I OW 97/24

Dnia 11 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta L. a Burmistrzem Gminy T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G. K. o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych postanawia: wskazać Burmistrza Gminy T. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z 26 kwietnia 2024 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, pomiędzy Prezydentem Miasta L., a Burmistrzem Gminy T. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G. K. (dalej również jako "zainteresowany") o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych i wniósł o wskazanie Burmistrza Gminy T. jako organu właściwego w sprawie. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że zainteresowany jest osobą bezdomną, od 30 listopada 2017 r. jest zameldowany na pobyt stały na terenie Gminy T. (w tamtejszym Domu Pomocy Społecznej) i w związku z tym to Burmistrz T. jest właściwy do rozpoznania wniosku. W odpowiedzi na wniosek, Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., działający z upoważnienia Burmistrza Gminy T., podniósł, że zainteresowany jest osobą bezdomną, omyłkowo został zameldowany na pobyt stały na terenie Gminy T., a mieszkańcy tut. Domu Pomocy Społecznej meldowani są jedynie na pobyt czasowy. Ponadto zainteresowany opuścił tut. Dom Pomocy Społecznej i następnie przebywał w różnych miejscach na terenie L. i W., w tym w zakładzie karnym, w ogrzewalni, noclegowniach i w interwencyjnym miejscu tymczasowego schronienia. Ostatnim faktycznym miejscem zameldowania na pobyt stały zainteresowanego jest Miasto L. i w związku z tym to Prezydent Miasta L. jest właściwy w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "kpa"), spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2024.1283 t.j.; dalej: "ups") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest ustalenie, czy zainteresowany jest osobą bezdomną. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 ups. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725), pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Jak wynika z akt administracyjnych zainteresowany od 25 kwietnia 2024 r. przebywa w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Ł. na oddziale detoksykacyjnym. Przed przyjęciem do ww. szpitala przebywał w Ogrzewalni [...] w L., a wcześniej przebywał w zakładzie karnym i w schronisku dla bezdomnych w W. Zainteresowany jest zameldowany na pobyt stały w Domu Pomocy Społecznej w T., jednak nie ma możliwości powrotu do tego miejsca - tym samym zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ups, zaś ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie art. 101 ust. 2 ups. Wyjaśnić należy, że na gruncie niniejszej sprawy pozostaje bez znaczenia to, czy do zameldowania zainteresowanego na pobyt stały na terenie Gminy T. doszło w wyniku błędu, czy też było prawidłowe. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego, służy celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała i odnotowywane jest w odpowiednim rejestrze. W sytuacji zatem, gdy dane zostały zarejestrowane, tj. organ dokonał czynności materialno-technicznej zameldowania, a następnie ujawnione zostały sprzeczności między danymi zgłoszonymi a stanem faktycznym istniejącym w dniu rejestracji zameldowania, organ w każdym czasie powinien rozstrzygnąć wątpliwości - w postępowaniu w przedmiocie uchylenia dokonanej czynności materialno-technicznej zameldowania. Postępowanie takie nie zostało jednak przeprowadzone, ani zainicjowane, w związku z czym nie ma podstawy, żeby na gruncie niniejszego sporu o właściwość – i to jedynie na podstawie twierdzeń organu - kwestionować prawidłowość zameldowania zainteresowanego na pobyt stały na terenie Gminy T. W konsekwencji, z powyższych względów, organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Burmistrz Gminy T., na podstawie art. 101 ust. 2 ups. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, orzekł jak sentencji postanowienia.