I OW 15/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta T. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta T. a Prezydentem [...] W. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku Z. L. o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych postanawia wskazać Prezydenta Miasta T. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 24 STYCZNIA 2025 R. PREZYDENT MIASTA T. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM [...] W. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU Z. L., DALEJ: ZAINTERESOWANY, O SKIEROWANIE DO SCHRONISKA DLA OSÓB BEZDOMNYCH. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowany posiadający ostatni adres zameldowania na pobyt stały w T. w oświadczeniu z 25 listopada 2024 r. stwierdził, że z W. jest związany od około 24 lat, tam odprowadza podatki, rozlicza się w Urzędzie Skarbowym, korzysta z pomocy lekarskiej, a także prowadzi działalność gospodarczą. W ocenie wnioskodawcy świadczy to o tym, że W. stanowi centrum spraw życiowych zainteresowanego. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że to Prezydent [...] W. powinien rozpoznać wniosek zainteresowanego o skierowanie go do schroniska dla osób bezdomnych z uwagi na szczególną sytuację, w której się znalazł. W odpowiedzi na wniosek Prezydent [...] W. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta T. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowany jest osobą bezdomną, gdyż nie zamieszkuje on w lokalu mieszkalnym, przy czym jego ostatni adres miejsca zameldowania na pobyt stały dotyczy T.. Podniósł, że w stosunku do osób bezdomnych zamiar takiej osoby co do pobytu w określonym mieście nie ma znaczenia dla ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do schroniska dla osób bezdomnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta T., należy zauważyć, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem [...] W.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o skierowanie go do schroniska dla osób bezdomnych. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że zainteresowany jest osobą bezdomną. Oznacza to, że ustalenie organu właściwego do rozpatrzenia jego wniosku powinno odbywać się z uwzględnieniem reguł wskazanych art. 101 ust. 2 bądź 3 u.p.s. stanowiących przepisy szczególne w stosunku do ogólnej normy wynikającej z art. 101 ust. 1 u.p.s., a zatem znajdujących pierwszeństwo w zastosowaniu. Jednocześnie należy wskazać, że w rozpoznawanej sprawie pozostające w sporze organy nie przedstawiły okoliczności i argumentów pozwalających na uznanie, że sytuacja zainteresowanego, chociaż poważna z uwagi na stan bezdomności, jest na tyle szczególna, że znacząco odbiega od sytuacji innych osób, które znalazły się w kryzysie bezdomności. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do zastosowania art. 101 ust. 3 u.p.s. i wyznaczenia organu właściwego w oparciu o aktualne miejsce pobytu zainteresowanego. W konsekwencji powyższego wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o skierowanie go do schroniska dla osób bezdomnych powinno nastąpić na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. Skoro zatem jak ustaliły to pozostające w sporze organy zainteresowany posiada ostatni adres zameldowania na pobyt stały w T., to Prezydenta tego miasta należało uznać za organ właściwy w sprawie. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.