I OW 21/21

Dnia 20 maja 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A.G. o przyznanie zasiłku stałego postanawia: wskazać Wójta Gminy [...] jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z dnia 2 lutego 2021 r., Burmistrz [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powstałego pomiędzy organem wnioskującym a Wójtem Gminy [...] w sprawie wniosku A. G. o przyznanie prawa do zasiłku stałego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 4 stycznia 2021 r. wpłynął do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniosek o przyznanie prawa do zasiłku stałego A.G., zameldowanej na pobyt stały w [...], ul. [...], ostatnio zamieszkałej w miejscowości [...], a czasowo przebywającej na leczeniu w Samodzielnym Publicznym Psychiatrycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w [...],[...]. Zawiadomieniem z dnia 7 stycznia 2021 Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przekazał w/w wniosek do rozpoznania Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...] jako właściwemu miejscowo, uzasadniając to, że gmina [...] jest miejscem zamieszkania A. G. w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Z kolei, pismem z dnia 27 stycznia 2021 r., Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] przekazał rzeczony wniosek A. G. do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], jako właściwemu miejscowo, uzasadniając swoje stanowisko tym, że A. G. od dnia 28 września 2020 r. przebywa w SPP ZOZ w [...] na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] i zastosowano wobec niej środek zabezpieczający w formie internacji, a tym samym Gmina [...] jest właściwą do rozpoznania powyższego wniosku. Zdaniem jednak organu wnioskującego, to Wójt Gminy [...] winien być uznanym jako organ właściwy w sprawie, bowiem strona faktycznie zamieszkuje na terenie gminy [...], a jej pobyt w gminie [...] podyktowany jest jedynie koniecznością leczenia i terapii, a nie zamieszkania. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy [...] wniósł o wskazanie Burmistrza [...] jako organu właściwego w sprawie. Uczestnik postępowania podał, że zanim A. G. została skierowana do SPP ZOZ w [...], odbywała karę pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym [...] ul. [...] (od września 2018 r. do września 2020 r.). W kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego wskazano, iż wnioskodawczyni “jest osobą samotnie gospodarującą" oraz posiada “warunki mieszkaniowe zgodne z obowiązującym standardem w szpitalu". Podkreślono też, iż A. G. jest zameldowana na pobyt stały w [...] przy ul. [...] oraz, że ostatnio (to jest przed umieszczeniem jej w Areszcie Śledczym) zamieszkiwała w miejscowości [...], gmina [...]. Obecnie nie można zaś jednoznacznie stwierdzić gdzie ww. zamierza zamieszkać po opuszczeniu SPP ZOZ w [...]. Zdaniem organu pozostającego w sporze, w tej sytuacji mamy więc do czynienia z przypadkiem szczególnie uzasadnionym sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, o jakim mowa w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w z. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. W niniejszej sprawie występuje spór negatywny w zakresie właściwości miejscowej organu, albowiem zarówno Burmistrz [...] jak i Wójt Gminy [...] uznali się za niewłaściwych do wydania decyzji w sprawie przyznania A.G. zasiłku stałego. Co do zasady, właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020, poz. 1876), ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosowanie zaś do treści art. 101 ust. 2 powołanej ustawy, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Z kolei, art. 101 ust. 3 tej ustawy przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W ocenie składu orzekającego, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Należy bowiem zauważyć, że de facto bezsporne w sprawie jest, iż A. G. posiada adres zamieszkania tj. [...], gmina [...]. Ww. przebywała tam co prawda do września 2018 r. ale mając na uwadze, iż miejsce to opuściła na skutek orzeczenia wobec niej kary pozbawienia wolności, którą odbywała w Areszcie Śledczym [...] oraz to, że obecnie przebywa w Szpitalu Psychiatrycznym w [...], gdzie została umieszczona wbrew swej woli a na mocy orzeczonego środka zabezpieczającego w formie internacji, nie sposób uznać, aby okoliczności te dawały podstawy do stwierdzenia, iż doszło do zmiany miejsca zamieszkania przez zainteresowaną, albo że nie da się ustalić jej miejsca zamieszkania. Tym bardziej, że w aktach sprawy brak jest jednoznacznego oświadczenia A. G., iż miejscowość [...], gmina [...] nie jest już jej miejscem zamieszkania, bądź że do tego miejsca nie planuje powrócić po zakończeniu leczenia. Z tych też względów należało przyjąć, że organem właściwym w sprawie rozpoznania wniosku A. G. o przyznanie zasiłku stałego jest Wójt Gminy [...], stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.