I OW 255/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Chorzowa o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Chorzowa a Prezydentem Miasta Lublina przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do schroniska dla bezdomnych mężczyzn postanawia wskazać Prezydenta Miasta Chorzowa jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 13 GRUDNIA 2024 R. PREZYDENT MIASTA CHORZOWA WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA LUBLINA W SPRAWIE ROZPATRZENIA WNIOSKU Ł. Z. O SKIEROWANIE DO SCHRONISKA DLA BEZDOMNYCH MĘŻCZYZN W L. W uzasadnieniu organ wskazał, że w toku postępowania ustalono, że ostatnim miejscem stałego zameldowania zainteresowanego jest adres w C. Jednocześnie z poczynionych ustaleń wynika, że zainteresowany jest osobą bezdomną przebywającą w różnych lokacjach na terenie L., przy czym z uwagi na warunki pogodowe i okres jesienno-zimowy sytuację zainteresowanego należy uznać za szczególnie uzasadnioną powodującą rozpatrzenie wniosku według miejsca aktualnego pobytu. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Lublina wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Chorzowa jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że bieżące potrzeby zainteresowanego zostały zapewnione przez skierowanie go do ogrzewalni świadczącej usługi w zakresie noclegu, częściowego wyżywienia oraz możliwości utrzymania higieny osobistej i czystości noszonych ubrań, w związku z czym rozpoznawany przypadek nie jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta Chorzowa, należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta Lublina. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanego o skierowanie do schroniska dla bezdomnych mężczyzn w L. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1823, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w przypadku osoby bezdomnej – stosownie do treści art. 101 ust. 2 u.p.s. – właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ponadto w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, w myśl art. 101 ust. 3 u.p.s. właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną jest status zainteresowanego jako osoby bezdomnej. Oznacza to, że właściwość miejscowa organu nie może zostać wyznaczona w oparciu o art. 101 ust. 1 u.p.s. Jednocześnie z uwagi na udzielenie zainteresowanemu świadczeń przez ogrzewalnię w zakresie noclegów, częściowego wyżywienia oraz usług pozwalających na zachowanie higieny, sytuacji zainteresowanego nie można uznać za szczególną i znacząco odbiegającą od sytuacji innych osób bezdomnych. W rozpoznawanej sprawie brak jest także podstaw do uznania, aby inne okoliczności przemawiały za zastosowaniem art. 101 ust. 3 u.p.s. i wyznaczeniem organu właściwego miejscowo w sprawie zgodnie z aktualnym miejscem pobytu zainteresowanego. Przepis ten ma bowiem charakter wyjątku i jako taki powinien być interpretowany ściśle, co wyklucza możliwość jego zastosowania w przypadku, gdy sytuacja zainteresowanego pozostaje wprawdzie poważna, ale nie spełnia przesłanek określonych w tym przepisie. W konsekwencji powyższego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwość miejscową organu, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanego o skierowanie go do schroniska dla bezdomnych mężczyzn, jest organ właściwy ze względu na miejsce ostatniego zameldowania na pobyt stały, tj. Prezydent Miasta Chorzowa. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.