I OZ 146/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Wa 1959/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 13 października 2025 r., znak KOC/5269/Op/25 w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku okresowego postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w komparycji zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że w miejsce oznaczenia przedmiotu sprawy "w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku celowego" wpisać poprawnie "w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku okresowego"; 2. oddalić zażalenie.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 grudnia 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 1959/25, wezwano A.B. (dalej: skarżąca) do usunięcia braków formalnych skargi poprzez oznaczenie miejsca zamieszkania, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącej 27 grudnia 2025 r. W zakreślonym terminie nie uzupełniono braków formalnych skargi, pomimo pouczenia, że spowoduje to odrzucenie przez Sąd wniesionej skargi. Postanowieniem z 2 lutego 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie wywiedziona na gruncie niniejszej sprawy skarga była dotknięta brakiem formalnym. Brak wskazania miejsca zamieszkania skarżącej wymagał więc wszczęcia procedury naprawczej na mocy art. 49 § 1 w zw. art. 46 § 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Jak bowiem stanowi art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a., pierwsze pismo strony w sprawie powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników. Natomiast w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest odrzucić skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Pomimo skutecznego doręczenia skarżącej przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz pouczenie o skutkach ich nieusunięcia, skarżąca w zakreślonym siedmiodniowym terminie nie wskazała adresu miejsca zamieszkania. Okoliczność ta nie została zakwestionowana w zażaleniu. W tym stanie rzeczy skarga podlegała odrzuceniu, o czym Sąd I instancji zasadnie orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odnosząc się do argumentacji skarżącej, zgodnie z którą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych było niezasadne, albowiem Sąd I instancji dysponował jej danymi, wskazać należy, że obowiązek prawidłowego oznaczenia strony, w tym podania adresu miejsca zamieszkania (ewentualnie adresu do doręczeń), obciąża wyłącznie stronę wnoszącą pismo. Cytowany przepis art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a. ma w tym zakresie charakter bezwzględny i nie uzależnia tego obowiązku od tego, czy sąd lub inne podmioty posiadają już określone informacje o stronie. Ewentualne dysponowanie przez sąd danymi adresowymi strony – niezależnie od ich źródła – pozostaje prawnie irrelewantne dla oceny spełnienia wymogów formalnych pisma procesowego. Obowiązek ich wskazania ma charakter osobisty i nie może być zastąpiony ani domniemany na podstawie danych znajdujących się w aktach sprawy. W szczególności bez znaczenia pozostaje okoliczność, że dane te mogły zostać wskazane przez organ administracji w odpowiedzi na skargę, gdyż nie zwalnia to strony z obowiązku ich jednoznacznego i wyraźnego podania w piśmie inicjującym postępowanie. Podkreślenia wymaga, że wskazanie adresu strony ma istotne znaczenie procesowe, gdyż warunkuje możliwość prawidłowego prowadzenia postępowania, w szczególności dokonywania skutecznych doręczeń pism sądowych oraz zapewnienia stronie realizacji jej praw procesowych. Brak tych danych uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu i stanowi przeszkodę o charakterze podstawowym. Nadmienić również należy, że przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wyłączają wynikającego z art. 46 § 2 pkt 1 lit. a p.p.s.a. obowiązku oznaczenia miejsca zamieszkania w przypadku wyboru przez stronę formy komunikacji elektronicznej. W konsekwencji brak wskazania adresu nie może być uznany za usunięty ani nieistotny z tej przyczyny, że strona preferuje doręczenia elektroniczne. Irrelewantne dla oceny zasadności wezwania pozostają również twierdzenia dotyczące wskazywania danych adresowych w innych postępowaniach. Każde postępowanie sądowoadministracyjne ma bowiem charakter odrębny, a obowiązek spełnienia wymogów formalnych dotyczy konkretnego pisma inicjującego dane postępowanie. W konsekwencji brak było podstaw do uznania, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych było niezasadne, a wobec ich nieusunięcia w terminie zasadnie zastosowano art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Jednocześnie wobec stwierdzenia oczywistej omyłki pisarskiej w komparycji postanowienia Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 156 § 1 i 3 w zw. z art. 166 p.p.s.a. sprostował z urzędu zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że w miejsce oznaczenia przedmiotu sprawy "w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku celowego" wpisał poprawnie "w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku okresowego".