I OW 48/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem S. a Burmistrzem Miasta Ż. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku P.S. o skierowanie do domu samotnej matki postanawia wskazać Burmistrza S. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 20 MARCA 2026 R. BURMISTRZ S. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA Ż. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU P.S., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O SKIEROWANIE DO DOMU SAMOTNEJ MATKI. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowana od 18 listopada 2025 r. przebywa w Domu Samotnej Matki w Ż. i nie wiąże planów z gminą S. Nie utrzymuje kontaktu z rodziną i wiąże swoją przyszłość z Ż., gdzie podejmowała zatrudnienie i mieszkała z partnerem w wynajmowanym mieszkaniu. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Ż. wskazał, że gmina Ż. jest jedynie miejscem jej czasowego pobytu z uwagi na przebywanie w domu samotnej matki. Wskazał, że Starosta Ż. nie prowadzi tego ośrodka, nie spełnia on standardów i nie figuruje w rejestrze Wojewody Lubuskiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza S., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta Ż. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o skierowanie do domu samotnej matki. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że pojęcie osoby bezdomnej zastosowane w redakcji zacytowanego powyżej art. 101 ust. 2 u.p.s. nie ma znaczenia potocznego. Przywołana powyżej ustawa w art. 6 pkt 8 zawiera bowiem definicję osoby bezdomnej, zgodnie z którą pod tym pojęciem należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jednocześnie należy wskazać, że przez lokal w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 725) rozumie się lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Z uwagi na powyższe należy zauważyć, że zainteresowana nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, gdyż zgodnie z przywołaną powyżej definicją lokalu dom samotnej matki, jako miejsce krótkotrwałego pobytu, związanego z tymczasową sytuacją kryzysową nie spełnia warunków pozwalających na uznanie go za lokal mieszkalny. Jednocześnie jak ustaliły pozostające w sporze organy, zainteresowana ma ostatnie miejsce zameldowania w gminie S. Jak jednakże wskazał wnioskodawca, zainteresowana nie utrzymuje kontaktów z rodziną, w związku z czym przyjąć należy, że nie może ona powrócić pod ten adres pomimo kryzysowej sytuacji, w której się znalazła. Z uwagi na powyższe należy uznać, że zainteresowana spełnia przesłanki uznania ją za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. W tak ustalonym stanie sprawy za organ właściwy na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. należało uznać Burmistrza S., jako organ gminy ostatniego miejsca zameldowania zainteresowanej na pobyt stały. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.