I OW 60/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza J-L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem J-L. a Wójtem Gminy E. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku P.B. w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup żywności oraz zasiłku celowego na zakup odzieży zimowej postanawia wskazać Wójta Gminy E. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 2 MARCA 2026 R. BURMISTRZ J-L. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A WÓJTEM GMINY E. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU P.B., DALEJ: ZAINTERESOWANY, W SPRAWIE UDZIELENIA POMOCY W FORMIE ZASIŁKU OKRESOWEGO, ZASIŁKU CELOWEGO NA ZAKUP ŻYWNOŚCI ORAZ ZASIŁKU CELOWEGO NA ZAKUP ODZIEŻY ZIMOWEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustalono, że zainteresowany na terenie gminy J-L. przebywa chwilowo i uznaje się za osobę bezdomną. Zainteresowany wskazał także, że jego ostatni adres miejsca zameldowania na pobyt stały znajduje się w miejscowości Straduny, gmina E. Wnioskodawca zaznaczył, że w toku postępowania nie doszło do zmiany sytuacji zainteresowanego powodującej, że przestał on być osobą bezdomną. Wskazał, że nie podziela stanowiska Wójta Gminy E., że o braku statusu osoby bezdomnej świadczy fakt zamieszkiwania przez zainteresowanego w lokalu mieszkalnym oraz brak wniosku o skierowanie go do schroniska dla osób bezdomnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza J-L., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy E. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na zakup żywności oraz zasiłku celowego na zakup odzieży zimowej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 poz. 1214, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Jednocześnie w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Jednocześnie należy zauważyć, że pojęcie osoby bezdomnej zastosowane w redakcji art. 101 ust. 2 u.p.s. nie ma treści rozumianej potocznie. Ustawa o pomocy społecznej w art. 6 pkt 8 definiuje to pojęcie jako osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Z ustaleń wnioskodawcy wynika jednocześnie, że zainteresowany nie posiada miejsca zameldowania na pobyt stały i nie przebywa na stale w żadnym lokalu mieszkalnym, korzystając ze schronienia udzielanego tymczasowo przez znajomych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwala to na uznanie go za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. i zarazem określenie właściwości miejscowej na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. Bez znaczenia pozostaje przy tym, że zainteresowany nie wnioskował o udzielenie mu pomocy przez skierowanie go do schroniska dla osób bezdomnych. Określony wybór formy pomocy wskazany we wniosku nie jest bowiem okolicznością prawnie istotną z punktu widzenia zacytowanej powyżej ustawowej definicji osoby bezdomnej. W świetle powyższego za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego jest organ ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, którym w przypadku zainteresowanego była miejscowości S., gmina E. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.