I SAB/Wa 327/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Monika Sawa, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 marca 2021 r. sprawy ze skargi D. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz D. J. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z 5 września 2011 r. W. J. zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] listopada 1972 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1972 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (dawna ul. [...] ). Minister postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie do czasu ustalenia następstwa prawnego po J. J.. W okresie zawieszenia postępowania zmarły kolejne strony postępowania, w tym wnioskodawca. Postanowieniem z [...] lutego 2017 r. Minister podjął z urzędu zawieszone postępowanie. W dniu 23 czerwca 2017 r. Skarżący D. J. złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przewlekłym prowadzeniu postępowania i nierozpoznaniu sprawy w terminie, a następnie złożył pierwszą skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 lutego 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wa 316/17 uwzględnił ww. skargę i zobowiązał organ do wydania decyzji w ciągu dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku. Decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] listopada 1972 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1972 r. Powyższa decyzja stała się przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 30 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1671/18 uchylił zaskarżoną decyzję. W dniu 31 stycznia 2020 r. Skarżący złożył wezwanie do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przewlekłym prowadzeniu postępowania i nierozpoznaniu sprawy w terminie. Pismem z 23 listopada 2020 r. (data wpływu do Sądu 30 grudnia 2020 r.) D. J. (Skarżący), wstąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (Minister) w rozpoznaniu wniosku W.J. z 5 września 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] listopada 1972 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1972 r. o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (dawna ul. [...] ).), wnosząc o: 1) zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji; 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3) stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) przyznanie od Ministra na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a., tj. kwoty [...] złotych; 5) zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego zgodnie z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu do wniosku o przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej Skarżący podkreślił, że postępowanie w niniejszej sprawie toczy się już 9 lat. Kwestia przewlekłego prowadzenia postępowania przez Ministra była już przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w 2016 r. Mimo uwzględnienia skargi przez Sąd i stwierdzenia przez Sąd, że Minister prowadził postępowanie przewlekle oraz że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, organ nie zmienił sposobu działania. Organ przez ponad rok nie podejmuje żadnych czynności i nie wydaje decyzji ignorując składane ponaglenia. Zwlekanie z wydaniem decyzji w niniejszej sprawie powoduje, ze Skarżący nie może od lat podjąć kolejnych czynności zmierzających do uzyskania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, która stanowiła własność poprzedników prawnych skarżącego i która znajdowała się we władaniu rodziny J. co najmniej do 1972 r. Od tego czasu byli właściciele nieruchomości podjęli starania o uzyskanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jednak sprawa ta do chwili obecnej nie doczekała się merytorycznego rozpoznania. Decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Minister stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] listopada 1972 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1972 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że Minister [...] grudnia 2020 r. wydał decyzję rozpoznającą wniosek. Wskazał również, że w przedmiotowej sprawie uzupełnienie materiału dowodowego było dla organu utrudnione, bowiem dokumentacja dotycząca przedmiotowej nieruchomości została zebrana przez wydaniem decyzji Ministra z [...] czerwca 2018 r., a w obecnym prowadzonym postępowaniu konieczne było jej uzupełnienie, w związku z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w wyroku z 30 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1671/18, co nie jest kwestią oczywistą w przypadku starej dokumentacji. W piśmie procesowym z 10 lutego 2021 r. pełnomocnik Skarżącego, cofnął skargę w części, to jest w zakresie pkt 1 zawierającego wniosek o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji oraz wniósł o rozpoznanie skargi w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 P.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, Minister decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] listopada 1972 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1972 r.. Zdaniem Sądu, wydanie przez organ ww. decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie przez ten organ postępowania poprzez zobowiązanie organu do wydania aktu. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. W tym zakresie postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe co skutkowało jego umorzeniem. Wskazać jednak należy, że wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie przez Ministra postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1671/18, uchylił decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] czerwca 2018 r. Odpis ww. nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem organ otrzymał 10 lipca 2019 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika także, że organ po otrzymaniu opisanego powyżej wyroku przystąpił niezwłocznie do uzupełniania materiału dowodowego sprawy. I tak pismami z [...] lipca 2019 r. wystąpił do Archiwum Państwowego w [...] oraz do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...] z prośbą o nadesłanie akt dotyczących budynku (domu mieszkalnego) znajdującego się na gruncie przedmiotowej nieruchomości [...], w tym w szczególności z okresu 1945-1946. W dniu 8 sierpnia 2019 r. do organu wpłynęła odpowiedź z Biura Organizacji Urzędu [...] , iż w jego zbiorach nie stwierdzono przechowywania akt dotyczących ww. budynku. Natomiast 14 sierpnia 2019 r. wpłynęła dokumentacja przekazana przez Archiwum Państwowe w [...] . Następnie organ 30 października 2019 r. otrzymał prawomocny wyrok tutejszego Sądu z 30 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1671/18 wraz z całością akt administracyjnych sprawy. Następnie organ pismem z [...] marca 2020 r. zawiadomił strony o prowadzonym postępowaniu po ww. wyroku oraz wskazał przewidywany termin jej rozstrzygnięcia do 30 czerwca 2020 r. Jednocześnie pismem z tej samej daty zwrócił się do Urzędu Dzielnicy [...] o nadesłanie dokumentów kwaterunkowych dotyczących budynku (domu mieszkalnego). W dniu 17 kwietnia 2020 r. organ otrzymał odpowiedź, że akta dotyczące ww. nieruchomości zostały już przekazane do organu w 2012 r. Jednocześnie wskazano, iż poszukiwane dokumenty mogą znajdować się w innych jednostkach organizacyjnych. Następnie organ pismem z [...] listopada 2020 r. powiadomił strony o braku możliwości zakończenia sprawy w związku z koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego oraz wskazał przewidywany termin jej rozstrzygnięcia do 26 lutego 2021 r. Jednocześnie [...] listopada 2020 r. organ wystąpił do archiwów z prośbą o nadesłanie dokumentów. W dniu 1 grudnia 2020 r. do organu wpłynęła odpowiedź z Archiwum Urzędu [...] , iż nie odnaleziono poszukiwanych akt dotyczących ww. budynku. W dniu [...] grudnia 2020 r. organ ponownie zwrócił się do Archiwum Państwowego w [...] w sprawie ww. dokumentów kwaterunkowych (księgi meldunkowej). W dniu 10 grudnia 2020 r. do organu wpłynęła odpowiedź z Archiwum Państwowego w [...] , iż sprawa dotycząca dokumentów meldunkowych została przekazana do [...] , a także wskazano na znajdujące się w Archiwum Państwowym w [...] inne dokumenty (część z nich znajdowała się już w aktach sprawy, część nie dotyczyła przedmiotu sprawy). Jednocześnie organ [...] grudnia 2020 r. zwrócił się o nadesłanie jeszcze dodatkowo dokumentów, które być może wyjaśnią okoliczności niezbędne do rozpoznania sprawy, a [...] grudnia 2020 r. wydał decyzję w sprawie. Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że w sprawie wystąpiły niezależne od organu trudności w pozyskaniu akt sprawy, zaś jako okres przewlekłości organu nie może zostać zaliczony okres między 14 marca 2020 r. a 24 maja 2020 r. – z uwagi na brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Ponadto sądowi z urzędu jest wiadomym że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu cechują się znacznym stopniem skomplikowania. Z tych względów Sąd nie uznał przewlekłości organu za rażąco naruszającą prawo. Jednocześnie w ocenie Sądu, z uwagi na wydanie decyzji rozpoznającej złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a. co skutkowało oddaleniem skargi w tej części.. Zauważyć też należy, że powołany przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną, ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę czasownika "może" w treści art. 149 § 2 P.p.s.a. oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania grzywny bądź sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym Skarżący powinien nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność Sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w skardze w żaden sposób nie wykazano, że Skarżący poniósł szkodę w związku z przewlekłością postępowania. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach w pkt 4 sentencji orzeczono stosownie do art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.