I OZ 500/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Wr 549/12 oddalające wniosek D. W. i M. W. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi D. i M. W., M. W. i J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek D. W. i M. W. o wyłączenie sędziów od orzekania w spawie zainicjowanej skargą ww. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Sąd wskazał, że na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. skarżąca D. W. wniosła o wyłączenie od orzekania składu orzekającego, tj. sędziego NSA Haliny Kremis, sędziego NSA Andrzeja Wawrzyniaka i sędziego WSA Olgi Białek z powodu niesprawiedliwości sędziego NSA Haliny Kremis, nieuwzględnienia wniosków dowodowych złożonych przez skarżących, nieudostępniania dokumentów przez Sąd i pozbawiania skarżącej prawa do obrony oraz prawa do dokumentów. W piśmie procesowym z dnia 27 lutego 2016 r. skarżący D. W. oraz M. W. podtrzymali wniosek o wyłączenie od orzekania całego składu orzekającego wskazując, że Sąd z rażącym naruszeniem prawa pozbawił skarżących dojścia do prawdy materialnej i prawa do wydania postanowienia o rozgraniczeniu. Sąd nie honorował wyjaśnień skarżącej i nie przyjmował ich do wiadomości; nie dopuszczał jej pism jako dowodów w sprawie. Ponadto, Sąd nie chciał przeprowadzić dowodu uzupełniającego na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., co było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowałoby przedłużenia postępowania w sprawie. Według skarżących, również orzekające w sprawie organy nie chciały włączyć do akt sprawy wymienionych przez nich dokumentów. Wskazani we wniosku sędziowie złożyli pisemne oświadczenia, że w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 549/12, w stosunku do nich nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 P.p.s.a. ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że podnoszone przez skarżących zarzuty nie wywołują uzasadnionych wątpliwości, co do bezstronności sędziów i w konsekwencji nie uzasadniają ich wyłączenia. Samo przeświadczenie strony, że skład orzekający jest niesprawiedliwy, ponieważ nie przeprowadza dowodów ze wskazanych przez skarżących dokumentów oraz nie uwzględnia ich wniosków dowodowych, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziów na podstawie art. 18 i art. 19 p.p.s.a., tym bardziej, że skarżący mogą kwestionować orzeczenia wydawane przez Sąd za pomocą środków odwoławczych. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli D. i M. W. podnosząc, że uporczywe oddalanie wniosków dowodowych przez sąd orzekający stanowi okoliczność wywołującą uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w niniejszej sprawie. W ocenie skarżących, WSA we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie różnicuje pozycję procesową stron tego postępowania, nie dążąc tym samym do wyjaśnienia całokształtu okoliczności faktycznych i ustalenia prawdy obiektywnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art.19 P.p.s.a.). Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów. Podnieść należy, że z oświadczeń złożonych przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący nie wykazali, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości oraz o wadliwym sposobie orzekania, do czego w istocie sprowadzają się argumenty zawarte zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów, jak i w zażaleniu. Zarzuty skarżących co do niewłaściwego, ich zdaniem, sposobu orzekania przez sędziów mogą zostać podniesione w ramach przysługujących im środka zaskarżenia od orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie; nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziów. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.