I OZ 105/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt II SAB/Wr 60/20 odrzucające skargę J. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Skargą z 28 września 2019 r. J. W. (dalej: skarżący) zaskarżył przewlekłość Wojewody [...] (dalej: Wojewoda) w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomości położone na terenie gminy B., oznaczone geodezyjnie jako: działka nr [...], AM-1, obręb D.; nr [...], AM-1, obręb D. oraz nr [...], [...] i [...], AM-2, obręb K., nabyte z mocy prawa przez Skarb Państwa w związku z realizacją inwestycji drogowej. Wyrokiem z 6 maja 2020 r., II SAB/Wr 59/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględniając powyższą skargę w pkt. I. stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; w pkt. II. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt. III. zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt IV. dalej idącą skargę oddalił; w pkt. V. zasądził od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania. Powyższy wyrok został zaskarżony w drodze skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego i do dnia wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia, nie zapadało rozstrzygnięcie w II instancji. Skargą z 23 listopada 2020 r. skarżący ponownie zakwestionował przewlekłość Wojewody w tożsamym przedmiocie. Postanowieniem z 14 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019, poz. 23 25 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odrzucił powyższą skargę stwierdzając, że została złożona w toku toczącego się innego postępowania zainicjowanego przez skarżącego w tożsamym przedmiocie, a wydany wyrok nie jest jeszcze prawomocny i tym samym w niniejszej sprawie wystąpił stan zawisłości sprawy, który wyklucza ponowne wystąpienie z tożsamą skargą. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sądowi I instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., wskazując, że istniały podstawy do zastosowania art. 149 § 1, 1a, 1b i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i uznania, że miała miejsce przewlekłość postępowania trwająca 12 lat i 10 miesięcy. W ocenie skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekając w sprawie II SAB/Wr 59/19 dokonał oceny tego postępowania wyłącznie do dnia 6 maja 2020 r. W sytuacji, gdy przez kolejne prawie 7 miesięcy, licząc od dnia wydania wyroku z 6 maja 2020 r., Wojewoda nadal pozostawał w przewlekłości, skarżący dnia 23 listopada 2020 r. złożył kolejną skargę na przewlekłość postępowania Wojewody. Skarżący podkreślił, że dotychczas żaden sąd nie zajmował się przewlekłością postępowania Wojewody w przedmiocie ustalenia odszkodowania w okresie od dnia 6 maja 2020 r. do dnia 23 listopada 2020 r. w szczególności przewlekłość ta nie była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w wyroku z 6 maja 2020 r. i również ten okres czasu nie będzie objęty przyszłą kontrolą instancyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego. W świetle powyższego nie można uznać, że sprawa przewlekłości postępowania Wojewody w okresie od dnia 6 maja 2020 r. do dnia 23 listopada 2020 r. jest w toku i dlatego zaskarżone postanowienie jest wadliwe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Przepis ten odnosi się do sytuacji procesowej zawisłości sprawy (lis pendens) oraz do powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Aby stwierdzić zaistnienie tych stanów sprawy należy ustalić czy zachodzi tożsamość elementów podmiotowych i przedmiotowych sprawy. W pierwszym przypadku chodzi o tego samego adresata praw i obowiązków w sprawie, w drugim zaś o identyczność praw i obowiązków oraz identyczność ich podstawy prawnej i faktycznej. Ustalenie, że w sprawie już wszczętej lub prawomocnie zakończonej mamy do czynienia z tym samym podmiotem praw i obowiązków oraz z identycznym przedmiotem sprawy co w nowo wywiedzionej sprawie powoduje niedopuszczalność prowadzenia tego nowego postępowania. Podkreślenia wymaga również, że stan zawisłości sprawy rozpoczyna się z chwilą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego i trwa aż do uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (B. Dauter, Metodyka..., 2014, s. 510). Istotą tego uregulowania jest wprowadzenie reguły, że w tej samej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz. Nie można więc w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. Wyłączona jest bowiem dopuszczalność skutecznego wniesienia kolejnej skargi na ten sam akt administracyjny, bądź to samo działanie lub bezczynność lub przewlekłość postępowania. Podkreślenia wymaga, że sytuacja, o której mowa w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., zachodzi wówczas, gdy wcześniej złożona przez tę samą stronę i w tym samym przedmiocie skarga jest rozpoznawana merytorycznie. Dopiero przystąpienie przez sąd do merytorycznej oceny skargi legitymuje sąd do odrzucenia skargi później wniesionej przez ten sam podmiot w tym samym przedmiocie (postanowienie NSA z 22 czerwca 2012 r., II OSK 1509/12). W analizowanym przypadku Sąd I instancji prawidłowo uznał, że pomiędzy niniejszą sprawą zainicjowaną skargą z 23 listopada 2020 r., a sprawą ze skargi z 28 września 2019 r. zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa, albowiem skarga z 23 listopada 2020 r. została złożona w toku toczącego się już innego postępowania zainicjowanego przez skarżącego w tożsamym przedmiocie (sprawa II SAB/Wr 59/19), gdyż wydany wyrok nie jest jeszcze prawomocny, i tym samym w niniejszej sprawie wystąpił stan zawisłości sprawy, który wyklucza ponowne wystąpienie z tożsamą skargą, co z kolei czyni skargę w rozpoznawanej sprawie niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.