma obowiązek odrzucić skargę, gdy w wyznaczonym terminie nie uiszczono wpisu od skargi (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazać należy, że stanowią one jedynie polemikę z zaskarżonym postanowieniem, które w całości odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.