I OZ 1043/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 549/12 o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka [...], [...], położonej w N. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 19 kwietnia 2017 r., II SA/Wr 549/12, umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka [...], [...], położonej w N. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Z kolei w myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1. w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2. w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednakże jak stanowi art. 249a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu ustalonym ustawą nowelizującą z 2015 r., a mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 2 zdanie pierwsze ww. ustawy nowelizującej, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, gdyż postanowieniem z 15 kwietnia 2015 r. skarżąca strona została zwolniona od kosztów sądowych i ustanowiono dla niej adwokata. Rozpoznanie ponownego wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy stało się zatem zbędne, gdyż przyznane jej prawo pomocy nie zostało cofnięte w całości ani w części (art. 249 p.p.s.a.). Natomiast odnosząc się do kwestii wypowiedzenia pełnomocnictwa przez skarżących adw. A. K., należy wyjaśnić, że prawo pomocy, skonkretyzowane w postaci przyznania pełnomocnika z urzędu, jest uprawnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego, a nie jej obowiązkiem, co oznacza, że może ona wypowiedzieć tak ustanowionemu pełnomocnikowi pełnomocnictwo procesowe. Może również ubiegać się o zmianę adwokata wyznaczonego przez okręgową radę adwokacką (por. postanowienie NSA z 22 października 2014 r., II FZ 1492/14). Jeżeli stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna ona swoje zastrzeżenia zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika (które nie zostało cofnięte na mocy art. 249 p.p.s.a.), bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2009 r., II OZ 374/09). Oznacza to, że przyznane stronie przez Sąd prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata przysługuje do czasu prawomocnego uchylenia postanowienia wydanego w tym zakresie, a z taką sytuacją w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Sąd w związku z tym nie może ponownie, w tej samej sprawie, przyznać stronie przyznanego już raz i wciąż aktualnego prawa do pomocy prawnej ustanowionej z urzędu. Natomiast kwestia faktycznej realizacji tego prawa, tj. wskazania adwokata, który obowiązany będzie udzielić pomocy prawnej, leży w gestii właściwej okręgowej rady adwokackiej, i w tym zakresie strona powinna występować do tego właśnie podmiotu. Tym samym wypowiedzenie pełnomocnictwa udzielonego przez stronę w trybie art. 244 § 2 p.p.s.a., nie daje tej stronie skutecznego prawa ubiegania się o ponowne prawo pomocy w postaci ustanowienia innego pełnomocnika (zob. postanowienie NSA z 3 listopada 2015 r., I OZ 1405/15). W p.p.s.a. brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania od sądu wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań, czy strona wypowiada pełnomocnictwo przyznanemu jej z urzędu adwokatowi (zob. postanowienie NSA z 30 kwietnia 2009 r., II OZ 374/09). Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli D. i M. W., wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie podniósł, że postępowanie incydentalne w sprawie przyznania skarżącym pełnomocnika z urzędu, ustanowionego w ramach prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przedmiotowej sprawie zostało zakończone pozytywnym rozpatrzeniem wniosku i przyznaniem skarżącym pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym samym każdy kolejny wniosek o ustanowienie pełnomocnika w sprawie będzie bezprzedmiotowy, a postępowanie takie będzie podlegać umorzeniu, co z resztą prawidłowo uczynił Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Sąd administracyjny, o ile zachodzą przesłanki do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu sądowym, wskazuje jedynie na obowiązek jego wyznaczenia przez właściwą Okręgową Radę Adwokacką. Natomiast kwestię możliwości ubiegania się o zmianę poprzez wyznaczenie innego pełnomocnika skarżący powinni zgłaszać bezpośrednio Okręgowej Radzie Adwokackiej we Wrocławiu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.